Ιούλιος 1983 – Πλατεία Κιλκίς. Ο Χαρίλαος Φλωράκης, Γ.Γ. του Κ.Κ.Ε. και ο Μίκης Θεοδωράκης ανάμεσα σε φίλους και στελέχη του Κόμματος. Αριστερά ο Παναγιώτης Λάκκας (Ε.Λ.Α.Σ., Μακρόνησος, Ικαρία, Φυλακές Κέρκυρας, Άρτας). Η μικρούλα με την ανθοδέσμη είναι η Ράνια Σπ. Ζαρκαλή. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Ιούνιος 1961, στου Κρυστάλλη – Νεαροί Αρτηνοί γιορτάζουν την αποφοίτησή τους από την 8η Γυμνασίου. Την εποχή εκείνη η αποφοίτηση γιορτάζονταν με κρασί, χορούς και τραγούδια. Δεξιά ο Δημήτρης Χρηστογιάννης (Γκολκήπερ), ο Λάκης Χαρακλιάς (Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Ε.Μ.Π.) και ο Απόστολος Παλιάτσος (Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.). Κάτω ο Ευστράτιος Χούσος (Μαθηματικός). Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στις 17/2/ 2016 στο ΚΟΥΙΖ της εφημερίδας Ταχυδρόμος, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Από δεξιά : Θεόδωρος Σακέλλιος (ΣΚΟΥΦΑΣ – ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ), Γεώργιος Κίκης (ΣΚΟΥΦΑΣ, ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ΠΑΝΑΧΑΙΚΗ) και Ευάγγελος Μπρέντας (Σεργιάννης, Το όνομά του έχει το Δημοτικό Γήπεδο Κομποτίου, έπαιξε και σε ΑΕΤΟ, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ) [Φωτο από αρχείο Γ. Κίκη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Ιερέας στην είσοδο ναού. Ήπειρος, 1942-1944. Φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα από το Λεύκωμα ΤΟ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ, Γιάννινα, 1991.
Στις 22 Δεκέμβρη 1942, με τη βοήθεια της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΕΑΜ Άρτας σχηματίστηκε η δεύτερη μόνιμη ομάδα του ΕΛΑΣ στην περιοχή της Άρτας. Την αποτελούσαν κι αυτήν 15 λεβέντες, που ξεκίνησαν από την ανταρτομάνα, το Τετράκωμο, μ’ επικεφαλής τον ανθυπομοίραρχο Φάνη Τσιάκα (καπετάν Τζαβέλας). Η ομάδα αυτή έκανε θριαμβευτική περιοδεία στα χωριά των Τζουμέρκων και στα τέλη Δεκεμβρίου συνέλαβε και εκτέλεσε έναν άλλο μεγάλο προδότη και συνεργάτη των Ιταλών στους Ραφταναίους, τον Χρηστογιώργο.
Οι Ιταλοί, εκδικούμενοι την εκτέλεση των συνεργατών τους Ζ…και Χ….. εκτέλεσαν στη Σεκλίστα έναν πατριώτη από τους Ραφταναίους, τον πατριώτη Κατσιώρα*. Με την εμφάνιση των δυο ομάδων του ΕΛΑΣ, Τζουμερκιώτη και Τζαβέλα, το ΕΑΜ που μέχρι τότε στην ύπαιθρο ήταν παράνομη μυστική οργάνωση, βγαίνει στην ανοιχτή δράση…..(Πηγή : 40 ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ, Γ. Αναγνωστάκης, Αθήνα, 1980)
*Η εκτέλεση ενός Έλληνα πατριώτη στη Σεκλείστα
Ενδεικτικό της σύγχυσης που επικρατεί όσον αφορά τις πληροφορίες που διαβάζουμε απ’ εκείνη την εποχή είναι το όνομα του πατριώτη που εκτέλεσαν οι Ιταλοί στην Σεκλείστα. Σε προηγούμενη ανάρτηση από το βιβλίο του Στέφανου Παππά, ο εκτελεσθείς ήταν «αγνώστου επωνύμου». Στο βιβλίο του ο Γιώργος Αναγνωστάκης μας λέει ότι επρόκειτο για «….. έναν πατριώτη από τους Ραφταναίους, τον πατριώτη Κατσιώρα». Υπάρχει και μια τρίτη εκδοχή του Νικηφόρου Κοσσυβάκη στο βιβλίο του Η ΤΡΙΤΗ ΑΛΗΘΕΙΑ. Σύμφωνα με τον συγγραφέα οι Ιταλοί στη Σεκλείστα «…εκτέλεσαν τον χωροφύλακα Κατωπόδη, σε αντίποινα για την εκτέλεση του συνεργάτη τους, έναν πατριώτη – χωροφύλακα που έπιασαν στην Άρτα, κατόπιν καταδόσεως άλλου προδότη που είχαν οι Ιταλοί στο Σώμα Χωροφυλακής….». Την μαρτυρία περί εκτελέσεως του Κατωπόδη διαβάζουμε και στο ημερολόγιο του παπα – Σταύρου Παπαχρήστου: “Δεκέμβριος 1942 – Ο πρόεδρος της Κοινότητος Σεκλείστης Ζ. ετήρησε στάσιν προδοτικήν έναντι των Ελλήνων, προδόσας αδελφούς εις Ιταλούς. Τα εμφανισθέντα εις Άγραφα και Τζουμέρκα αντάρτικα σώματα κατεδίκασον αυτόν εις θάνατον, ο δε υπολοχαγός Μαλτέζος εξ Άνω Πέτρας μετά 18 ανταρτών τον εξετέλεσαν. Οι Ιταλοί εις αντίποινα σιά την απώλειαν του φίλων των συνέλαβον εις Άρταν τον πρώην χωροφύλακα Κατωπόδην εκ Λευκάδος διότι ενήργει έρανον υπέρ των ανταρτών, τον ωδήγησαν δέσμιον εις Σεκλείσταν και τον εφόνευσαν εις το ίδιο μέρος”.
Στη φωτογραφία πρώτος από δεξιά ο Φάνης Τσιάκας (καπετάν Τζαβέλας), ανθυπομοίραρχος. Συγκρότησε τη δεύτερη μόνιμη ομάδα του ΕΛΑΣ ΑΡΤΑΣ στις 22/12 /1942. Στις 29/3/1943 τοποθετήθηκε στρατιωτικός αρχηγός του αρχηγείου Γραμμάλας – Καλαμά. Δίπλα του ο Γεώργιος Αναγνωστάκης από το βιβλίο του οποίου είναι η φωτογραφία.
“Μετά ανάπαυλαν περίπου ενός μηνός ένα Ιταλικό τάγμα ενεργεί επιδρομή εξ Άρτης προς την ορεινή περιοχή. Όταν ο εχθρός επλησίασε την Κάτω και Άνω Καλεντίνη εκτυπήθη με πυρά όπλων ολίγων ανταρτών του αξιωματικού Παπαγεωργίου και των Δημητρίου και Αθανασίου Πλακούτση, μετά ταύτα οπλαρχηγών από τα πέριξ οροπέδια. Ο εχθρός ανεπηρέαστος και ανενόχλητος φτάνει στην Σεκλείτσα, όπου εκτελούν έναν πατριώτη Έλληνα, που είχον μεταφέρει μαζί των εκ των φυλακών Άρτης, αγνώστου επωνύμου, εις αντίποινα του εκτελεσθέντος υπό ανταρτών, συνεργάτου των Ιταλών, Ζουμπούλη.
Στην επιστροφή του ο εχθρός κτυπήθηκε από αντάρτας του Τζουμερκιώτη και Παλιούρα και υπέστη σύγχυση εκ των απροόπτων και δραστικών πυρών. Η σύγκρουσις ήτο ολιγόλεπτος, αλλά αποτελεσματικό το ηθικό αποτέλεσμά της, γιατί το κτύπημα δόθηκε επί της δημοσίας οδού εις την θέσιν Πλατανόρεμα, πλησίον της Άρτης. Οι δράσαντες στη μάχη αυτή Γερ. Μαλτέζος (Τζουμερκιώτης) και Ζαλοκώστας (Παλιούρας), αξιωματικοί του Ελληνικού στρατού ανήκον στην οργάνωση Ε.Α.Μ. και διετήρουν ακόμη επαφές συνεργασίας με το Ζέρβα, γιατί ακόμη δεν είχε εμφανισθεί οργανωμένος στρατός του Ε.Λ.Α.Σ. στην Ήπειρο….”(Πηγή : Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΣ ΕΟΕΑ – ΕΔΕΣ 1941 -1944 ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ, Στέφανου Παππά, 1970)
Στη φωτογραφία ” Αντάρτες του ΕΛΑΣ προχωρούν για την ενέδρα”. Φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα από το Λεύκωμα ΤΟ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ, Γιάννινα, 1991)
Το σπίτι με τις αλτάνες στην αρχή της οδού του Αγίου Βασιλείου σε πίνακα της Ελένης Βαφιά.Σήμερα έχει μείνει μόνο ένα μέρος του τοίχου που μπορείτε να το δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/palia-altana/ (Πηγή :ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Καρρά, Άρτα, 2022)
Ότι έχει απομείνει σήμερα από την αλτάνα σε σπίτι στην αρχή της οδού Αγίου Βασιλείου.(Πηγή :ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Καρρά, Άρτα, 2022)
“Γωργιανά ή Εγωργιανά, χωρίον οικούμενον υπό 15 οικογενειών εκκλησιαζομένων εις τον ιερόν ναόν αγίου Νικολάου
Ρωμανού, χωρίον κατοίκους έχον 21 οικογενειών, εκκλησιαζομένους εις τον ναόν αγίου Νικολάου.
Μεταξύ των δύω χωρίων Γοργιανά και Ρωμανού υπάρχει αρχαία ιερά Μονή της Θεοτόκου, Σπηλαιότισσα καλουμένη, επειδή εντός του παρ΄αυτή Σπηλαίου ευρέθη η αγία εικών της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου τιμάται άχρι τούδε και η αυτής καθέδρα. Αύτη ωκοδομήθη κατά την 11 εκατονταετηρίδα εν Βυζαντινώ σχήματι. Ο δε προ πολλού ηγουμενεύων εν αυτή εστιν ο εκατοντούτης Ιερομ. Δανιήλ”. (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΑΡΤΗΣ -ΠΡΕΒΕΖΗΣ, Σεραφείμ Βυζάντιος, Εν Αθήναις, 1884)
Στη φωτογραφία “Γουριανά. Η εκκλησία της Μονής Χρυσοσπηλαιωτίσσης, ανακαινισμένη το 1665. Είναι μονοκάμαρη, με τρούλλο και τριπλεύρους χορούς. Φωτογραφία του αρχαιολόγου Π. Βοκοτόπουλου από τον Αύγουστο του 1966. Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Θεσσαλονίκη, 2011”
Από την περιοδεία του σπουδαίου βυζαντινολόγου Σπυρίδωνα Λάμπρου στα Τζουμέρκα. Στα “Σημειώματά” του ο Σ. Λάμπρος μας δίνει πληροφορίες για δημοτικά τραγούδια, αρχαιολογικά ευρήματα, τοπωνύμια, λεξιλόγιο της περιοχής, ιστορικά γεγονότα κ.α.
Μπορείτε να διαβάσετε για για το Σ. Λάμπρου στο λινκ https://doxesdespotatou.com/o-tzoymerkiotis-stin-katagogi-spyrid/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/simeiomata-poikila-ek-tzoymerkon-to/
Στη φωτογραφία “Ασημένια δραχμή έκδοσης της Ηπειρωτικής Δημοκρατίας από το 238-168 π.Χ.. Η μπροστινή όψη απεικονίζει το κεφάλι του Δωδωναίου Δία με το μονόγραμμα ΕΚ κάτω από την προτομή. Η πίσω όψη έχει έναν αετό που στέκεται στραμμένος προς τα δεξιά πάνω σε έναν κεραυνό μέσα σε ένα στεφάνι βελανιδιάς με τη λέξη AΠΕΙΡΩΤΑΝ . Το κέρμα είναι 20 χιλιοστά και ζυγίζει 5 γραμμάρια”.
