Οι Μελισσουργοί στην Τουρκοκρατία

Δημοσιεύθηκε την 25 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“Το αρματολίκι των Τζουμέρκων  επέτυχεν την από των Τούρκων παραχώρησιν και προσθέτων έτι προνομίων, βάσει των οποίων και το χωρίον Μελισσουργοί, προς τοις άλλοις ήτο απηλλαγμένον επισκέψεως τουρκικών στρατιωτικών αποσπασμάτων, ο δε ελάχιστος φόρος (8%), συγκεντρούμενος υπό των Δημογερόντων παρεδίδετο εις τον μακράν αυτού εδρεύοντα αντιπρόσωπον της Βαλιντέ Σουλτάνας, Βοεβόδαν. Από των πρώτων όμως ετών εγκαταστάσεως του Αλή Τεπελενλή ως Βαλή – Πασά Ιωαννίνων και δη μετά το 1790 επεβλήθησαν υπ’ αυτού  – τη ανοχή του Σουλτάνου – νέοι πέραν του  8% πρόσθετοι φόροι, συνάμα δε επετράπη ίνα η είσπραξις απάντων γίνηται διά του υπό του Αλή διοριζομένου Σούμπαση Χριστιανού, ως και καθ’ άπαν το Βελαέτιον. Οι Μελισσουργοί όμως, οχυρούμενοι επί των προνομίων παρέδιδον μεν τους ως πρότερον φόρους, αλλά κατά το δυνατόν δυστροπούντες απέφευγον να καταβάλλωσι τινάς των προσθέτων, και τούτο μέχρι και του 1804, ότε δε επιέζοντο, φόβω του τότε δρώντος εν τη περιφερεία ταύτη οπλαρχηγού, ανυπότακτου Κλέφτου Κατσαντώνη.  Αλλ’ έκτοτε, ότε ούτος αναλαβών την διοίκησιν ανεξαρτήτου Αρματολικίου Αγράφων  μετέφερεν εκείσε το κέντρον της εναντίον των Τούρκων δράσεώς του, ο Αλής διώρισε Σούμπασην τον Αναγνώστην Χρόνην, γεννηθέντα εις Μελισσουργούς περί το 1760, εγγράματον, ισχυρόν χαρακτήρα και αυταρχικόν μάλλον, κτηνοτρόφον, επ’ ευκαιρία εμπορευόμενον, και διά των οικείων του διατηρούντα μαγαζίον μικροπαντοπωλείου. Εις τούτον λοιπόν ανέθηκε την εξουσίαν με καθήκοντα και δικαιώματα Σπαχή, διατήρησιν δηλαδή της ασφαλείας και τάξεως υπαίθρου, επιμέλειαν εισπράξεως των φόρων και άλλα, οία τα του Αρματωλού.  Εν ταυτώ δε τω εξησφάλισε πλουσιοπάροχην αμοιβήν εκ ποσοστού 2% επί των εισπρατομένων φόρων, 10% επί προστίμου δικών, αλλά και του ετήσιου γεωργικού εισοδήματος των χωρίων Μαρατίου και Ζαβάκα  (πεδιάδος Άρτης). Και ταύτα με ειδικήν υποχρέωσιν να διατηρή μόνιμον έφιππον δύναμιν 6-8  ανδρών προς κανονικήν εκτέλεσιν της εις αυτόν ανατεθείσης εξουσίας.  Ο Χρόνης εν τη φιλοδοξία του, κολακευθείς εκ του ανατεθέντος αυτώ Αρματολικίου και ελκυσθείς εκ της γενναίας αμοιβής, εδέχθη το Αξίωμα «Σπαή» εν τη ιδιαιτέρα του πατρίδι. Έδει όμως, κατ’ αυτόν, να συμβιβάση την από Τούρκων αποστολήν του προς τα Εθνικά φρονήματα των κατοίκων. Δι’ ο αφ’ ενός μεν εμπιστευτικώς συνίστα εις τους Τσελιγκάδες να υποθάλπωσι και μυστικώ τω τρόπω συντηρώσι τους Κλέφτας, αφ’ ετέρου δε υπεδείκνυεν εις αυτούς να αποφεύγωσι τας συγκρούσεις μετά των κατά καιρούς διερχομένων στρατιωτικών αποσπασμάτων. Και ταύτα, ίνα μη επί ζημία του όλου, η διττή αύτη προσπάθεια υποπέση εις την αντίληψιν των Τούρκων και ιδία του Αλή Πασά……” (Πηγή : ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ, Ν.Κ. Παπακώστας, Αθήναι, 1967)

Στη φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου “Κοπάδι στους Μελισσουργούς”, δεκαετία του ’50. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Από το φωτογραφικό αρχείο του Απόστολου Βερτόδουλου, Γιάννινα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Το ρολόι

Δημοσιεύθηκε την 25 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“Το ρολόι” Πίνακας του Τάκη Βαφιά,1961 (Από το Λεύκωμα “Αναμνήσεις από την παλαιά Άρτα”, 2010)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινοί ζωγράφοι και η Άρτα | Σχολιάστε

Νεαρές Αρτινιές

Δημοσιεύθηκε την 24 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

Τρεις όμορφες νεαρές Αρτινιές ποζάρουν στο φακό. Τα ονόματα που δίνονται είναι Ελευθερία Κατσαούνη, Δήμητρα Χαρακλιά και Σαβούλα Λαλαγιάννη. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Ο Πύργος του Ρολογιού

Δημοσιεύθηκε την 24 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“Είναι ένα μεγάλο χάνι που βρίσκεται στο δρόμο απέναντι από το τζαμί του Σουλτάνου Βαγιαζήτ Χαν. Μπροστά στην πόρτα αυτού του Χανιού, ο αξιοθαύμαστος πύργος του ρολογιού. Είναι ένας επιβλητικός πύργος στο δρόμο απέναντι  από το χάνι, μ’ ένα ρολόι του οποίου η καμπάνα είναι τεράστια. Ο χτύπος της ακούγεται ως μια  ώρα μακριά. Έχει ένα μηχανισμό και κάνει μια περιστροφή σε εικοσιτέσσερις  ώρες. Είναι ένα πραγματικό αριστούργημα που όμοιο του σε κανένα τόπο δεν υπάρχει…..” (Πηγή : Ο ΕΒΛΙΓΙΑ ΤΣΕΛΕΜΠΗ ΣΤΗΝ ΠΡΕΒΕΖΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, Μ. Κοκολάκης, ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 72-73,1987)

Ο Πύργος του Ρολογιού της Άρτας το 1936 σε φωτογραφία του ερασιτέχνη φωτογράφου Γιώργου Βαφιαδάκη. Διακρίνεται η μοναδική είσοδος του πύργου που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά και είναι υπερυψωμένη από τη στάθμη του εδάφους, ενώ η πρόσβαση για το προσωπικό συντήρησης είναι εφικτή μέσω μίας πέτρινης σκάλας.

(Πηγή : http://www.elia.org.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΑΕΤΟΣ, 1958

Δημοσιεύθηκε την 24 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

Δεξιά στους ώμους των φίλων Δ. Μπέκας, Κ. Αμβράζης, Γ. Παππάς (με την ελιά στο δεξί μάγουλο) Σ. Παπαιωάννου, Ν. Σιαπλαούρας, Κ. Κατσάνος, Γ. Δημόπουλος, Ορέστης Σπύρου (Καθηγητής Φυσικής Παν. Ιωαννίνων), Ανδρέας Σακκάς, Νίκος Μητσιάνης, Κ. Έξαρχος του Γαβριήλ, Κολιός, Λάμπρος Δήμου, Αντώνης Κολιάτσος κ.α. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Αετού | Σχολιάστε

Αγαπητοί φίλοι,

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

η σελίδα μας θα κάνει ένα μικρό διάλειμμα για ολιγοήμερες διακοπές. Όπου κι αν βρίσκεστε, στο βουνό ή στη θάλασσα, στο χωριό ή στην πόλη, να περνάτε καλά και να υγιαίνετε. Α.Κ.

Στη φωτογραφία του Κωσταντίνου Μάνου, “Αμμόλουτρο σε μια ελληνική παραλία, 1960ς “. Η εικόνα πολύ γνώριμη σε όσους πέρασαν τα παιδικά τους καλοκαίρια κι έκαναν τα θαλασσινά τους μπάνια στο Μενίδι και την Κορωνησία, όταν “έθαβαν” τη γιαγιά στην άμμο για να περάσουν τα αρθριτικά της. (Πηγή : Constantine Manos, A Greek portfolio 1964-65 https://www.magnumphotos.com/)

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Το γεφύρι της Άρτας

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“Το γεφύρι της Άρτας”. Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών.

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

Κατακαλόκαιρο στην Άρτα…..

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“Μνήμη καλοκαιριού……

Αναφορά σ’ εκείνα τα καλοκαίρια προ πεντηκονταετίας και βάλε. Τότε που κάναμε μπάνιο στον Άραχθο, απέναντι απ’ τον Κρυστάλλη. Με σταυρούς μονούς – διπλούς μη μας πάρει το ρεύμα και πάμε καλιά μας. Έχει ρουφήχτρες – λέγανε – ο ποταμός και κάποια παιδιά τα είχε τραβήξει κατά τη γέφυρα.

Οι μεγαλύτεροι βούταγαν από ψηλά σε μια-δυο μεριές που το ποτάμι σχημάτιζε λάκκους βαθιούς. Εμείς, οι πιτσιρικάδες, παίρναμε το βάπτισμα του νερού με το …»Σώσον ελέησον» και το φόβο στην ψυχή. Φόβο διπλό, αφού εκτός από το ποτάμι υπήρχε και η μάνα που έτσι και το μάθαινε πως μπήκαμε στο ποτάμι…..καλά! Ποιος είδε το Θεό και δε φοβήθηκε!

Βέβαια εκείνη την εποχή για Μενίδι ούτε λόγος. Μόλις μετά τον εμφύλιο άρχιζαν οι εύποροι – οι τσιφλικάδες, οι γιατροί, οι μηχανικοί – να χτίζουν τις βίλες τους στον τόπο του παραθερισμού. Δεν ξέραμε ακόμη για έχοντες και κατέχοντες.

Οι αστοί – τι …..αστοί, δηλαδή, από Πέτα και κάτω μέχρι Ανέζα και Χαλκιάδες, απ’ την άλλη μεριά Γραμμενίτσα – παραθέριζαν στο Βουργαρέλι ή στην Καλεντίνη και πιο ψηλά στο Αθαμάνιο. Κάποιοι ανηφόριζαν μέχρι τις προγονικές στάνες στα Άγναντα και στα Πράμαντα. Τους δαχτυλόδειχναν. Αυτός παραθερίζει στον Καταρράχτη. Εμείς οι άλλοι, οι….περιλοιπόμενοι, περνάγαμε τα βράδια μας κάνοντας βόλτα στον Κρυστάλλη και κάπου – κάπου την αράζαμε φιλολογώντας ή φλερτάροντας, πίνοντας μια λεμονάδα ή τρώγοντας μια πάστα. Συνηθέστερα μια βανίλια – το….υποβρύχιο! – ή ένα λουκούμι που το σερβίριζαν στο πιατελάκι με μια…οδοντογλυφίδα! Οι κυρίες τρώγανε γλυκό κουταλιού : Κεράσι – βύσσινο – σταφύλι . Φημιζόνταν ανέκαθεν η Άρτα για τα γλυκά της. Νερατζάκι πράσινο, καρυδάκι! Ποιος τα καταδέχεται αυτά σήμερα;

Φοράγαμε μπλουζάκια μακό και παππούτσια λινά αγορασμένα από του Παζιργιανίδη – μεγάλη φίρμα τότε – ενώ ο Καζαναφέρης αποτελούσε σε πανελλήνια κλίμακα – και πρωτοτυπία – το πρώτο Σούπερ Μάρκετ, πουλώντας από …αντεπρίνες και κινίνο ή έμπλαστρα καλογήρου, πέταλα αλόγων, ρεβύθια ή φακές και θειάφι για τις καλλιέργειες. Αργότερα του έκλεψε το προνόμιο ο Στέφανος Δεβέκος……

Παλιά το καλοκαίρι σήμαινε φτήνια. Μια ντοματοσαλάτα, ένα σκόρδο, το πολύ δυο σαρδέλες. Οι γυναίκες φοράγανε τσιτάκια αγορασμένα απ’ του Ασλανίδη, οι άντρες τα πουκάμισα με γυρισμένα τα μανίκια ψηλά. Οι γέροι κασκέτο ή τριτσάκι για τον ήλιο……” (Πηγή : Άρθρο του Σταύρου Ιντζεγιάννη στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, τχ. 115, 1998)

Στη φωτογραφία «Αγοράζοντας παγωτό ΕΒΓΑ στον Άραχθο κάποιο καλοκαίρι την δεκαετία του ’50». Η φωτογραφία είναι του Ολλανδού φωτογράφου Cas Oorthuys από την συλλογή Arta, Arachthos (rivier), Griekenland. ( Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Βελούχι “Η ΑΥΡΑ”

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

“……Λίγα βήματα μετά το βελούχι του Χατζάρα, ήταν το τέταρτο βελούχι, η Αύρα. Μια λωρίδα μακριά ήταν, αλλού 8 και αλλού 8-20 μέτρα. Κι αυτό όπως και τα άλλα βελούχια ήταν αριστερά από το δρόμο όπως βγαίναμε από την Άρτα και σε  ύψος  5-6 μέτρα από την επιφάνεια του γιαλού. Στη μέση από το βελούχι, σύνορο με το δρόμο το δημόσιο, δυο μεγάλοι ευκάλυπτοι ρίχνανε τον ίσκιο τους και στέλνανε και τη δροσιά τους. Απέναντι ήταν μια μεγάλη οικοδομή. Το καλοκαίρι του 1911, ο Δραματικός Σύλλογος Άρτης έδωσε σειρά από θεατρικές παραστάσεις με τα έργα Παναθήναια, Βοσκοπούλα, Την τύχη της Μαρούλας…..

Από το βελούχι Αύρα πέρασαν πολλοί επιχειρηματίες. Εκείνος που έδωσε ζωή και κίνηση στο βελούχι ήταν ο Γιάννης Τσέτης. Κάθε καλοκαίρι έφερνε ορχήστρες από την Αθήνα και από την Άρτα και κάθε βράδυ το εξοχικό κατάκλυζε από κόσμο για να ακούσουν τη μουσική και τα τραγούδια της εποχής.

Το 1931 έρχεται στην Άρτα ο περίφημος μαύρος μουσικός Βλακ Ναρκίς με την ορχήστρα του και τη Φλώρα που έπαιζε πιάνο. Το συγκρότημα έμεινε στην Άρτα σχεδόν όλο το καλοκαίρι παίζοντας κλασσική μουσική, οπερέτες, όπερες κ.α.

Στα 1934 με 35 έρχονται στην Αύρα τα «Παγανάς», τρεις όμορφες κοπέλες που τραγουδούσαν τα σουξέ της εποχής παίζοντας μαντόλες και μαντολίνα. Το βελούχι Αύρα πρόσφερε μια ουσιαστική μουσική ψυχαγωγία στους Αρτινούς της εποχής εκείνης. Το άρωμα μιας άλλης εποχής που πέρασε χωρίς επιστροφή…….(Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΑΡΤΑ, Τ. Βαφιάς, Θεσσαλονίκη, 2010)

Στη φωτογραφία “Αρτινοί διασκεδάζουν στο Εξοχικό Κέντρο Μόσιαλος, στην είσοδο της πόλης στο δρόμο από Αθήνα, την δεκαετία του ’50”. Σε πρώτο πλάνο η Λέλα Ματσόκη – Κοντοδήμα με την οικογένεια της μητέρας της Αφροδίτης Μαστραπά – Ματσόκη. Η φωτογραφία είναι του φωτογράφου  Έξαρχου από το αρχείο Λέλας Κοντοδήμα.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τα βελούχια στην Άρτα και σε άλλες αναρτήσεις μας.

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Μπροστά στην Παρηγορήτισσα το 1956

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουλίου 2022 από Anastasia Karra

Αναμνηστική φωτογραφία με αφιέρωση, από κάποιον που υπηρετούσε τη θητεία του στην Άρτα το 1956. Η εκκλησία της Παρηγορήτισσας ήταν ο πιο δημοφιλής χώρος για μια αναμνηστική φωτογραφία στην πόλη της Άρτας και ντόπιοι και ξένοι δεν παρέλειπαν να φωτογραφηθούν μπροστά σ’ αυτήν. (Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

…..και το οπισθόφυλλο

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε