Οι βλάχικες τέντες στημένες, τα σακιά ανάκατα ρηγμένα, ο «ανωθρώσκων» καπνός από γραστογαλιά, τ’ αλογομούλαρα βόσκουν κι οι άνθρωποι στον αγώνα για τη ζωή…Στο Νέγκρι τον Μάη του 1976. Από αριστερά : η οικογένεια του Σπύρου Κουτσαύτη, του Χρήστου Κ. Φασούλα και του Αλέκου Α. Μπακαγιάννη από τους Καλαρρύτες. (Φωτογραφία του Τάκη Τλούπα από το βιβλίο του Ν. Καρατζένη ΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΙ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, Άρτα, 1991.
«Τ’ αλογομούλαρα περπατούσαν πιο γρήγορα από τα προβατοκόπαδα κι έφταναν στους βραδινούς σταθμούς νωρίτερα απ’ αυτά. Οι γυναίκες ετοίμαζαν την πρόχειρη στρούγκα, μάζευαν κανα ξύλο για τη φωτιά, έπαιρναν νερό κι έκοβαν κανα χαμόκλαδο για το υπαίθριο στρώμα των παιδιών και των γερόντων. Το πρώτο βράδυ είχε μια γοητεία, μια παράξενη ομορφιά …… Ο Συρρακιώτης Δ. Γάτσιος περιγράφει μια τέτοια ανοιξιάτικη βραδιά στον υπαίθριο καταυλισμό : «Οι ξαπλωμένοι σάκοι που πριν χρησιμοποιήθηκαν για στρούγκα, τώρα σηκώνονται και στήνονται πλάι πλάι για να γίνουν πρόχωμα στο νυχτερινό αεράκι…Η μητέρα θα προσπαθήσει να πείσει τα παιδιά να κοιμηθούν γρήγορα γιατί αύριο θα ξεκινήσουν πολύ πρωί…Όμως δεν είναι εύκολο κάτι τέτοιο. Η χαρά της επιστροφής στη γενέτειρα, η παράξενη μαγεία της ανοιξιάτικης νύχτας, οι παράξενοι και πολλές φρές φανταστικοί θόρυβοι στο διπλανό θάμνο, οι γνωστές απ’ άλλες ώρες και εποχές ιστορίες με λάμιες και δράκους, με νεράιδες και κλέφτες, το πετραδάκι που ξέφυγε και τρυπά την πλάτη δεν δημιουργούν και το κατάλληλο κλίμα για ύπνο…. (Πηγή : ΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΙ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, Ν. Καρατζένης, Άρτα, 1991)
Στ φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα “Γύρω από τη φωτιά για να βγεί η νύχτα” (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)
Σε κάποιο σοκάκι της Άρτας, το παλιό ερμάρι μας θυμίζει πως ίσως κάποτε, εκεί μια νοικοκυρά φύλαγε τα βάζα με τα γλυκά της…..
Στις 18 Αυγούστου του 2002 πραγματοποιήθηκε στα Θεοδώριανα εκδήλωση στη μνήμη του Ιερομόναχου – Φιλικού Άνθιμου Αργυρόπουλου, στην οποία έγιναν και τα αποκαλυπτήρια μνημείου αφιερωμένου στον καταγόμενο από τα Θεοδώριανα Φιλικό, του οποίου η προσφορά στον απελευθερωτικό αγώνα κατά των Τούρκων υπήρξε ανεκτίμητη.
Περισσότερα για τον Άνθιμο Αργυρόπουλο ή Δημητρίου μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/anthimos-argyropoylos-i-dimitrioy-o-me/
Στις φωτογραφίες στιγμιότυπα από την εκδήλωση. (Φωτος από συλλογή Α.Γ.Κ.)
“Στον κώδικα 59 της Μονής του Δουσίκου των Τρικάλων, ο οποίος αποτελεί το «βρέβειόν» της, ο μοναχός Χατζη-Γεράσιμος συγκέντρωσε πολλά έγγραφα της μονής του, κυρίως όσα σχετίζονταν με τα περιουσιακά στοιχεία της. Στις περίπου 2.000 σελίδες του, ο ερευνητής μπορεί να δει το εύρος της δουσικιώτικης περιουσίας και να αντλήσει πληροφορίες χρήσιμες για την τοπική ιστορία, ιδιαιτέρως για τους ορεινούς οικισμούς για τους οποίους οι πηγές είναι σπάνιες ή και ανύπαρκτες.
Στις σελίδες 487 και 488 του εν λόγω κώδικα2, είναι καταχωρισμένες δύο υποσχετικές ομολογίες του συνόλου των οικογενειαρχών του οικισμού Θεοδώριανα της Άρτας των ετών 1793 και 1797. Ο λόγος συντάξεώς τους αναφέρεται στο τέλος τους: «να τον εχωμεν εις την πάσαν ανάγκην μας». Πρόκειται για τον άγιο Βησσαρίωνα, τον ιδρυτή της Μονής του Δουσίκου, συγκεκριμένα για την κάρα των λειψάνων του, η οποία θεωρούνταν, από τους πιστούς, προστάτης κατά της πανώλης. Για να έχουν, λοιπόν, την κάρα του αγίου, σε κάθε ανάγκη τους, υπόσχονταν να δίδουν κάθε καλοκαίρι, μετά το αλώνισμα από ένα πινάκι σιτάρι η κάθε οικογένεια του οικισμού.
Οι δυο αυτές ομολογίες έχουν μεγάλη αξία, καθώς πρόκειται για μοναδικά πληθυσμιακά δεδομένα του τέλους του ΙΗ’ αιώνα για τον οικισμό των Θεοδώριανων και ίσως και ολόκληρη την περιοχή των Τζουμέρκων.
Το έτος 1793, οι οικογενειάρχες των Θεοδώριανων ανέρχονταν σε 66 και το 1797 σε 72. Αν υπολογίσουμε τα μέλη της κάθε οικογένειας σε πέντε, κατά μέσο όρο, προκύπτει ότι ο πληθυσμός του οικισμού στα τέλη του ΙΗ’ αι., ανέρχονταν σε 330 – 360 άτομα. Από την μελέτη των ονομάτων των οικογενειαρχών διαπιστώνουμε ότι 10 απ’ αυτούς του 1793 εξέλειπαν το 1797, ενώ 15 του 1797 δεν υπήρχαν το 1793. Και στις δύο ομολογίες αναφέρονται 56 οικογενειάρχες.
Τα επώνυμα στην πλειοψηφία τους είναι πατρώνυμα (25). Ακολουθούν τα παρωνύμια (12), τα επαγγελματικά (3), τα πατριδώνυμα (2), αυτά από αξιώματα (1), τα μητρωνυμικά (1) και τα αντρωνυμικά (1)”. (Πηγή: Έρευνα του πολύ αξιόλογου ερευνητή και εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου, Κων/νου Σπανού, “Ηπειρωτικό Ημερολόγιο”,2000-2001)
Στις φωτογραφίες τα ονόματα των οικογενειών και οι κώδικες (σελ. 487 & 488) με τις ομολογίες των Θεοδωριανιτών.
Παλιά φωτογραφία παππού με εγγονή (?) στην πλατεία Σκουφά με φόντο την Παρηγορήτισσα, άνευ χρονολογίας (Πηγή : ebay.com)
“Των κορυφών των Τζουμέρκων η υψηλοτάτη η των Αγνάντων, μεθ’ ην το Λαθύρι και το Ροιδονέρι, των δε Σχωρετσαίνων η κορυφή, ήτις εκ των Ραφταναίων φαίνεται υψηλοτέρα, ονομάζεται Γερανοβούνι. Η υψηλή κορυφή άνωθεν της λάκκας Σκλάβου καλείται Τζούμα του Φώτου. Άλλη τις κορυφή Καταφείδι…….” Από τα “Σημειώματα ποικίλα εκ Τζουμέρκων”, του Σ. Λάμπρου το 1885. (Πηγή : ΝΕΟΣ ΕΛΛΗΝΟΜΝΗΜΩΝ, τεύχος Α’, Αθήνησιν, 1923)
Στη φωτογραφία “Άποψη των Τζουμέρκων από το Παλιοχώρι Συρράκου. Η κορυφή Στρογγούλα, πάνω απ’ τα Πράμαντα, έχει ύψος2.107 μ.”. Η φωτογραφία είναι του Π. Βοκοτόπουλου από τον Αύγουστο του 1967. (Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Θεσσαλονίκη, 2011)
1930 – Μελισσουργοί. Αριστερά ο Γρηγόρης Γ. Παππάς (Ποινικολόγος, Στρατιώτης 1940-41, Ε.Α.Μ. – Ε.Λ.Α.Σ., Εξορία στην Κίμωλο, Τασκένδη) με τα παιδιά του Χρήστου Παππά, τον Αντώνη και την Αλεξάνδρα (σύζυγο Αθ. Γεωργίου από Ματσούκι). (Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)
Για τον Αντώνη Χ. Παππά που έχασε τη ζωή του επιστρέφοντας από τον πόλεμο, μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/antonis-ch-pappas/
Το Συμβόλαιο εξαγοράς των Πραμάντων υπογράφτηκε στις 9 Αυγούστου του 1889 ανάμεσα στον Ευάγγελο Χέλμη ως πληρεξούσιου του Κ. Καραπάνου και τους κατοίκους των Πραμάντων, έναντι τεσσάρων χιλιάδων, διακοσίων (4.200) χρυσών οθωμανικών λιρών που θα πληρώνονταν σε πέντε δόσεις μέσα σε πέντε χρόνια. (Πηγή : ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ, Έκδοση Αδελφότητος Πραμάντων “Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ”, Αθήνα, 1977, http://www.dimitrioskaratzenis.gr/)
Νομίζουμε ότι πλέον έχει κατεδαφιστεί. Παλιό μονόροφο σπίτι απέναντι από τον περίβολο της Παρηγορήτισσας που δημοσιεύτηκε από τον Marinos Aggelis στο Flickr στις 7 Ιουλίου 2006. (Πηγή : https://www.flickr.com/)
