—————————–
Άρτα, Ήπειρος. Εσωτερικό της εκκλησίας του Αγίου Βασιλείου, θέα από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Φωτογραφία του Carl Siele, 1910. Εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση της Ρώμης το 1911.
[Epirus. Interior of the Church of Agios Vasilios, view from west to east. Photograph by Carl Siele, 1910. It was exhibited at the International Exhibition of Rome in 1911]
(Πηγή : Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)
—————————-
Άρτα, Ήπειρος. Ναός της Αγίας Θεοδώρας, μερική άποψη της αυλής. Φωτογραφία του Carl Siele, 1910. Εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση της Ρώμης το 1911.
[Epirus. Church of Agia Theodora, partial view of the courtyard. Photograph by Carl Siele, 1910. It was exhibited at the International Exhibition of Rome in 1911]
(Πηγή : Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)
«Το 1907 ἡ κυβέρνηση τής Ιταλίας ζήτησε ἀπὸ τὴν ελληνική νὰ συμμετάσχει ἡ χώρα μας στὴ βιομηχανικὴ ἔκθεση τοῦ Τορίνου καὶ τὴν καλλιτεχνικὴ τῆς Ρώμης ποὺ θὰ γίνονταν τὸ 1911. Η Ἑλλὰς δέχθηκε νὰ λάβει μέρος μόνο στὴ δεύτερη. Γιὰ τὴν ὀργάνωση τῆς συμμετοχῆς μας στὴν ἔκθεση τῆς Ρώμης συστήθηκε ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ διαδόχου καὶ μὲ μέλη ἐξέχοντες Ἀθηναίους, μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ γνωστότεροι εἶναι ὁ Παναγιώτης Καββαδίας, Γενικὸς Ἔφορος τῶν Ἀρχαιοτήτων καὶ καθηγητὴς τῆς Ἁρχαιολογίας, ὁ Γεώργιος Ἰακωβίδης, Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν, ὁ Σπυρίδων Λάμπρος, καθηγητὴς τῆς Ἱστορίας καὶ ὁ Δημήτριος Καμπούρογλου, Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ἀποφασίστηκε ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴ νὰ ἐκτεθοῦν στὴ Ρώμη: 1) Ἐκμαγεῖα τῶν σπουδαιοτέρων ἀρχαίων γλυπτῶν τῶν μουσείων μας. 2) Φωτογραφίες ἀρχαίων καὶ βυζαντινῶν μνημείων καὶ 3) Μικρογραφίες τῶν βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων ποὺ βρίσκονταν σὲ χειρόγραφα.»
Εφόσον η επιτροπή αποφάσισε να δημιουργήσει στην έκθεση ένα περίπτερο με φωτογραφίες των αρχαίων και των μεσαιωνικών μνημείων της Ελλάδας, έκρινε ότι η εργασία έπρεπε να ανατεθεί στο Βασιλικό Πρωσικό Ίδρυμα Φωτογραφικών Μετρήσεων του Βερολίνου, που διέθετε «τελειότατα προοπτικά και φωτομετρικά μηχανήματα».
Πραγματικά, μετά την υπογραφή της σχετικής σύμβασης, η γερμανική αποστολή ήρθε στην Ελλάδα στις 7 Απριλίου 1910 και εργάστηκε εδώ μέχρι τις 20 Ιουλίου του ίδιου χρόνου. Στην αποστολή συμμετείχαν ο φωτογράφος Carl Siele (Καρλ Ζήλε), ο μηχανικός Beundorf (Μπόυντορφ) και ο διευθυντής του Ιδρύματος, von Lüpke (φον Λόπκε).
Οι φωτογραφίες αυτές, που ήταν άρτιες τεχνικά, θα μπορούσαν να γίνουν και από Έλληνες φωτογράφους, ιδιαίτερα μάλιστα αφού οι όροι της σύμβασης δεν ήταν καθόλου ευνοϊκοί για την Ελλάδα. Εκτός από τα 1.000 μάρκα που πληρώθηκαν ως αποζημίωση για τυχόν φθορά των μηχανημάτων, και τη δαπάνη όλων των εξόδων διαμονής και μετακίνησης των μελών της αποστολής στην Ελλάδα, το Ίδρυμα είχε την αποκλειστική κυριότητα σε όλες τις αρνητικές πλάκες που θα έπαιρνε. Το Ίδρυμα έπρεπε να παραδώσει στην ελληνική επιτροπή ένα μόνο θετικό αντίτυπο από κάθε αρνητικό. Στην περίπτωση που η Ελλάδα χρειαζόταν και άλλα αντίτυπα, θα έπρεπε να τα αγοράσει σε μια συμφωνημένη τιμή. Η αποστολή επισκέφθηκε τις πιο γνωστές αρχαιολογικές θέσεις της Ελλάδας και τράβηξε συνολικά 572 φωτογραφίες. Απ’ αυτές, 447 είχαν διαστάσεις αρνητικού 40×40 εκ. και 125 είχαν διαστάσεις 30×30 εκ. Τριάντα πλάκες αποτελούσαν, σε συνδυασμούς δύο, τριών ή τεσσάρων φωτογραφιών, μεγάλες πανοραμικές λήψεις. Όσον αφορά την Άρτα οι φωτογραφίες που πάρθηκαν ήταν από το Γεφύρι, την Παρηγορήτισσα, την Αγία Θεοδώρα, τον Άγιο Βασίλειο και τη Μονή Κάτω Παναγιάς.
Στο ελληνικό περίπτερο της Έκθεσης της Ρώμης, το 1911, περιλαμβάνονταν 94 φωτογραφίες, με διαστάσεις 70×90 εκ. και 1,20×1,50 μ., μέσα σε πλαίσια, και άλλες μικρότερες μέσα σε περιστροφικά αναλόγια. Όλη η φωτογραφική εργασία είχε γίνει στο Βερολίνο. Όσοι ενδιαφερόντουσαν μπορούσαν να παραγγείλουν και να αγοράσουν φωτογραφίες της έκθεσης από το Βασιλικό Πρωσικό Ίδρυμα Φωτογραφικών Μετρήσεων.
Η δε έκθεση φιλοξενήθηκε στο Palazzo delle Belle Arti που χτίστηκε το 1911 για να φιλοξενήσει την Διεθνή Έκθεση της Ρώμης, στην επέτειο για τα 50 χρόνια από την Ενοποίηση της Ιταλίας.
Ενώ στην Ευρώπη βρισκόταν σε εξέλιξη ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, διοργανώθηκε στο 1915 στο Σαν Φρανσίσκο μία ακόμα μεγαλοπρεπής παγκόσμια έκθεση. Στο ελληνικό περίπτερο, μαζί με αντίγραφα αρχαίων αγαλμάτων, εκτέθηκαν και οι φωτογραφίες που είχαν παρουσιαστεί στην Έκθεση της Ρώμης. Αν συγκριθούν οι δυο αυτές εκθέσεις με παλαιότερες, γίνεται φανερό πως τα ελληνικά περίπτερα είχαν τώρα πια σκοπό την προβολή της χώρας στο σύνολο και όχι την παρουσίαση της δουλειάς των καλλιτεχνών ξεχωριστά. (Πηγές : 1) Τα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδος στη Διεθνή Έκθεση της Ρώμης του 1911, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, 2009 2) ΑΛΚΗΣ Ξ. ΞΑΝΘΑΚΗΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ 1839-1970, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΥΡΟΣ, ΑΘΗΝΑ, 2008
Στη φωτογραφία το “Palazzo delle Belle Arti”
—————
Άρτα, Ήπειρος. Εκκλησία της Παναγίας της Παρηγορήτισσας, θέα από τα δυτικά. Φωτογραφία του Carl Siele, 1910. Εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση της Ρώμης το 1911.
[Epirus. Church of Panagia Parigoritissa (Virgin Mary of Consolation), view from the west. Photograph by Carl Siele, 1910. It was exhibited at the International Exhibition of Rome in 1911]
(Πηγή: Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)
———————-
Από δεξιά: Χρήστος Ψαρράς, Νίκος Κοσμάς, Δημήτρης Γιώτης, Λάμπρος Βέτσιος, Κων/νος Μάτος, -.
Κάτω αριστερά:Τάκης Πέτσας, Στέφανος Ζαμπέλης, Δημήτρης Ζαχαριάς.
(Φωτο από αρχείο Δ. Ι. Γιώτη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΑΤΩΠΑΝΑΓΙΑΣ
———————
“H ιερά Μονή Κατωπαναγιάς, κειμένη εις το τμήμα της Βρύσεως και απέχουσα της Άρτης εν τέταρτον της ώρας, ανηγέρθη, ως προείρηται, περί τα μέσα τΗς ΙΓ’. εκατοντ. υπό του Δεσπότου Ηπείρου Μιχαήλ του Β’. εποπτευόμενη υπό του κατά καιρόν Μητροπολίτου Άρτης, ήτις και ιερά τοιχογραφία εκοσμήθη εν έτει 1716.Σεμνύεται δε ούτη η Μονή επί τω ονόματι των ενδόξων γενεθλίων της Θεοτόκου. Αυτή και πολλάς δεινάς καταδρομάς υπέστη, και μάλιστα κατά την εποχήν της κατακτήσεως των μερών τούτων της Ηπείρου 1443-50, αρπαγέντων πολλών αυτής κτημάτων καθά και απείρων αρχαίων κειμηλίων…….” (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΑΡΤΗΣ& ΠΡΕΒΕΖΗΣ, Σεραφείμ Βυζάντιος, Αθήναι, 1884)
Στη φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή, “Το Μοναστήρι της Κατωπαναγιάς με φόντο τον Άραχθο. Στο βάθος το Γεφύρι” το 1938.(Φωτο από προσωπική Συλλογή)
——————————-
Άρτα, το Μοναστήρι Κάτω Παναγιάς, γύρω στα 1965, από την ίδια γωνία λήψης.
Η θέα από τη Μονή προς βορρά με την κοίτη του Άραχθου όταν αυτή κατελάμβανε τον μισό κάμπο καi “έγλυφε” τον δρόμο προς το Κομμένο κάτω απ΄το ιστορικό μοναστήρι.
Στο βάθος διακρίνεται η ολοκαίνουργια τότε νέα οδική γέφυρα, κοντά στο ιστορικό γεφύρι της Άρτας. (Ασπρόμαυρο καρτ-ποσταλ από τη συλλογή του Β. Ι. Χολέβα)
———————-
Φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου από το εσωτερικό της Μονής Κατωπαναγιάς στην Άρτα, την δεκαετία του ’60. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995)
Ας χαιρετήσουμε τον φετινό Χειμώνα με φωτογραφίες ενός πολύ σημαντικού φωτογράφου, του Κώστα Μπαλάφα (1920-2011). Οι φωτογραφίες προέρχονται από το Φωτογραφικό Λεύκωμα “ΗΠΕΙΡΟΣ” των εκδόσεων Ποταμός (2003) και απεικονίζουν χιονισμένα τοπία από την Ήπειρο κατά τις δεκαετίες 1960 και 1970.
Τζουμερκιώτης στην καταγωγή ο Μπαλάφας, από την Χώσεψη, έχει φωτογραφίσει τοπία και ανθρώπους της Ηπείρου πάμπολλες φορές σε διάφορες εποχές και χρονικές στιγμές. Τα ηπειρώτικα χιονισμένα τοπία του Μπαλάφα μας θύμισαν στίχους και τραγούδια……..
“Χειμώνιασε, χιόνια πολλά στα κορφοβούνια πέφτουν.
Ρέουν τα φύλλα απ’ τα κλαριά κι οι βρύσες κρουσταλλιάζουν….”
Βαρύ Ύδωρ
———–
Έπεσε χιόνι
μόνον ο ήλιος
μπορεί να το σηκώσει….
(Πηγή :Μιχάλης Γκανάς, “Μικρά”, εκδόσεις Καστανιώτη 2000)
Φωτογραφία “Ζωοτροφή για τα μανάρια”, Κ. Μπαλάφας – Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ
————————–
Δασκάλα η Ελένη Καλιακάτσου (σύζυγος Σοφοκλή Μπακαγιάννη).
Μαθητές : Κων/νος Τραχανάς, Τζουλιάνα Ευταξία- Ζαρκαλή, Γιώργος & Άρης Ευταξίας, Βασίλης Σταυρόπουλος, Θεόδωρος Ρέτσας, Χρήστος Παπαμιχαήλ, Δημήτριος Πρέντζας, Μάκης Μελετίου, Αγγελα Ράπτη, Κατερίνα Ψυχογιού, Ελένη Τσίντζουρα, Μαρινέλα Βλαχαντώνη, Ντίνα Μπουκουβάλα, Μάξιμος Γεωργόπουλος, Βιβή & Νατάσσα Β. Σακκά, Ολ. Χαρισιάδη, Ιωάννης Τσαντής, Ιωάννης & Χάρης Κοντογιάννης, Πάτρα Μήτσου, Βάσω Ευταξία, Δημήτρης Καρατζάς.
(Φωτο από αρχείο Κ. Τραχανά, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
——————
Το απόκομμα του ΔΕΛΤΙΟΥ ΠΡΟ-ΠΟ για τους αγώνες της 10ης Ιανουαρίου 1960.
(Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)
———————-
Ρεπορταζ εφημερίδας για τον αγώνα ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ – ΑΒΕΡΩΦ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ που έγινε στις 10 Ιανουαρίου 1960 με σκορ 5-3…(Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)
