Η οικογένεια Πλεύρη τη δεκαετία του ’50. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε αν είναι από την προετοιμασία για κάποια εκδήλωση όπως τα “προζύμια” πριν το γάμο ή κάτι παρόμοιο. (Φωτο από αρχείο Ελένης Πλεύρη)

Η οικογένεια Πλεύρη τη δεκαετία του ’50. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε αν είναι από την προετοιμασία για κάποια εκδήλωση όπως τα “προζύμια” πριν το γάμο ή κάτι παρόμοιο. (Φωτο από αρχείο Ελένης Πλεύρη)

Συνεχίζουμε με την ανάρτηση του τελευταίου μέρους του Μητρώου του Δήμου Θεοδωρίας με τα έτη 1880, 1881 και 1882. Παρατηρεί κανείς ότι αμέσως ματά την απελευθέρωση ο αριθμός των καταγεγραμμένων γεννήσεων το 1882 έχει σχεδόν διπλασιαστεί…. (Πηγή : https://anemi.lib.uoc.gr/)
Στη φωτογραφία το τελευταίο φύλο του Μητρώου με ημερομηνία 13 Ιανουαρίου 1884.

Έτος γέννησης 1880.


Έτος γέννησης 1881.


Έτος γέννησης 1882




Έφυγε χτες από τη ζωή ο άσσος της Αναγέννησης Κωστάκης Νίκου. Εδώ με τον Δημήτρη Σιακούφη, καθηγητή Φ.Α. και αρχηγού της ομάδας. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένειά του. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Εντυπωσιακή για το μέγεθος και τα βραχώδη εξαρτήματα, η σπηλιά, στο χείλος της οποίας είναι κτισμένος ο ναός της Αγίας Παρασκευής, έχει άνοιγμα 4Χ4 μέτρα και είναι έως 30 μέτρα βαθιά. Προεξοχές των βράχων στην οροφή της σπηλιάς εκλαμβάνονται συμβολικά ως τα διαλυμένα μέλη του δράκου καθώς η δύναμη της Αγίας τον πέταξε στα αιχμηρά πετρώματα και τον κομμάτιασε.
Η πρόσβαση στο εσωτερικό της γίνεται από τα βόρεια του ναού της αγίας Παρασκευής όπου μια απότομη σκάλα οδηγεί στην υπόγεια αίθουσα του σπηλαίου. Τα θεμέλια κτίσματος, πιθανόν παρεκκλησίου, που βρέθηκαν στην υπόγεια αυτή αίθουσα, υποδηλώνουν ότι το βάραθρο αποτελούσε χώρο λατρείας και από τα παλαιότερα χρόνια όπως συμβαίνει και σήμερα. Δίπλα από τα κτιστά κατάλοιπα διαμορφώνεται πηγάδι όπου, συμφώνα με τους κατοίκους στάζει νερό από τους σταλακτίτες την ημέρα της γιορτής της αγίας, στις 26 Ιουλίου. Στο δεξί τμήμα του σπηλαίου υπάρχει επιμήκης χώρος που ως σήμερα παραμένει ανεξερεύνητος. (Πηγή : ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Γιαννέλος, Άρτα)

Ο ναός της Αγίας Παρασκευής Αμπελιών καθώς προβάλλει στο άνοιγμα της Δρακότρυπας, σε φωτογραφία του Β. Γκανιάτσα, από το ίδιο βιβλίο.
Βρίσκεται στη μέση μιας γυμνής απότομης βουνοπλαγιάς, γύρω στα 10 χιλιόμετρα βόρεια της Άρτας και πάνω απ’ το συνοικισμό Αμπέλια του Αμμοτόπου. Ο ναός είναι κτισμένος στο χείλος βαθιάς σπηλιάς – γνωστής ως Δρακότρυπα – όπου κατά την παράδοση η Αγία σκότωσε το δράκο (τη δύναμη του κακού) που την κυνηγούσε.
Γραπτές μαρτυρίες για το ναό και τη σπηλιά δεν υπάρχουν. Στα χρόνια της επανάστασης του 1821, η εκκλησία πυρπολήθηκε. Τμήματα του τοίχου και του τρούλου ανακατασκευάστηκαν τον περασμένο αιώνα. Την αρχιτεκτονική του μνημείου μελέτησε πρώτος ο αρχαιολόγος, Π. Βοκοτόπουλος ο οποίος χρονολόγησε το εκκλησάκι, σύμφωνα με τα μορφολογικά του στοιχεία, στο β’ μισό του 11ου αιώνα. ( Κείμενο από το βιβλίο ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Γιαννέλου, Άρτα)
Στη φωτογραφία του Β. Γκανιάτσα ο ναός της Αγίας Παρασκευής Αμπελιών.

Η κοινότητα Αμμοτόπου με 919 κατοίκους στον Οδηγό Ηπείρου 1920 – 1929. (Πηγή : 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1913, ΠΗΡΑΜΕ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ……., Ιωάννινα, 2013)

Η κοινότητα Ακροποταμιάς με 389 κατοίκους στον Οδηγό Ηπείρου 1920 – 1929. (Πηγή : 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1913, ΠΗΡΑΜΕ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ……., Ιωάννινα, 2013)

Τα περισσότερα σπίτια ήταν μονώροφα και τα λιγότερα ήταν τα ισόγεια και τα τριώροφα. Μερικά από αυτά είχαν αυλή με κήπο. Κάθε ένα σπίτι είχε ένα μικρό δωμάτιο όπου φυλασσόταν όλος ο ρουχισμός και μερικά αποθέματα τροφίμων. Στο πλυσταριό, που συνήθως ήταν στο υπόγειο, οι παλιές νοικοκυρές έπλεναν τα ρούχα στη σκαφίδα. Τα δωμάτια του σπιτιού ήταν απλά, χωρίς βαριά έπιπλα και οι τοίχοι δεν είχαν πολλά κάδρα ή άλλα αντικείμενα. Οι φωτογραφίες των γονιών που πέθαναν ή των γάμων του ζευγαριού δέσποζαν στους τοίχους. Σύμφωνα με αφήγηση του Στρατηγού Κατσαδήμα, ελάχιστοι Εβραίοι της Άρτας ήταν ιδιοκτήτες ακινήτων.
Στην κεντρική είσοδο κάθε εβραϊκού σπιτιού, καθώς και στην είσοδο κάθε δωματίου, στο επάνω δεξιό μέρος ήταν τοποθετημένη η «μεζουζά», όπως επίσης και στα καταστήματα ή στα εργαστήρια, στο εσωτερικό της πόρτας.
Στην Άρτα έχουν απομείνει σήμερα τέσσερα εβραϊκά σπίτια. Η οικία του Ισαάκ Μιζάν στη Σκουφά, το διατηρητέο του Σ. Χατζή στην οδό Φιλελλήνων και δυο σπίτια στην οδό Μακρυγιάννη.(Πηγή : Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, Αθήνα, 2004)

Στη φωτογραφία τα δυο εβραϊκά σπίτια στην οδό Μακρυγιάννη, (αριστερά) του Μωυσή Ιερεμία και (δεξιά) του Βίκτωρα Σαμπά.
Τι είναι η Μεζουζά : Η Μεζουζά είναι τεμάχιο μικρού ειληταρίου (περγαμηνής, παπύρου ή χαρτιού) που περιέχει καταγραμμένους (με ειδικό μελάνι και κοντυλοφόρο) τους εβραϊκούς στίχους από την Τορά (Δευτερονόμιο 6:4-9 ή 11:13-2), την περίφημη εβραϊκή προσευχή Sh’ma Yisrael (שְׁמַע יִשְׂרָאֵ):
Ἄκουε, Ἰσραήλ· Κύριος ὁ Θεός ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· και ἀγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου και ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου και ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεώς σου και ἔσται τα ῥήματα ταῦτα, ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν τῇ καρδίᾳ σου και ἐν ψυχῇ σου· και προβιβάσεις αὐτά τους υἱούς σου, και λαλήσεις ἐν αὐτοῖς καθήμενος ἐν οἴκῳ και πορευόμενος ἐν ὁδῷ και κοιταζόμενος και διανιστάμενος· και ἀφάψεις αὐτά εἰς σημεῖον ἐπί τῆς χειρός σου, και ἔσται ἀσάλευτον προ ὀφθαλμῶν σου· και γράψετε αὐτά ἐπί τς φλιάς τῶν οἰκιῶν ὑμῶν και τῶν πυλῶν ὑμῶν.
Υπακούοντας στον τελευταίο στίχο, η μεζουζά (που σημαίνει δοκάρι) τοποθετείται διαγώνια στο επάνω μέρος στις παραστάδες των θυρών του εβραϊκού σπιτιού (μερικοί την τοποθετούν σε κάθε θύρα κατοικημένου χώρου του σπιτιού, πλην του μπάνιου). Συμβολίζει την ιερότητα του εβραϊκού σπιτιού και δείχνει πως ο Θεός το προστατεύει, καθώς και τους ενοίκους του και όσους βρίσκονται σ’ αυτό. Υπενθυμίζει επίσης σε κάθε εισερχόμενο ότι «αυτή η κατοικία είναι ένας Ναός του Θεού». Ακόμη θεωρείται φυλαχτό και ένδειξη σταθερής θρησκευτικής πίστης.
