Άρτα, 1933. Νεαρές Αρτηνιές της εποχής του Μεσοπολέμου φωτογραφίζονται μπροστά από τον επιβλητικό ναό της Παρηγορήτισσας. Πρώτη εξ αριστερών είναι η Λόλα Τούμπουρου και μεσαία η Λιλή Μπανταλούκα, αδελφή τουυ Σώτου Μπανταλούκα. (Φωτο από αρχείο Βασιλείου Σ, Μπανταλούκα, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Κ. Τσιλιγιάννη για την Παρηγορήτισσα)
Το 1958 ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος πέρασε από την Άρτα*. Το πέρασμά του απ’ την πόλη υπήρξε η αφορμή για ένα άρθρο του στη στήλη της εφημερίδας “Ελευθερία”, Ο ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ, με τίτλο “Το ταξίδι της Άρτας – Συντροφιά με τον υέτιο Δία”, απ’ όπου και το σχετικό απόσπασμα που αφορά την εκκλησία της Παρηγορήτισσας:
“……Αλλά δεν είναι μόνο τα εσπεριδοειδή η μόνη ποίηση της Άρτας. Είναι και τα λαμπρά βυζαντινά της μνημεία, σύμβολα μιας ακμής ανάμεσα στις δυο αλώσεις της Πόλης, τότε που το επιχώριο κράτος των Κομνηνοδουκάδων είχε απλώσει την εξουσία του ίσαμε τις Ιλλυρικές ακτές και την μεσημβρινή Αιτωλία κ΄έστελνε τις κομψές του βασιλοπούλες νύφες στην Ιταλία, τη Γαλλία και αλλού. Κι ανάμεσα σε τούτο, την πρώτη θέση κατέχει η Παναγιά η Παρηγορήτισσα, αυτή η μεγάλη εκκλησιά που ανήκει στον αιώνα των διάσημων γοτθικών μητροπόλεων, η κατάγραφη, η ιδιόρρυθμη, η γεμάτη μεγαλείο και ομορφιά. Ο αναγνώστης της «Ελευθερίας» έχει ήδη διαβάσει δυο πρόσφατα κατατοπιστικά άρθρα της κ. Αθηνάς Καλογεροπούλου, ώστε να μην χρειάζεται να επιστρέψω στο ίδιο θέμα.
Θα ήθελα μόνο να πω, πόσο αγαπώ αυτή την Παναγία την Παρηγορήτισσα, που την εξερεύνησή της, την αποκατάστασή της, την ανάδειξή της χρωστούμε στην άμεμπτη επιστήμη του κ. Α. Ορλάνδου και πόσο το θεωρώ χρέος μου κάθε φορά που βρίσκομαι στην Άρτα να συνομιλώ με τον Παντοκράτορά της, να περιδιαβάζω σιωπηλός μέσα σ’ εκείνο το χώρο των θαυμασίων, που είναι ο χώρος της. Ερειπωμένη οικονομικά και στρατιωτικά, ακρωτηριασμένη, κομματιασμένη η βυζαντινή αυτοκρατορία έχει τη δύναμη και τη στερνή της στιγμή, λάφυρο πια της ακατάσβεστης λαιμαργίας πολυάριθμων εχθρών, να συντελή τις απαράμιλλες εκφράσεις του Μυστρά ή της Άρτας….” (Πηγή : ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, 11 Ιανουαρίου 1959)
*Μπορείτε να διαβάσετε τον σχολιασμό του για την Άρτα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-arta-mesa-ap-tin-perigrafi-toy-i-m-pa/
Στη φωτογραφία η Παρηγορήτισσα μεταξύ 1935 – 1939. Πρόκειται για τη δεύτερη φωτογραφία του Μιχαήλ Βυζά από την Άρτα. (Πηγή : http://eliaserver.elia.org.gr/)
Χριστόφορος Δημόπουλος, Γρηγόρης Μπεκατώρος, Χρ. Ζαρκαλής, Ναπολέων Πέτσας, Ευστάθιος Γιώτης, Γεώργιος Γκίζας, Απόστολος Τσιρογιάννης, Αλέξανδρος Μπαρώνος, Γεώργιος Ζάγκλης, Χαράλαμπος Παπαχρήστου, Δημήτριος Μητροτόλης, Αθανάσιος Κονταξής, Δημήτριος Κωσταδήμας, Αφοι Κων/νος & Άρης Ευσταθίου, Ιωάννης Έξαρχος, Χρ. Τζουμερκιώτης, Ναπολέων Τσίτσικας, Παύλος Παπακαμέννος, Τάκης Βάσσος, Κων/νος Γαλήνας, Παναγιώτης Κολοβός, Γεώργιος Σιμιτζής, Κων/νος Θεοδώρου, Κων/νος Μήλιος, Δημήτρης Ασημακόπουλος, Γεώργιος Κατσάνος. Επίσης οι καθηγητές Κων/νος Τσίρκας (Φιλόλογος) και Κων/νος Μεγαπάνος (Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)
Ο Μιχαήλ Βυζάς ήταν Έλληνας ανώτερος αξιωματικός του στρατού Ξηράς με το βαθμό του Συνταγματάρχη σε πολεμική διαθεσιμότητα, πολιτικός που διατέλεσε βουλευτής, Γενικός Διευθυντής της «Ελληνικής Εταιρείας Εναερίων Συγκοινωνιών» και επιχειρηματίας που εργάστηκε ως αντιπρόσωπος εταιρειών κατασκευής κινητήρων αεροπλάνων. Από το πέρασμά του από την Άρτα μας άφησε 3 φωτογραφίες που βρίσκονται στη συλλογή του “Ελληνικού Λογοτεχνικού Ιστορικού Αρχείου»”[Ε.Λ.Ι.Α.].
Εδώ η πρώτη από τις φωτογραφίες που απεικονίζει το Γεφύρι μεταξύ 1935 – 19139.
Αρτηνοί πρόσκοποι τη δεκαετία του 1930. (Πηγή: Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)
1956 – Οι ποδοσφαιρικές ομάδες Δαφνωτής & Πλατανούσας.
ΔΑΦΝΩΤΗ : Αφοι Κώστας (Φυσικός) & Σπύρος (Τοπογράφος) Ι. Γκατζόγια, Κων/νος Αρ. Γκατζόγιας (Δάσκαλος), Ιωάννης Ε. Νάσιος (Διευθυντής Δ.Ε.Η. Άρτας), Βασίλειος Ροπόκης (Καθηγητής), Βασίλειος Παίδαρος, Γεώργιος Κ. Παίδαρος (Καθηγητής Θεολογίας Παν. Αθηνών), Οδυσσεύς Γ. Παπαγεωργίου (Μηχ. Ηλεκ. Ε.Μ.Π.).
ΠΛΑΤΑΝΟΥΣΑ : Μιχάλης Παπανικολάου (Φιλόλογος), Νίκος Δ. Μπατσής (Επιχειρηματίας), Κων/νος Χ. Παπαγεωργίου (Πλοίαρχος), Γεώργιος Λ. Πρέντζας (Πλοίαρχος), Ιωάννης Μπατσής, Αθανάσιος Γιαννούλης. (Φωτο από αρχείο Κων/νου Γκατζόγια, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Τέντωμα των νημάτων στο σπίτι του Κ. Κρυστάλλη στο Συρράκο σε φωτογραφία του Π. Βοκοτόπουλου τον Αύγουστο του 1967, από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ (2011).
Μπορείτε να δείτε μια ακόμη φωτογραφία για το διάσιμο στο Συρράκο του Σ, Μελετζή στο λινκ https://doxesdespotatou.com/syrakiotisses-sto-diasimo-idiasma/
Γυναίκα στο Συρράκο στις αρχές του 1900 σε φωτογραφία των αδελφών Μίλτου & Γιαννάκη Μανάκια. (Πηγή : Αρχείο Dan Angelescu. “Από την ζωή των Βλάχων στα 1900”,εκδ. Καπον, επιμ. Αστέριου Κουκούδη.
Γενική άποψη του Συρράκου σε φωτογραφία των Αδελφών Μίλτου & Γιαννάκη Μανάκια το 1907,από τη Συλλογή Λαογραφικού Συλλόγου Βλάχων Βέροιας. (Πηγή : Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας)
Ο Ελληνο-τουρκικός πόλεμος του 1897 είχε μικρή διάρκεια, ωστόσο έγινε ο τάφος 763 Ελλήνων. Ένας μεγάλος αριθμός των θυμάτων προέρχονταν από το Ιόνια Νησιά, κυρίως την Κέρκυρα. Από την περιοχή της Άρτας και των Τζουμέρκων αναφέρονται τα παρακάτω ονόματα στρατιωτών που έδωσαν τη ζωή τους για την απελευθέρωση από τους Τούρκους. (Πηγή : ΑΓΩΝΕΣ & ΝΕΚΡΟΙ 1830 – 1930, Έκδοση Υπουργείου Στρατιωτικών, 19130)
