Η δράση του αντάρτικου αγώνα στην Ήπειρο πριν το 1912

Δημοσιεύθηκε την 24 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του αντάρτικου αγώνα στην Ήπειρο πριν την απελευθέρωση της το 1912-13, ήταν ο Ιωάννης Πουτέτσης, από την περιοχή του Αργυροκάστρου. Ο Πουτέτσης, που έφερε το ψευδώνυμο Καπετάν Βοργιάς, με τη συμμετοχή του σε ένοπλες επιχειρήσεις στα ηπειρωτικά βουνά, από το 1906, σταδιακά αναδείχθηκε στις τάξεις του Ηπειρωτικού Κομιτάτου. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1908, αφού διέφυγε τη σύλληψη ύστερα από τουρκική ενέδρα, ονομάσθηκε οπλαρχηγός στο χωριό Δραγουμή. Χρησιμοποιώντας ως ορμητήριο το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, διεξήγαγε αρκετές μάχες τόσο με τα τουρκικά στρατεύματα όσο και με αντίστοιχες αλβανικές και ρουμανικές ομάδες ατάκτων.

Δεν έλειψαν και απρόοπτες εξελίξεις, όπως όταν οι οθωμανικές αρχές κατέσχεσαν, τον Οκτώβριο του 1908, ύστερα από έφοδο στο κρησφύγετά του Πουτέτση, 40 πρωτόκολλα ορκωμοσίας μυημένων στελεχών. Η θέση του Πουτέτση κατέστη ιδιαίτερα επισφαλής, όμως, αφού κατάφερε να γλιτώσει από το κυνηγητό που είχαν εξαπολύσει εναντίον του οι αρχές, ειδοποίησε εγκαίρως τους 40 συμπατριώτες του, ώστε να διαφύγουν τη σύλληψη. Το συγκεκριμένο περιστατικό, παρόλο που δεν είχε τραγική κατάληξη, προκάλεσε ανησυχία στα οργανωτικά στελέχη του Κομιτάτου και υπήρξε η αφορμή για τη δημιουργία ενός περισσότερο συμπαγούς δικτύου πληροφοριών. Ο Πουτέτσης. δρώντας στην ύπαιθρο με το απόσπασμά του, κατάφερε σε πολλές περιπτώσεις να προστατεύει τους ντόπιους πληθυσμούς από τις αλβανικές και ρουμανικές ένοπλες ομάδες, καθώς και από τις αυθαιρεσίες των οργάνων των οθωμανικών αρχών. Ταυτόχρονα, κατά την ένοπλη δράση του, συχνά απευθυνόταν στους χωρικούς και μιλούσε για τη χριστιανική πίστη, γι’ αυτό και έλαβε τα προσωνύμια «Παπαγιάννης» και «Αγιος Κοσμάς»…..”. (Πηγή: https://www.himara.gr/prosopa/13249-to-iroiko-telos-tou-argyrokastriti-ioanni-poutetsi-oplarchigou-tou-ipeirotikou-komitatou – Το ηρωικό τέλος του Αργυροκαστρίτη Ιωάννη Πουτέτση οπλαρχηγού του Ηπειρωτικού Κομιτάτου)

Ένα τηλεγράφημα που εστάλη από την Άρτα στις 8 Απριλίου 1911 σχετικά με τη δράση των Πουτέτση και Φορτούνα και την παρουσία τους στα Τζουμέρκα. (Πηγή : https://venizelosarchives.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

Η Δημόσια Διαθήκη του ευεργέτη της πόλης Αλέξανδρου Ζάρρα.

Δημοσιεύθηκε την 22 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Αναρτούμε σήμερα τη Δημόσια διαθήκη του ευεργέτη της πόλης μας, Αλέξανδρου Ζάρρα, την οποία είχε την ευγενική καλοσύνη να μας διαθέσει προς δημοσίευση ο δικηγόρος κ. Μιχάλης Νικολάου, προερχόμενη από το αρχείο του Ευστράτιου Πατσαλιά.

Η δημόσια διαθήκη του Αλέξανδρου Ζάρα συντάχθηκε στην Άρτα στις 22 Φεβρουαρίου 1958 και δημοσιεύθηκε από το Πρωτοδικείο Άρτας στις 6 Αυγούστου 1958, την επομένη του θανάτου του.

Μερικά στοιχεία που ξεχωρίσαμε διαβάζοντας τη διαθήκη είναι τα εξής :

  1. Η οικία που άφησε προς το Δήμο Αρταίων επί της οδού Σκουφά 179, πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για Δημαρχείο.
  2. Ο Α. Ζάρρας φρόντισε, είτε αφήνοντας χρήματα είτε περιουσιακά στοιχεία, όλους τους ανθρώπους που δούλευαν γι’ αυτόν στο σπίτι του ή στα κτήματά του.
  3. Στο Νοσοκομείο Άρτης κληροδότησε επίσης, εκτός των άλλων, «πέντε μεγάλους πίνακες εν πρωτοτύπω του ζωγράφου R. MERIOT (Γάλλου ζωγράφου του 19ου αι.), δύο ανθοδοχεία Βιενέζικα εκ πορσελάνης  και τρεις εικόνες, Αγιογραφίες…..». [Γνωρίζει κάποιος αν υπάρχουν κάπου αυτοί οι πίνακες?]
  4. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι επιθυμίες του για τον τρόπο της κηδείας του : «Η κηδεία μου να γίνη απλά δι’ ενός ιερέως και ενός ιεροψάλτου, της επικηδείου ακολουθίας τελεσθησομένης εις τον Ιερόν ναόν του νεκροταφείου – Το φέρετρόν μου να κατασκευασθή απλά και να περιβληθεί διά μέλανος πανίου κάμποτ – Να μην εκφωνηθώσι επικήδειοι λόγοι ούτε να κατατεθώσι στέφανοι…».
  5. Η ποιότητα του χαρακτήρα και της προσωπικότητας του ανδρός καταδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι προτρέπει   να μιμηθούν τα παράδειγμά του κι άλλοι Αρτηνοί «διότι δεν υπάρχει μεγαλυτέρα ψυχική ανακούφισις  από την χαράν την οποίαν αισθάνεται  ο ευεργετών τους πάσχοντας και ενισχύων την πατρίδα του». (Πηγή : Αρχείο Ευστράτιου Πατσαλιά – Μιχάλη Νικολάου)

Σελίδα 1

Σελίδα 2

Σελίδα 3

Σελίδα 4

Σελίδα 5

Σελίδα 6

Σελίδα 7

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Τα μπαλκόνια του παλιού Δημαρχείου

Δημοσιεύθηκε την 22 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Λεπτομέρειες από τα 3 μπαλκόνια στην πρόσοψη του παλιού Δημαρχείου Άρτης με τα εντυπωσιακά κάγκελα, δωρεά στον Δήμο Αρταίων του Αλέξανδρου Ζάρρα. (Φωτο από ιδιωτική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Τα μαθητικά χρόνια του Κρυστάλλη στη Ζωσιμαία Σχολή….

Δημοσιεύθηκε την 21 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“……..Η πρώτη μαθητική περίοδος του Κρυστάλλη στα Γιάννενα τοποθετείται στην περίοδο 1880 – 1884, οπότε τελείωσε τις τέσσερις τάξεις του ελληνικού σχολείου (Σχολαρχείου) της Ζωσιμαίας Σχολής. Σε γράμμα που έστειλε ο πατέρας του Δ. Κρουστάλλης προς τον Κ. Γ. Καζαντζή στις 24 – 6 – 1894 «…τα μαθήματα ήκουσεν εις Ιωάννινα μέχρι της 4ης τάξεως του Ελληνικού. Ύστερα τον επήρα στο μαγαζί» (Σαλαμάγκας, 1956).

Από τα στοιχεία όμως που αντλήσαμε από το αρχείο της Ζωσιμαίας Σχολής, το όνομα του Κ. Κρυστάλλη  είναι καταχωρημένο στα μαθητολόγια  από το σχολικό έτος 1880 – 81  μέχρι το 1884 – 85. Συνολικά δηλαδή φαίνεται ότι  μαθήτευσε στη Ζωσιμαία σε πέντε τάξεις. Ωστόσο είναι γνωστό ότι όταν οι τούρκοι τον κυνήγησαν για να τον φυλακίσουν λόγω των ποιημάτων του το 1888, φαίνεται ακόμη ως μαθητής στη Ζωσιμαία.

Ο Κρυστάλλης ήλθε στα Γιάννενα στις 26 Σεπτεμβρίου του 1880, έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις  και γράφτηκε στην Α’ τάξη του Ελληνικού Σχολείου της Ζωσιμαίας Σχολής. Στη Ζωσιμαία φοίτησε κατά τα σχολικά έτη 1880-81 μέχρι 1884 – 85, δηλαδή στις τέσσερις τάξεις του Ελληνικού Σχολείου (τέσσερις τάξεις είχε τότε το Ελληνικό Σχολείο στη Ζωσιμαία) και στην Α’ τάξη του Γυμνασίου. Στην Ά’ τάξη έμεινε μετεξεταστέος, έδωσε εξετάσεις και «Απήλθε κατά τα τέλη Σεπτεμβρίου», όπως σημειώνεται στον Γενικό έλεγχο της Ζωσιμαίας Σχολής….” (Πηγή : ΤΑ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΡΥΣΤΑΛΛΗ ΣΤΗ ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)

Μπορείτε να διαβάσετε την εργασία στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2026/04/Τα-μαθητικά-χρόνια-του-Κρυστάλλη-στη-Ζωσιμαία-Σχολή.pdf

και στο λινκ https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4

Στη φωτογραφία το εξώφυλλο της εργασίας με “Το Μητρώο μαθητών της Ζωσιμαίας Σχολής κατά το έτος 1880 – 81. Ο Κ. Κρουστάλης στην πέμπτη γραμμή. (Πηγή : ΓΑΚ Ιωαννίνων)”, από την ίδια εργασία.

Δημοσιεύθηκε στη Εργασίες, Βιογραφίες – Πρόσωπα | Σχολιάστε

Για το σπίτι του Κρυστάλλη….

Δημοσιεύθηκε την 21 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“….Το σπίτι τους στο χωριό ήταν ένα δίπατο αρχοντικό με μια χαμηλή πόρτα σιδερένια και με μεγάλα φωτεινά δωμάτια στον επάνω όροφο. Τίποτε δεν άλλαξε στο σπίτι αυτό με το πέρασμα τόσων χρόνων. Σταματούμε στην έξω σάλα με τον όροφο από πυκνούς χοντρούς δοκούς…..Σπίτι ποιητή και σπίτι πολεμιστή. Ένα σπίτι φρούριο. Βλέπομε μικρές πολεμίστρες και ένα είδος κουφώματος από το υψηλότερο παράθυρο προς την πόρτα του δρόμου. Μας εξηγούν ότι από το κούφωμα αυτό, σε στιγμές αιφνιδιασμού, ημπορούσαν να χύσουν καυτό λάδι στον εχθρό, εκδιώκοντας αυτόν από την πόρτα του σπιτιού των. Μέσα στο σπίτι αυτό η φυσιογνωμία του ποιητή κυριαρχεί παντού. Η ατμόσφαιρά του είναι ο ποιητής. Και κάθε γωνιά του είναι και ένα κομμάτι της ζωής του…..” (Πηγή : “ΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΜΑΥΡΑ ΧΑΛΑΣΜΑΤΑ, Το σπίτι του ποιητή”, Β. Ηλιάδης, Εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ, 7/7/1930)

Στη φωτογραφία ” Η πόρτα του πατρικού σπιτιού του Κώστα Κρυστάλλη στο Συρράκο”, σε σκίτσο της καλλιτέχνιδας ζωγράφου Ελένης Μανιά.

Δημοσιεύθηκε στη Κώστας Κρυστάλλης | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΗΤΡΩΟΝ ΑΡΡΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΡΡΥΤΩΝ, ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΤΣΟΥΜΕΡΚΩΝ, ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ (καταρτισθέν εν έτει 1884). Γεννηθέντες τα έτη 1846 – 1847 – 1848

Δημοσιεύθηκε την 21 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Συνεχίζουμε την ανάρτηση του Μητρώου Δήμου Καλαρρυτών με τα έτη 1846 – 1848. (Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)

Έτος γέννησης 1846

Έτος γέννησης 1847

Έτος γέννησης 1848

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Από την Άρτα του 1938…

Δημοσιεύθηκε την 20 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Μια φωτογραφία της οδού Σκουφά στο ύψος της Πλατείας Μονοπωλείου στην Άρτα, όπου αριστερά φαίνεται το καφενείο του Τάκη Τρομπούκη. Κρίνοντας από το πανώ που είναι ανηρτημένο πάνω από την οδό Σκουφά, το οποίο προαναγγέλει την έκδοση της εφημερίδας “ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΜΕΛΛΟΝ”, εικάζουμε ότι πρόκειται για το φθινόπωρο του 1938. Η εν λόγω εφημερίδα αποτέλεσε σημείο αναφοράς επί Μεταξά καθώς ήταν το επίσημο όργανο της «Εθνικής Συνομοσπονδίας Συνεταιρισμών Ελλάδας» (ΕΣΣΕ) και φορέας των κυβερνητικών κατευθύνσεων. (Φωτο από προσωπική συλλογή).

Στη φωτογραφία η πρώτη σελίδα του πρώτου φύλλου της εφημερίδας ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΜΕΛΛΟΝ, που κυκλοφόρησε στις 26 Νοεμβρίου 1938. (Πηγή : Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

Κινέζοι πλανόδιοι στην Άρτα του 1905….

Δημοσιεύθηκε την 20 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“…..Προς το τέλος του καλοκαιριού του 1905, ήρθε στην Άρτα ένα γκρουπ Κινέζων. Πούλαγαν πολύ ωραία πολύχρωμα μαντήλια (άγνωστη σ’ εμάς τότε τόση ποικιλία χρωμάτων), καθώς και βεντάλιες φανταχτερές. Πήραν όλες οι εύπορες κυρίες της Άρτας γιατί ήταν της μόδας και ήθελαν να δροσίζουν το πρόσωπό τους τους καλοκαιρινούς μήνες. Πολλές ήταν με μακριά αλυσίδα για να τις κρεμούν στο λαιμό. Οι Κινέζες φόραγαν μεταξωτές μπλούζες κλειστές ως το λαιμό με γιακά, τα μανίκια φουσκωτά καταλήγοντας εφαρμοστά, η φούστα τους πολύχρωμη και το μάκρος ως 10 πόντους κάτω απ’ το γόνα τους, παρουσιάζοντας στο τέλος μεγάλο κύκλο. Φαίνεται φόραγαν από μέσα φουσκωμένα μεσοφόρια, το παπούτσι στο πόδι τους ήταν  6 – 7 πόντους (δηλαδή όσο πόδι έχει ένα μωρό  5 – 6 μηνών) και βάδιζαν με μεγάλη ευχέρεια, στριφογύριζαν σαν τις πάπιες χορεύοντας και ο κόσμος τις χάζευε με μεγάλη περιέργεια.

Ρώτησα έναν υπάλληλο, που ήταν στο μπακάλικο του Παπαστεργίου στο Μονοπλιό γιατί είναι τόσο μικρά τα πόδια τους και μου είπε : έτσι γεννιούνται οι γυναίκες στην Κίνα. Ποιο πέρα ήταν μια παρέα που συζήταγε το θέμα, πήγα κι εγώ ν’ ακούσω, έλεγε ο καθένας τη γνώμη του. Ένας αξιωματικός της Χωροφυλακής είπε ότι όταν γεννιούνται κοπέλες στην Κίνα τους βάζουν τα πόδια σε σιδερένιο καλούπι  για να μείνει το πόδι σ’ αυτή τη θέση. Το θεωρούν ομορφιά της γυναίκας, αλλά δεν μπορεί να καταλάβει κανείς τί ομορφιά μπορεί να έχει ένα κανονικό σώμα καταλήγοντας σε μια δυσανάλογη βάση. Δεν ξέρω αν το συνεχίζουν αυτό και σήμερα.

Οι άντρες του γκρουπ φόραγαν μπλούζες μεταξωτές, τα παντελόνια τους φουσκωμένα στο πάνω μέρος καταλήγοντας κάτω στενά. Στο κεφάλι τους είχαν γυναίκες – άντρες πολύ ωραίες πολύχρωμες ψάθες. Φαίνεται πολύ φτώχεια θα’ χαν κι αυτοί τότε για να φύγουν απ’ την Κίνα να έρθουν στην Ελλάδα και να φτάσουν στην Άρτα που ήταν σύνορο με τους Τούρκους……Με σιγουριά μπορεί να πει κανείς ότι αυτές οι επισκέψεις στην Άρτα που ήταν σύνορο, ήταν καθαρή κατασκοπεία, γιατί απ’ το 1912 και μετά δεν ξαναπαρουσιάστηκε τέτοιο πράμα, αλλά δεν πονηρευόμασταν αυτές τις επισκέψεις……». (Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Άρθρο του Λεωνίδα Βλάχου στην εφημερίδα ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Μάιος 1984)

Στη φωτογραφία “Κινέζες με ενδυμασία του 19ου αι. κρατώντας βεντάλιες, χαρακτικό, 1859” (Πηγή : https://www.sciencephoto.com/)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

Άρτα, 1964

Δημοσιεύθηκε την 20 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Βράβευση Αρτηνών αθλητών το 1964. Πάνω δεξιά : Ν. Δ. Μανούσης, Κ. Κουτσούκης (Δάσκαλος), Σ. Γιαννούλης (Φιλόλογος, Άσσος της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ), Τάκης Μπουκουβάλας (Καθηγητής Τ.Ε.Ε.) Ευάγγελος Κωστούλας (Ε.Τ.Ε., Άσσος της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ)), Άγνωστος, Τάκης Τσίτσικας (Γυναικολόγος), Σπ. Μπούσης (“Ρούλης”, Πολιτικός Μηχανικός).

Κάτω αριστερά : Ευάγγελος Αυδίκος (Καθηγητής Παν. Θεσσαλίας), Δ. Σιακούφης (Καθηγητής Φ. Α., Άσσος της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ), Αθανάσιος Φωτιάδης (Α.Ε.Ν.), Κων/νος Καλοκαίρης, Νίκος Νικολάου (Καθηγητής Φ.Α., Πρώτος 100μ και 4 χ 100), Γ. Ρούκης (? – Πολιτ. Μηχαν.) και Κων/νος Μπέλλος (Μαθηματικός). [Η φωτογραφία είναι από το αρχείο Κ. Μπέλλου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Η Γέφυρα στον Άραχθο…

Δημοσιεύθηκε την 18 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Χαρακτικό από το βιβλίο του  Γάλλου δημοσιογράφου Henri Turot, στο 5ο κεφάλαιο του βιβλίου του, που είναι αφιερωμένο στο μέτωπο της Ηπείρου στον πόλεμο του 1897 (σελ. 209 – 221) με τίτλο “Η Γέφυρα πάνω απ’ τον Άραχθο – Pont sut l’ Arakhtos”. (Πηγή : Turot, Henri, 1865- L’insurrection crétoise et la guerre Gréco-Turque : Ouvrage contenant soixante-quatorze illustrations ; d’apres les photographies de l’auteur Paris : Librairie Hachette et Cie, 1898).

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 | Σχολιάστε