Χωρική με τη ρόκα στα Τζουμέρκα

Οκτώβριος 1970. Κηπίνα, χωρική με τη ρόκα. Σύμφωνα με τον κ. Κώστα Γκούβα, η εικονιζόμενη είναι από το Προσήλιο. Είναι η αείμνηστη Βαρβάρα (Ρούλα) Δ. Κατσάνου, αδελφή του Ιωάννη Κατσάνου που παντρεύτηκε στο Αρμπουρίσι τον Βασίλειο Αρλέτο με τον οποίο απέκτησε τα παιδιά : Θεόδωρο, Παντελή, Σοφία και Βασιλική….

Φωτογραφία του Παναγιώτη Βοκοτόπουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Θεσσαλονίκη, 2011. Πρόκειται για ένα φωτογραφικό οδοιπορικό του αρχαιολόγου Π. Βοκοτόπουλο από την εποχή που υπηρετούσε στην Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στα Γιάννενα.

Διαβάζουμε στον πρόλογο του βιβλίου : “Η πρώτη μου γνωριμία με την Ήπειρο χρονολογείται στο 1959. Στα τέλη Οκτωβρίου εκείνου του χρόνου, με μια δωδεκαμελή ομάδα του Τμήματος Αθηνών του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου, ανέβηκα από το χωριό Καταρράκτης την κορυφή Καταφίδι των Τζουμέρκων, του ορεινού όγκου που δεσπόζει βορείως της Άρτης. Καλύτερα γνώρισα την ορεινή Ήπειρο τον μεθεπόμενο χρόνο· τον Ιούλιο του 1961 ανέβηκα στην Τύμφη, τον Σμόλικα και τον Γράμμο, ενώ το 1963 επισκέφθηκα την Δωδώνη, την Νικόπολη και την Άρτα και διέσχισα με δύο φίλους την χαράδρα του Αώου από το Μέτσοβο μέχρι την Κόνιτσα. Αυτό που δεν φανταζόμουν τότε ήταν ότι το 1965, νεοδιορισμένος Επιμελητής Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, θα ετοποθετούμην στην 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων που ιδρύθηκε τότε με έδρα τα Ιωάννινα, και ότι θα παρέμενα στην Ήπειρο επι μία περίπου δεκαετία, κατά την οποία γνώρισα καλά τον τόπο, τα μνημεία και τους ανθρώπους του. Στις υπηρεσιακές μου μετακινήσεις και στις κυριακάτικες ή πολυήμερες εξορμήσεις μου είχα πάντα μαζί μου τις φωτογραφικές μου μηχανές -για τις ασπρόμαυρες λήψεις μία παλιά Rollei και για τις έγχρωμες μία Retina Reflex, την οποία, όταν ετέθη εκτός μάχης, διαδέχθηκε μία Μinolta. Όλες οι έγχρωμες διαφάνειες είναι σε φιλμ Kodachrome. Λόγω των αρχαιολογικών και φυσιολατρικών ενδιαφερόντων μου φωτογράφιζα κυρίως μνημεία, οικισμούς και τοπία. Οι φωτογραφίες αυτές δεν τραβήχθηκαν με καλλιτεχνικές προθέσεις και η αντιπροσώπευση των διαφόρων περιοχών της Ηπείρου δεν είναι σύμμετρη. Υπερέχουν σε αριθμό φωτογραφίες από περιοχές όπως το Ζαγόρι ή η επαρχία Μετσόβου και από οικισμούς όπως η Πάργα και η Κορωνησία, που επισκέφθηκα συχνότερα, και απουσιάζει σχεδόν η επαρχία Φιλιατών, την οποία ελάχιστα γνωρίζω. Πολλές από τις φωτογραφίες που είχα βγάλει αποτελούν σήμερα τεκμήρια της Ελλάδας που αφήσαμε να χαθεί στο όνομα της αξιοποιήσεως. Η υποβάθμιση του ελληνικού τοπίου και του δομημένου περιβάλλοντος συντελείται με επιταχυνόμενους ρυθμούς τόσο από τους ιδιώτες όσο και από τις δημόσιες και δημοτικές υπηρεσίες….”

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Η Αγία Παρασκευή Πραμάντων

Θεμελιώθηκε το 1890 και άρχισε να χτίζεται το 1904. Καθώς ο Κ. Μπέκας είχε πεθάνει «….ανέλαβον την εργολαβίαν οι αντάξιοί του πρωτομάστοροι του χωριού μας Ιωάννης Τσιακούμης και Κων/νος Τόδουλος με τους αρίστους τεχνίτας Θανάσην Γούλα Παππάν, Βασίλειον Μήτσιον, Μήτρο Λάμπρην, Μήτρο Τσίκον, Γάκην Τόλην, Νάσιον Βαγγελήν και άλλους που δεν θυμούνται αυτοί που μας διηγούνται.

Εγένετο καταμερισμός του έργου και καθένας ανέλαβε από έναν τομέα της τοιχοποιίας και έτσι :

Την κύρια είσοδο πελέκησε και έφτιαξε ο Θανάσης Γούλα Παππάς, την προς τον πλάτανον είσοδον ο Μήτρο Λάμπρης και την πίσω ο Βασίλειος Μήτσιος, τις κολώνες και τις γωνίες ο Γιάννης Τσίκος και Νάσιο Βαγγελής, τα σκαλιά ο Αθανάσιος Πάνος, το δε κωδωνοστάσιον οι Ιωάννης Τσιακούμης και Κων/νος Τόδουλος. Σε δυο χρόνια ο Ναός έτοιμος και σκεπασμένος με ντόπιες πλάκες από το στενό του Γκόγκου…..” (Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ, Έκδοση Αδελφότητος Πραμάντων “Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ”, Αθήνα, 1977)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Αντίγραφο Τουρκικού βιβλίου για τα Πράμαντα

Μεταφρασμένο αντίγραφο τουρκικού κτηματικού βιβλίου που αφορά το χωριό Πράμαντα. Στο έγγραφο καταγράφονται όλα τα αγροτικά και αστικά ακίνητα εντός των ορίων του χωριού προκειμένου αυτό να πωληθεί. Εικάζουμε ότι η ημερομηνία 24 Δεκεμβρίου 1296 είναι σύμφωνα με το ημερολόγιο Ρουμί. Το έτος 1296 σύμφωνα με το ημερολόγιο αυτό, εκτείνεται από τις 13 Μαρτίου 1880 έως τις 12 Μαρτίου 1881 του Γρηγοριανού Ημερολογίου. Η αποτίμηση του χωριού ανέρχονταν στα 711. 587,5 γρόσια. (Πηγή : ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ, Έκδοση Αδελφότητος Πραμάντων “Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ”, Αθήνα, 1977, http://www.dimitrioskaratzenis.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Θρύλοι του ΑΕΤΟΥ & κόκκινοι  θρύλοι

Στην αγορά της Άρτας…..Δεξιά ο Κοσμάς Η. Παπανικολάου (Ήρωας του ’40-44, Αντιστράτηγος Π/Ζ) και αριστερά ο Κων/νος Κεφάλας (Ναύτης). [Φωτο από αρχείο Κ. Κεφάλα, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Αετού | Σχολιάστε

Στο συντριβάνι της πλατείας….

Μια και σύντομα πρόκειται να το ξαναδούμε στην κεντρική πλατεία της πόλης, με ίσως πιο σύγχρονη μορφή, ας θυμηθούμε πως ήταν παλιότερα, όταν ακόμη δεν είχε μπει γύρω του το μεταλλικό κιγκλίδωμα που απέτρεπε τα παιδιά από το να πλησιάζουν κοντά στο νερό και πίσω του υπήρχε ένας πολύ όμορφος μικρός κήπος……

Στη φωτογραφία : 21 Ιανουαρίου 1970 – Ο Γιάννης Χουλιάρας και ο Γιάννης Νάκας στην Πλατεία Ζέρβα στην Άρτα, δίπλα στο συντριβάνι…απ’ ότι φαίνεται ο φωτογράφος προσπάθησε να δημιουργήσει την αντανάκλασή τους μέσα στο νερό…Πίσω τους ο μικρός κήπος με τον φοίνικα και τους θάμνους. (Φωτο από αρχείο Γιάννη Νάκα)

Μπορείτε να δείτε το συντριβάνι και στο λινκhttps://doxesdespotatou.com/to-syntrivani-stin-kentriki-plateia/

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Το μαγαζί του Θόδωρου Βασιλακόπουλου στην πλατεία Σκουφά

Το σημερινό Εν Άρτη, υπήρξε καφενείο και κέντρο διασκέδασης ήδη από το 1850, υπό τη διεύθυνση τότε του Θόδωρου Βασιλακόπουλου με συνεταίρο τον Μαστρογιάννη από τους Μελισσουργούς. Το μαγαζί λειτούργησε μέχρι το 1943, που ο ένας από τους γιούς του Θ. Βασιλακόπουλου, ο Αποστόλης, σκοτώθηκε. Το μαγαζί ήταν ένα από τα ονομαστά κέντρα διασκέδασης της πόλης εκείνη την εποχή. Το 1938 είχαν έρθει στο μαγαζί οι «Μποέμ», ο Φώτης Πολυμέρης (18 χρονών τότε), ο Γιάννης Βέλλας, ο Μιχάλης Χάλαρης, ο Γιάννης Δέδες (κιθαρίστας του Βασίλη Τσιτσάνη), ο Τάκης Παναγιωτόπουλος, ο Δημήτρης Καββαδίας. Έπαιζαν δε τρείς βραδιές συνέχεια…..

Αργότερα, από το 1949 και μετά, το μαγαζί λειτούργησε υπό τη διεύθυνση των αδελφών Κώστα &  Βίκτωρα Σακκά.  Πλήθος τραγουδιστών της εποχής πέρασαν από το πάλκο του : ο Αττίκ, ο Γούναρης, ο Μπιθικώτσης, η Πόλυ Πάνου (μικρή, 15 χρονών, το 1953), η Μαριάννα Χατζοπούλου, ο Γιώργος Μητσάκης, το Αθηναϊκό «Τρίο Τίκο» στις 10 Αυγούστου του 1958, ο Περικλής Βάγιας με την κιθάρα του, ο βιρτουόζος μπουζουξής και μεγάλος ρεμπέτης Νότης Λογοθέτης με την μπριόζα Ρίτα, η Πόπη Άλβα, η Μαίρη Πορτοκάλη, η Δανάη κ.α. (Οι πληροφορίες είναι από το αρχείο του Κ. Μπανιά για τα παλιά καφενεία και κέντρα διασκέδασης της Άρτας)

Στη φωτογραφία «Περιμένοντας την Πόλυ Πάνου, το 1953. Από δεξιά Νίκος Κατσαντούρης,  Παντελής Τσιρώνης, Σακκάς, Χρήστος Κατσαράμπης, Δημήτρης Παπαγιάννης». (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Fotis Katsarabis, όπως δημοσιεύτηκε στην ομάδα Παλιές Φωτογραφίες Άρτας.

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Τα καφενεία της Άρτας (δ’ μέρος)

“……Στην Πλατεία Ωρολογίου (εκεί που είναι σήμερα η αυλή του 2ου Δημοτικού Σχολείου), την παλιότερη πλατεία της Άρτας μαζί με το Μονοπλιό, υπήρξαν κάποια καφενεία που σέρβιραν και πατσά. Εκεί ήταν το στέκι των «Μπαντήδων». Μπαντήδοι λέγονταν οι νταήδες και αγαπητικοί. Ονομαστό στέκι τους ήταν το καφενείο του «Κυρίτση» που σέρβιρε και πατσά ριγανάτο, όπως γράφει ο Κ. Μπανιάς και λειτούργησε μέχρι το 1958. Μάλιστα ένα τετράστιχο λέει :

Στόπα και στο ξαναλέω

να μην στο ξαναπώ

στην πλατεία του Κυρίτση,

βρε να μη σε ξαναδώ….

(Πηγή : (Πηγή : ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ, Γ. Κουτσούμπας, Αθήνα, 2004)

Στη φωτογραφία η Πλατεία Ωρολογίου στις 27 Μαρτίου 1947, όπως διαμορφώθηκε μετά το 1932 με την ανέγερση τοτ 2ου Δημοτικού Σχολείου Άρτης. (Φωτογραφία Στ Μαλικόπουλου – Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη, από το Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ).

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

Καλύβες και στρούγκες…..

“Καλύβες και στρούγκες πέτρινες θα μείνουν στο διάβα των αιώνων για να αποτυπώνουν το μόχθο των ποιμένων να χορτάσουν ψωμάκι. Η στρούγκα στους Οβορούς. Στο άρμεγμα ο Μήτσιος Ι. Τασηνίκος και ο Μητρέλιας Α. Τασηνίκος. Ο Βασίλης Σ. Καρατζένης “κεντάει” τα πρόβατα. Ιούνιος 1986″.  (Φωτο & σχόλιο από το βιβλίο του Ν. Καρατζένη Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΝΟΜΑΔΩΝ ΤΩΝ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ ΣΤΙΣ ΒΟΥΝΟΚΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ, Ιωάννινα, 2009)

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε

Στα “Χίλια Εξήντα”

“Το κοπάδι του Λευτέρη Καραδήμα ζει στιγμές ευδαιμονισμού στο οροπέδιο ¨Στα Χίλια Εξήντα”. Στον ορίζοντα οι κορυφές του Κριάκουρα, όπου ακουμπούν τα σύνορα των Μελισσουργών, των Θεοδωριάνων και της Νεράιδας. Αύγουστος 1994″ (Φωτο & σχόλιο από το βιβλίο του Ν. Καρατζένη Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΝΟΜΑΔΩΝ ΤΩΝ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ ΣΤΙΣ ΒΟΥΝΟΚΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ, Ιωάννινα, 2009)

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε

Κούρος σε στάνη στο Κομπότι

Κούρος στη στάνη του τσέλιγκα Γάκια Ν. Χήρα στο Κομπότι της Άρτας τον Μάη του 1993. Από αριστερά : Γιώργος Δ. Σιαπλαούρας, Γιάννης Δ. Τσιλιγιάννης, Βασίλης Γ. Τσιλιγιάννης, Δημήτρης Γ. Τσιλιγιάννης, Γάκιας Ν. Χήρας και Μήτρος Ν. Καψάλας. (Φωτο του Νίκου Καρατζένη, Ηπειρωτική Εταιρεία, 1993)

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε