Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

«……Το βράδυ που ήλθαμε στη Μεγαλόχαρη, 10 Δεκέμβρη, ο Άγγλος συν/χης Έντυ αποφασίζει όπως αυτός και οι άλλοι Βρετανοί σαμποτέρ εκτός του ταγ/ρχη Κρις , του λοχαγού Θέμη και του λοχία – ασυρματιστή Λεν, όπως αναχωρήσουν στις 12 του μηνός για την Πάργα. Όταν ο συν/ρχης Έντυ ανακοίνωσε την απόφασή του στους άλλους Βρετανούς αξ/κους, όλοι πηδούσαν από τη χαρά τους. Ο συν/ρχης Έντυ ζήτησε από το στρατηγό Ζέρβα και τους αξ/κους των τμημάτων που πήραν μέρος στο Γοργοπόταμο, να του δώσουν αν είναι δυνατό από μια έκθεση της επιχειρήσεως. Ο Ζέρβας δέχτηκε ευχαρίστως και με διέταξε να ετοιμάσω τη δική μου έκθεση. Ο λοχαγός Παπαχρήστου δεν συνέταξε έκθεση διότ ως τραυματίας και από την ταλαιπωρία της πορείας, ήταν άρρωστος. Ο συν/ρχης Έντυ, εκτός από τις εκθέσεις ζήτησε ακόμα από το στρατηγό να τους συνοδέψει , αν είναι δυνατόν, ο γράφων (δηλ. ο Μυριδάκης) στο ταξίδι τους στην Πάργα……”* (Πηγή : ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ, Μιχάλης Μυριδάκης, Τόμος Α’, 1976)

Στο κεφάλαιο που ακολουθεί ο Μυριδάκης αναφέρεται σε πολλά ονόματα Ελλήνων πατριωτών, που με κίνδυνο της ζωής του, βοήθησαν την αποστολή να φτάσει στην Πάργα και μετά να επιστρέψει ξανά πίσω καθώς δεν έφτασε το υποβρύχιο για να παραλάβει τους Βρετανούς……Μπορείτε να διαβάσετε το κεφάλαιο στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/05/ΑΠΟΣΤΟΛΗ-ΣΤΗΝ-ΠΑΡΓΑ.pdf

Στη φωτογραφία Η ομάδα των Βρετανών σαμποτέρ Hurling στη Μεγαλόχαρη Άρτης. Πίσω σειρά, από αριστερά στα δεξιά : Θέμης Μαρίνος, Denys Hamson, Nat Barlow, Chris Woodhouse, Inder Gill, Eddie Myers, John Cook, Arthur Edmonds, Tom Barnes. Καθιστοί : Len Willmott, Mike Hillie David Phillips. Η φωτογραφία πάρθηκε στη Μεγαλόχαρη Άρτης, έξω από το σπίτι του γιατρού Ηλία Παπαχρήστου. Το παιδικό κεφάλι στο δεξιό μέρος της φωτογραφίας ανήκει στη Φωφώ Παπαχρήστου. (Πηγή : Η ΤΡΙΤΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, Ν. Κοσσυβάκης, Αθήνα, 2001).

Η απόφαση για τη συγκρότηση των πρώτων ομάδων αντίστασης του ΕΑΜ αποφασίστηκε στις  26 Νοεμβρίου 1942 στη σύσκεψη  της Άνω Καλεντίνης στην οποία  πήραν μέρος οι μόνιμοι αξιωματικοί του ΕΑΜ Άρτας. Έτσι στις 2 Δεκέμβρη 1942, 15 παλληκάρια κυρίως από το Δημαριό, Άνω Καλεντίνη και Άνω Πέτρα, έχοντας επί κεφαλής τον Τζουμερκιώτη  (Γεράσιμος Μαλτέζος, υπολοχαγός) και το Βάγια Χαριλόη, δάσκαλο (Καπετάν  Ηρακλειώτης) ξεκίνησαν. Σχεδόν ξυπόλητοι, με παληοντούφεκα και με ελάχιστα φυσίγγια  τον ανηφορικό και γιομάτο αγκάθια δρόμο της ένοπλης πάλης για τη λευτεριά του λαού……. Αυτοί οι 15 απετέλεσαν τη μαγιά, ηλέκτρισαν το λαό του νομού. Πήραν μαζί τους τα πιο διαλεχτά παιδιά της Άρτας, σχημάτισαν συγκροτήματα, υπαρχηγεία, αρχηγείο από το οποίο ξεπετάχτηκε το 40 Σύνταγμα του ΕΛΑΣ.

Η ομάδα αυτή, αφού πέρασε τα χωριά Σκουληκαριά, Βελεντζικό, Καταβόθρα έφτασε στη Σεκλίστα, όπου στις 5 Δεκέμβρη 1942 εξετέλεσε στην πλατεία του χωριού έναν από τους πιο ξετσίπωτους προδότες και συνεργάτες των Ιταλών, το φόβητρο της περιοχής , τον Α. Ζ*. (Οι Ιταλοί, λόγω των μεγάλων απωλειών τους, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στην Άρτα. Η ήττα που υπέστησαν στην περιοχή Ποταμούλας Άρτας από τον Ζέρβα, στις 25 Οκτωβρίου 1942, τους ανάγκασε να προχωρήσουν σε συλλήψεις μεμονωμένων ατόμων, κάψιμο σπιτιών και σε ένοπλες συγκρούσεις με ανταρτικές ομάδες. Για το ξεκαθάρισμα της κατάστασης οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν διάφορους Έλληνες συνεργάτες τους, όπως τον Αλέξη Ζουμπούλη, που οδήγησε τους Ιταλούς στο Άνω Ραδοβύζι Άρτας όπου και πυρπόλησαν διάφορα χωριά). Ο λαός άκουσε την είδηση με αίσθημα ανακούφισης. Ο βδελυρός αυτός προδότης που οδηγούσε στην ύπαιθρο αποσπάσματα  Ιταλών που έδερναν, λήστευαν και αφόπλιζαν τα χωριά, δεν υπήρχε πια στη ζωή…….(Πηγή : 40 ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ, Γιώργος Αναγνωστάκης, Αθήνα, 1980)

* Σύμφωνα με τον Γ. Μαλτέζο η απόφαση για την εκτέλεση του   Ζουμπούλη, στις 5-12-1942, για τη συνεργασία του με τους Ιταλούς, την έλαβε από τη Νομαρχιακή Επιτροπή ΕΑΜ Άρτας……

Στη φωτογραφία αξιωματικοί και καπετάνιοι του ΕΛΑΣ στα Τίρανα τον Μάη του 1945. Από αριστερά προς τα δεξιά: Όρθιοι : 1) Γ. Παππάς, δικηγόρος από την Άρτα, 2) Γεράσιμος Μαλτέζος, υπολοχαγός από την Άρτα, 3) Δημήτρης Δημητρίου (Καπετάν Νικηφόρος) από τη Στερεά Ελλάδα, 4) Μήτσος Κυραντζόπουλος (καπετάν Φωτεινός) από τη Δυτική Μακεδονία. Καθοστός ο Γεώργιος Αναγνωστάκης, δικηγόρος από την Άρτα. (Φωτο από το ίδιο βιβλίο)