1964 – “Οι μικροί” της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ
Δημήτριος Γεωργανάς (Δικηγόρος), Δημήτριος Κολιός (Επαγγελματίας), Νίκος Μεσημέρης (Ο.Τ.Ε.), Ευάγγελος Ντούλας.
Κάτω δεξιά : Δημήτριος Καρατζάς, Βασίλης Μέγας, Κων/νος Κατσάνος (Φωτο από αρχείο Ν. Μεσημέρη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Στο Τρίκερι Μαγνησίας, τόπο εξορίας και εκτόπισης, το 1950. Η Αναστασία Ι. Μπανιά (σύζυγος του δικηγόρου & στρατηγού του ΕΛΑΣ, Γρηγόρη Παππά, πολιτικού πρόσφυγα στην Τασκένδη), ο γιός του Γεώργιος σε ηλικία 9 χρονών (αργότερα Μαθηματικός), η Ελένη Σφαλτού (σύζυγος Δημήτρη Ν. Καραβασίλη) και η Βασιλική Κ. Καραγιάννη (σύζυγος Καλδάνη). [Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Διήγηση του @Sotirios Sarlis, οπως δημοσιεύτηκε στην σελίδα του στο facebook…
“Την 21η Απριλίου του 67 μας έδιωξαν από το σχολείο. Να κλειστείτε στα σπίτια σας μας είπανε έντρομοι οι δάσκαλοι.
Έξω από το σπίτι είχε σταθμεύσει ένα στρατιωτικό όχημα με πυροβόλο. Μέσα ο πατέρας μου γέμιζε τις τσέπες του τσιγάρα. Η μητέρα κοίταζε από το παράθυρο τη χωροφυλακή απέναντι στη Βασιλέως Πύρρου. Την άλλη μέρα μας έλεγε ότι όλο το βράδυ έφερναν κόσμο και τους έσπρωχναν με βία να μπούνε μέσα. Αλλά για τον πατέρα μου δεν ήρθαν.
Δεν την γλύτωσε. 13 Μαΐου ήρθαν δύο χωροφύλακες και τον ζήτησαν. Ψύχραιμα εκείνος ήπιε τον καφέ του και τους ακολούθησε. Ευτυχώς είχε γεμάτες τις τσέπες του τσιγάρα, ήταν μανιώδης καπνιστής τότε. Τον πήγαν στο τμήμα της Βασιλέως Κωνσταντίνου εκεί που ήταν μέχρι πρόσφατα το ωδείο. Εμείς τον επισκεφτήκαμε την επόμενη μέρα, του πήγαμε φαγητό και δύο σοκολατάκια μαργαρίτες. Ο διοικητής Λεωνίδας Νικόπουλος γέλασε χλευαστικά όταν ψάχνοντας εξονυχιστικά το δέμα τα είδε. «Σοκολατάκια» είπε. «Τα παιδιά τα βάλανε» δικαιολογήθηκε καταντροπιασμένη η μαμά.
Δεν μας άφησαν να τον δούμε. Εκ των υστέρων μάθαμε ότι ήταν πολλά άτομα στοιβαγμένα σε ένα χώρο 3 επί 4 με ένα μόνο παραθυράκι στην κορυφή της εισόδου.
Ένα χρόνο αργότερα στο σχολείο μας υποχρέωσαν να γιορτάσουμε το κοσμοϊστορικό γεγονός. Στην αδελφή μου δώσανε ένα ποίημα. Ο πρώτος στίχος έλεγε:
Εικοστή πρώτη τ’ Απριλιού σταθμός στην ιστορία
Δεν θυμάμαι τι έλεγε παρακάτω, αλλά θυμάμαι τι είπε εκείνη:
Πιάσανε τον πατέρα μου τον πήγαν εξορία !!!
(Η φωτογραφία είναι από τη Μακρόνησο το 1948. Δεν νομίζω ότι άλλαξαν πολύ οι συνθήκες στους τόπους εξορίας το 1967.)
Το τελευταίο μέρος του βιβλίου του Στέργιου Βούλγαρη “ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ”, όπου περιγράφει τα μετά της μάχης και τις δυσκολίες της επιστροφής : “……Η εικόνα που παρουσιάζαμε με το πρώτο φως, ήταν πολύ διαφορετική από την εικόνα της περασμένης βραδυάς. Τα πρόσωπα των ανταρτών που πήραν μέρος στο βόρειο και νότιο άκρο της γέφυρας, ήταν ολόμαυρα και προκαλούσαν τη θυμηδία. Στην αρχή δεν καταλάβαμε κι εμείς πώς είχε γίνει αυτή η παραλλαγή. Ύστερα σκεφθήκαμε πως οφείλονταν στην καπνιά, που πήραμε στο αποψιλωμένο έδαφος, όταν έρποντας, πλησιάζαμε το πολυβολείο του εχθρού. Μερικοί ήταν μονοσάνδαλοι και ξεσχισμένοι. Άλλοι, πιο τυχεροί, καμάρωναν τις αρβύλλες που αντικατέστησαν τα γιδοτόμαρά τους, άλλοι χαιρόνταν τα λεκιασμένα χιτώνια που βρήκαν στα φυλάκια, άλλοι καθάριζαν τα καινούργια τουφέκια που άφησαν φεύγοντας οι Ιταλοί, κι εγώ έκρυβα με επιμέλεια το πιστόλι του Ιταλού αξιωματικού της φρουράς, γιατί ήταν το μόνο πιστόλι – λάφυρο της επιχειρήσεως και αποτελούσε είδος πολυτελείας και για τους Αξιωματικούς ακόμα…..” Μπορείτε να διαβάσετε το Δ’ μέρος στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/04/ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ-Δ.pdf
Στη φωτογραφία το πιστόλι – λάφυρο του Στέργιου Βούλγαρη (Φωτο από το βιβλίο του)
1—12-42
ΤΗΝ 3ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΑΠΟ ΠΟΥΓΚΑΚΙΑ. ΚΟΠΙΩΔΗΣ Η ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΠΟΡΕΙΑ. ΤΗΝ 6,30΄ ΔΙΕΡΧΟΜΕΘΑ ΤΗΝ ΔΗΜ.ΟΔΟΝ. ΒΑΘΕΙΑ ΟΜΙΧΛΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗ ΤΗΝ ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΜΑΣ. 15΄(ΛΕΠΤΑ) ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΛΕΥΣΙΝ ΜΑΣ ΑΡΧΙΣΑΝ ΔΙΕΡΧΟΜΕΝΑ ΙΤΑΛΙΚΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΠΛΗΡΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΠΡΟΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΚΤΥΠΗΣΑΜΕ ΔΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΟΣ. ΕΙΧΑΜΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ ΤΟΥΣ ΑΓΓΛΟΥΣ. ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΠΥΚΝΗΣ ΟΜΙΧΛΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΚΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΘΗΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΒΕΛΟΥΧΙ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΚΟΠΟΥ ΒΡΗΚΑΜΕ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΘΗΜΕΝ, ΤΗΝ 13,30΄ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΑΓΙΑΝ ΤΡΙΑΔΑ ΟΠΟΥ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΔΥΟ ΟΜΑΔΕΣ ΥΠΟ ΤΟΝ ΕΡΜΗΝ (ΕΛΑΣ). ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΝ._
2-12-42
ΤΗΝ 10ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ.ΜΑΖΥ ΜΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΓΕΩΡ.ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ. ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΣΤΕΝΩΜΑ ΟΠΟΥ ΜΑΣ ΥΠΕΔΕΧΘΗΣΑΝ ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΜΕ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟ. ΠΡΟΧΕΙΡΟΝ ΣΥΣΣΙΤΙΟΝ. ΤΗΝ 15,10΄ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ,ΠΕΡΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΓΕΦΥΡΑΝ ΤΟΥ ΜΕΓΔΟΒΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΔΙΩΡΟΝ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗΝ ΠΟΡΕΙΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΒΗΝΙΑΝΗΝ. ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΤΟΝ Τ/ΧΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΝ ΚΩΝ. ΜΕ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑΣ ΑΘΗΝΑΣ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗ ΔΗΜ.._
3-12-42
ΤΗΝ 11ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΚΑΙ ΤΗΝ 12,30΄ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ. ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΣΥΣΣΙΤΙΟΥ. ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΠΛΗΟΦΟΡΙΑ ΟΤΙ ΟΙ ΙΤΑΛΟΙ ΕΥΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΓΕΦΥΡΑΝ ΜΑΝΩΛΗ,ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΑΝΕΒΗΚΑΝ ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΔΙΩΞΙΝ ΜΑΣ. ΤΗΝ 15ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΟΠΟΥ ΗΣΑΝ ΚΑΙ ΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΖΕΡΒΑ ΚΑΙ ΛΑΛΑΚΟΥ. ΔΡΟΜΟΣ ΔΥΣΒΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΗΜΝΟΣ. ΚΑΘ ΟΔΟΝ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΟΝΙΜΟΝ ΛΟΧΙΑΝ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΝ ΣΠΥΡ. ΕΡΧΟΜΕΝΟΝ ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΙΝ. ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΒΑΘΕΟΣ ΣΚΟΤΟΥΣ ΠΑΡΕΠΛΑΝΗΘΗΜΕΝ ΚΑΙ ΜΕ ΧΙΛΙΑΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 0,10΄(ΛΕΠΤΑ) ΕΙΣ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ, ΧΩΡΙΟ ΚΤΙΣΜΕΝΟ ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΠΟΚΡΗΜΝΟΥΣ ΒΡΑΧΟΥΣ ΑΓΟΝΟ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΕΝΟ. ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΕΠΙ ΤΟ ΠΛΕΙΣΤΟΝ ΕΙΝΑΙ ΤΣΟΠΑΝΗΔΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΜΑΖΟΥΝ. ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΥΤΟ ΗΣΑΝ ΚΑΙ ΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΤΑΣ ΟΠΟΙΑΣ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΕΡΕΑ ΣΑΓΟΝ ΙΩΑΝ. ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ ΚΑΤΕΝΕΜΗΘΗΣΑΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΠΙΤΙΑ._
4-12-42
ΟΛΗΝ ΥΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ. ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ. ΟΙ ΙΤΑΛΟΙ ΣΤΗ ΒΟΥΛΠΗ._
5-12-42
ΤΗΝ 11ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΠΡΟΣ ΕΠΙΓΚΙΑΝΑ. ΠΟΡΕΙΑ ΚΟΠΙΩΔΗΣ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΔΥΣΒΑΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΗΦΟΡΙΚΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΤΗΝ 17ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ. ΜΑΣ ΥΠΕΔΕΧΘΗ Ο ΙΑΤΡΟΣ ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ,ΠΟΛΥ ΕΞΥΠΗΡΕΤΙΚΟΣ. ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΓΟΝΟ ΚΑΙ ΠΤΩΧΟ, ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ ΔΕ ΔΙΑ ΤΗΝ ΖΩΟΚΛΟΠΗΝ ΤΟΥ. ΕΔΩ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ Η ΑΔΕΛΦΩΝ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ._
6-12-42
ΠΑΡΑΜΕΙΝΑΜΕΝ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΣΤΑ ΕΠΙΓΚΙΑΝΑ. ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΡΧΗΓΟΝ ΔΙΑΓΟΡΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ,ΩΣ ΕΠΙ ΤΟ ΠΛΕΙΣΤΟΝ ΚΛΟΠΗΣ ΑΙ ΟΠΟΙΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΖΟΝΤΑΙ, ΑΛΛΑ ΠΟΥ ΝΑ ΒΡΗΣ ΑΚΡΗ. ΟΙ ΙΤΑΛΟΙ ΠΗΓΑΝ ΣΤΟ ΜΑΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΑ ΦΑΛΑΓΓΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΓΡΑΦΑ._
7-12-42
ΤΗΝ 8,30΄ ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ. ΔΡΟΜΟΣ ΠΟΛΥ ΚΑΚΟΣ Η ΜΑΛΛΟΝ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΡΟΜΟΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ. ΔΙΑΣΧΙΖΟΜΕΝ ΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗΝ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ 17,30΄ ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΣΤΟ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟ. ΚΑΤΑΝΕΜΟΜΕΝ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΠΙΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΓΓΛΟΥΣ ΑΞ/ΚΟΥΣ ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡ., ΚΑΛΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ. ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ._
8-12-42
ΤΟ ΠΡΩΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΡΚΟΜΩΣΙΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΛΛΩΝ. Ο ΠΑΡΑΣΤΑΝΤΙΔΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΕΠΙΣΟΔΕΙΟΝ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΤΑΡΤΑΣ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΙΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΙΝ, ΚΑΝΕΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΛΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ. ΤΗΝ 13,25΄ ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙ ΑΥΛΑΚΙ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ. ΕΙΜΑΙ ΑΔΙΑΘΕΤΟΣ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΟΦ.ΡΟΚΟΦΥΛΛΟΥ. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΚΑΛΟΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ._
9-12-42
ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΠΥΡΓΟΝ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 17,50΄ ΩΡΑΝ. ΜΑΣ ΕΠΕΦΥΛΑΞΕ ΤΟ ΡΑΔΟΒΥΖΙ ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗΝ. ΟΛΟΙ ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΧΩΡΙΩΝ ΕΙΧΑΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ. ΒΑΘΕΙΑ ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΣ ΜΑΣ ΚΑΤΕΛΑΒΟΝ ΟΛΟΥΣ. ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ ΥΠΟ Τ/ΧΗ ΜΑΤΖΟΥΚΗ ΑΠΟΣΚΙΡΤΗΣΑΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ Ε.Α.Μ.,ΙΑΤΡΟΥ ΚΟΣΜΑ ΚΑΙ ΓΕΩΡ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΔΙΑ ΜΑΚΡΟΝ,ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΕ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΚΑΝΑΝ.. ΜΕΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΑΞ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΔΡΩΝ ΕΙΣ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΠΙΤΙΑ. ΕΜΕΙΣ ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΚΟΣΜΑ. ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΑΠΟ ΟΛΑ ΤΑ ΧΩΡΙΑ. ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΦΟΥΝΤΩΝΕΙ.ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΙ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ._
10-12-42
ΤΟ ΠΡΩΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΡΚΟΜΩΣΙΑ ΤΩΝ ΑΛΕΞ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΑΣΚΟΒΟ. ΜΕΤΑ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΜΕΓΑΛΟΧΑΡΗΝ.. ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗ. ΤΟ ΕΝΟΠΛΟΝ ΤΜΗΜΑ ΥΠΟ ΤΟΝ Λ/ΓΟΝ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ ΠΡΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΤΙΜΑΣ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΗΛΙΑ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΑΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΙ ΚΑΙ ΑΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ. ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΛΟΝΙΚΗΣ.
Στη φωτογραφία “Ομάδα ανταρτών που έλαβε μέρος στο Γοργοπόταμο. Πρόκειται για τον Κων/νο Πυρομάγλου με τους Περικλή και Νικόλαο Ζέρβα, αδελφό και ανεψιό του Ναπ. Ζέρβα”. (Πηγή : Αφιέρωμα στο Προσωπικό Ημερολόγιο του Άγγλου Αντιστρατήγου Ρόναλντ Σκόμπη του Χένρυ Μολ που δημοσιεύτηκε σε παλιά εφημερίδα)
Εις το Βυζαντινόν Μουσείον Αθηνών φυλάσσεται εικών της Θεοτόκου Οδηγήτριας του 15ου αι., η οποία προέρχεται εκ δωρεάς της άλλοτε Μονής Ευαγγελιστρίας παρά το χωρίον Πέτα πλησίον της Άρτης της Ηπείρου. Εις την οπισθίαν πλευράν της εικόνος αυτής ανεφάνη κατόπιν καθαρισμού η παράστασις αρχαιοτέρας Σταυρώσεως.
Σύμφωνα με την βυζαντινολόγο Μαρία Σωτηρίου πρόκειται για τη μόνη φορητή εικόνα της τέχνης του Δεσποτάτου της Ηπείρου : Το μόνον φορητόν ζωγραφικόν έργον το τελευταίως αποδοθέν εις την τέχνην του Δεσποτάτου της Ηπείρου είναι η προ τίνος καθαρισθείσα παράστασις της Σταυρώσεως επί αμφιπροσώπου εικόνος αποκειμένης εις το Βυζαντινόν Μουσείον και προερχομένης εκ της Μ. Ευαγγελιστρίας παρά το χωρίον Πέτα πλησίον της Άρτης, φερούσης δε επί της ετέρας όψεως μεταγενεστέραν απεικόνισιν της Θεοτόκου Οδηγήτριας. Τα σήμερον ορατά δύο στρώματα της εικόνος της Σταυρώσεως εχρονολογήθησαν το μεν παλαιότερον από του 11ου το δε νεώτερον από των αρχών του 13ου αιώνος….
[Πηγές : 1. Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ’. Στη μνήμη του ΝίκουΒέη (1883-1958), ΑΘΗΝΑ 1960, 2. Δελτίον XAE 4 (1964-1965), Περίοδος Δ’. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου (1881-1965)]
Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες λεπτομέρειες στο λινκ https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltion/article/view/4434/4210
Πίνακας του Στρατή Ζάνταλη με τίτλο “Άποψη από το Πέτα Άρτας” (Πηγή : https://paletaart.wordpress.com/)
“Εις το Βυζαντινόν Μουσείον Αθηνών φυλάσσεται εικών της Θεοτόκου Οδηγήτριας του 15ου αι., η οποία προέρχεται εκ δωρεάς της άλλοτε Μονής Ευαγγελιστρίας παρά το χωρίον Πέτα πλησίον της Άρτης της Ηπείρου. Εις την οπισθίαν πλευράν της εικόνος αυτής ανεφάνη κατόπιν καθαρισμού η παράστασις αρχαιοτέρας Σταυρώσεως”.
Σύμφωνα με την βυζαντινολόγο Μαρία Σωτηρίου πρόκειται για τη μόνη φορητή εικόνα της τέχνης του Δεσποτάτου της Ηπείρου : “Το μόνον φορητόν ζωγραφικόν έργον το τελευταίως αποδοθέν εις την τέχνην του Δεσποτάτου της Ηπείρου είναι η προ τίνος καθαρισθείσα παράστασις της Σταυρώσεως επί αμφιπροσώπου εικόνος αποκειμένης εις το Βυζαντινόν Μουσείον και προερχομένης εκ της Μ. Ευαγγελιστρίας παρά το χωρίον Πέτα πλησίον της Άρτης, φερούσης δε επί της ετέρας όψεως μεταγενεστέραν απεικόνισιν της Θεοτόκου Οδηγήτριας. Τα σήμερον ορατά δύο στρώματα της εικόνος της Σταυρώσεως εχρονολογήθησαν το μεν παλαιότερον από του 11ου αιώνος, το δε νεώτερον από των αρχών του 13ου αιώνος….”
[Πηγές : 1. Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ’. Στη μνήμη του ΝίκουΒέη (1883-1958)• Σελ. 135-143ΑΘΗΝΑ 1960, 2. . Δελτίον XAE 4 (1964-1965), Περίοδος Δ’. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου (1881-1965)]
Μπορείτε να διαβάσετε το σχετικό άρθρο της Μ. Σωτηρίου στο λινκ https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltion/article/view/4434/4210
Η πρώτη γραπτή αναφορά στο όνομα Άρτα έγινε από την Άννα την Κομνηνή στο έργο της «Αλεξιάδα» που ολοκληρώθηκε το 1148 μ. Χ., στο κεφάλαιο όπου περιγράφει την Νορμανδική προέλαση στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία. Λίγο μετά το 1080, οι Νορμανδοί πέρασαν, από τις κτήσεις τους στην Ιταλία, απέναντι στο σπουδαιότερο λιμάνι της Αδριατικής, το Δυρράχιο, το οποίο κατέλαβαν νικώντας κατά κράτος τον βυζαντινό στρατό και, στη συνέχεια, κατευθυνόμενοι προς τα νοτιοανατολικά, κατέλαβαν εύκολα τα Ιωάννινα και την Άρτα. Η προέλαση των Νορμανδών σταμάτησε από ένα ξαφνικό περιστατικό: μια επανάσταση των Λομβαρδών στην Ιταλία ανάγκασε τον βασιλιά των εισβολέων Ροβέρτο Γυισκάρδο να επιστρέψει με ένα τμήμα του στρατού του, το καλοκαίρι του 1082, για να αντιμετωπίσει την κατάσταση……
Κατά τον χρονογράφο της Ηπείρου Π. Αραβαντινό, η Άρτα τον 13ο αι. μνημονεύεται ως έδρα Μητροπόλεως εις την 24ην τάξιν με δικαιοδοσίαν μέχρι της επαναστάσεως του 21 εις την εκκλησίαν της Ναυπάκτου : “Άρτης και Ναυπάκτου υπέρτιμος και έξαρχος Αιτωλίας”.
Εν συνεχεία, εις το Livre de la Conqueste, το οποίον εγράφη μεταξύ των ετών 1334 – 1341 και αναφέρεται στα γεγονότα του 13ου αι., γίνεται κατ’ επανάληψιν η χρήσις του ονόματος Άρτα, μάλιστα δε ο Αμβρακικός κόλπος ονομάζετο Κόλπος της Άρτης. Κατ’ ακολουθίαν και εις την Ευρώπην είχεν επικρατήσει τον 13ο αι. το όνομα “Άρτα”.
Κατά τον χρονογράφον της Ηπείρου, ο Κυριακός εξ Αγκώνος, επισκεφθείς την Άρταν το 1436, την ονομάζει Ακαρνανικήν Αράχθειαν. Εις το χρονικό του μοναχού Πρόκλου (15ος αι.) η Άρτα αναφέρεται ως Ακαρνανία κλαίουσα τα τέκνα αυτής, ότε ο σερβοβλάχος ηγεμών Μπογκόης (Βογκόης κατ’ άλλους) μεταξύ 1400 και 1450 κατέκτα την πόλιν. Επίσης κατά τον βιογράφον της Αγίας Θεοδώρας Μοναχόν Ιώβ, η Άρτα ωνομάζετο Ακαρνανία μέχρι τον 17ο αι. Η πιθανή εκδοχή της τοιαύτης ονομασίας της πόλως οφείλεται ή εις αυθαίρετον αρχαϊσμόν ή εις την πυκνήν οίκησιν Ακαρνάνων εις αυτήν…(Πηγή : Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΣ, Γρηγορίου Χ. Νάκου, Άρτα, 1969)
Στη φωτογραφία μια παλιά φωτογραφία της πόλης της Άρτας με τίτλο ” 1900 (?) – Άποψη της Άρτας ” (Πηγή : Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)
Mάης 1957 – Με τον ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟ για τα Γιάννενα. Στάση στην Κανέτα να κρυώσει η μηχανή του λεωφορείου και ευκαιρία για μια αναμνηστική φωτογραφία.
Αριστερά : Τάκης Σπύρου (Αρεοπαγίτης), Πολυκράτης Διαμάντης, – , Σόλων Μαρκαμπέλας, Νίκος Ναζόπουλος, Νίκος Οικονόμου, Λάκης Διαμάντης, Απόστολος Ζάχος, – , Μάριος Τσαντούκλας, Ανδρέας Θώδης, Νίκος Παπαγεωργίου, Κ. Βάσσος, Χρ. Χλίτσος, Ευθ. Γιαννούλης, Δ. Νικολάου, Γ. Γούσιας, – , Σωτ. Τσώλης (Τσολάκος), Γεώργιος (Λέτσος) Μπόλας & Υιός Μάξιμος, Β. Λάμπρου.
Κάτω δεξιά : – , – , – , Γ. Πέτσας, Ντίνος Κουβαράς, Χαράλ. Παπαχρήστου κ.α…. Μπροστά οι Νίκος Πριόβολος και Κων/νος Τζαχρήστας. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
