1933, Μάιος : Καροτσαρία ……προς Πρέβεζα για τον αγώνα ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ – ΝΙΚΟΠΟΛΗ 4-0.
————————
Μπροστά :Βασίλης Δερδεράκης (Καθηγητής Φ.Α. & Προπονητής), Γ. Σακκάς (Πρόεδρος), Λέανδρος Παπακίτσος (έχει στην αγκαλιά του το γιό του Προέδρου Τάκη), Κ. Δέδες, Κ. Δράμης, Ηλ. Λυκώκας, Κ. Τομπουλίδης, Σωτήρης &Μήτσος Συγγούνας, Ευάγγελος & Σταμάτης Καπετανίδης, Ιορδάνης Στεφανίδης, Βασίλης Βαβέκης κ.α.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
1954-55, Άρτα : Αριστερά ο Αλέξανδρος Ζάρας και ο Μιχάλης Ράπτης, Ποινικολόγος και Νομικός Σύμβουλος του Α. Ζάρα (Φωτο από αρχείο Μικαέλας Μ. Ράπτη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά με τον Α. Ζάρα στο λινκ https://www.facebook.com/…/a.130382435…/287526403316810/
1954 : ΜΙΚΤΗ ΟΜΑΔΑ (ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ-ΑΕΤΟΣ) ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΑΒΕΡΩΦ
————————-
Χριστόφορος Βασιλείου, Αθανάσιος Ψηλός, Τάκης Τσαμπάς, Αλέξανδρος Πλάκας, Νίκος Νεοχωρίτης, Πάνος Παπακώστας, Στ. Μάζαρης, Σπ. Σταυρόπουλος, Δημήτρης Νικολάου, Γιάννης Νικολάου, Χαρίλαος Τσαμπάς, Δημήτριος Κατσάνος, Στάμος, Σπύρος Τσιτσιμπρίκος.
Κάτω δεξιά : Ιωάννης Κολοβός, Γεώργιος Τσαμπάς, Βαγγέλης Μιμιγιάννης, Γεώργιος Γιώτης, Πάνος Ραβανός, Κλέαρχος Σπήλιος, Θεόδωρος Παπαγιάννης, Χρήστος Βαίτσης, Παναγιώτης Μπουραντάς, Μάκης Γκιζέλης. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
1922 : Χρήστος Γκίζας (αριστερά) & Βασίλειος Ματσόκης (από τα Λέλοβα), φοιτητές Ιατρικής στην Αθήνα (Φωτο από αρχείο Λέλας Ματσόκη – Κοντοδήμα)
———————
“3 Μαίου, 1849
Μετά από μια σύντομη ανάπαυση συνέχισα το ταξίδι μου στην πεδιάδα με κατεύθυνση την Άρτα, όπου σκοπεύω να περάσω τη νύχτα. Σύντομα διασχίζουμε το Λούρο, σε μια στενή γέφυρα και τόσο ασταθή που επιτρέπει μόνο ένα άλογο να την περνάει κάθε φορά, και μετά ακολουθούμε το μονοπάτι στην πλατιά πεδιάδα. Κατά τη διάρκεια της σημερινής πρωινής βόλτας έχω δει πάνω από είκοσι μεγάλους γύπες. Αλλά τώρα οι μόνοι ορνιθολογικοί κάτοικοι αυτής της μεγάλης έκτασης ελώδους εδάφους είναι οι πελαργοί που περπατούν σε μεγάλους αριθμούς και οι φωλιές τους είναι χτισμένες στις στέγες των σπιτιών, συγκεντρωμένοι εδώ κι εκεί στα πιο καλλιεργημένα μέρη της περιοχής. Τα φίδια και οι χελώνες ήταν επίσης συχνά το πρωί για τις οποίες ο Αντρέας με διαβεβαιώνει ότι στην Ελλάδα είναι γνωστό πως εκκολάπτουν τα αυγά τους με την θερμότητα των ματιών τους, κοιτάζοντάς τα σταθερά, μέχρι οι μικρές χελώνες να ωριμάσουν και να σπάσουν το κέλυφος……” (Πηγή : Edward Lear, Journals of a landscape painter in Albania & C., London, 1851, σελ. 351).
*Tο πρώτο πέρασμα του Edward Lear από την Άρτα έγινε στις 8 Νοεμβρίου 1948.
Στη φωτογραφία το πρώτο από τα σκίτσα του Edward Lear για την Άρτα με τίτλο “PLAIN OF ARTA. 3 May 1849” σχέδιο με μελάνι σέπιας, σέπια και γραφίτη, σε χαρτί. (Πηγή : Houghton Library, Harvard University)
——————
“3 Μαίου, 1849 :…….Φτάσαμε στην Άρτα περίπου στις τέσσερις. Η πόλη που αποτελείται από το κάστρο και τα σπίτια και τα τζαμιά, μισοκυκλωμένη από τον πλατύ σαρωτικό Άραχθο και την υπέροχη οροσειρά των Τζουμέρκων, μου φάνηκε ακόμα πιο όμορφη από ό,τι όταν είχα περάσει την τελευταία φορά απ’ εδώ, τον περασμένο Νοέμβριο……” (Πηγή : Edward Lear, Journals of a landscape painter in Albania & C., London, 1851, σελ. 351).
Στη φωτογραφία το δεύτερο από τα σκίτσα του Edward Lear για την Άρτα με τίτλο “ARTA. 4 May 1849” σχέδιο με μελάνι σέπιας, σέπια και γραφίτη, σε χαρτί. (Πηγή : Houghton Library, Harvard University)
——————–
“Το καθημερινό πρόγραμμα στις παιδοπόλεις, ήταν σχεδόν………. στρατιωτικό:
6.30 ή 7.00: Έγερσις
7.00-7.30: Ατομική καθαριότης.
7.30-8.00: Ελαφρά γυμναστική
8.00: Προσευχή-έπαρσις της σημαίας
8.30: Πρωινό ρόφημα
9.00: Τακτοποίησις θαλάμων
9.30: Μαθήματα-διάφοροι απασχολήσεις
10.30: Πρόγευμα
10.30-12.30: Μαθήματα
12.30 Γεύμα
14.00-15.00 Ανάπαυσις
15.00-17.00: Μαθήματα
17.00: Πρόδειπνου
17.30-19.00: Μαθήματα, περίπατοι, υποστολή σημαίας
19.00: Δείπνον
20.00: Ψυχαγωγία
21.00: Κατάκλισις-Σιωπητήριον.
Την Κυριακή το πρωί, τα παιδιά εκκλησιάζονταν, ενώ το βράδυ παρακολουθούσαν Κατηχητικό Σχολείο.
Οι διευθυντές των παιδοπόλεων, ήταν συνήθως απόστρατοι αξιωματικοί.
Ένας πολύ καλός μας φίλος, ο Μιχάλης έζησε για μερικούς μήνες, αργότερα, στην παιδόπολη Ζηρού, ως μαθητής της έκτης δημοτικού. Ήταν τυχερός, γιατί μόλις είχαν ολοκληρωθεί σύγχρονες, για την εποχή, εγκαταστάσεις, που δεν είχαν καμία σχέση με τα τολ τα οποία στεγάζονταν παλαιότερα τα παιδιά. Μας επιβεβαίωσε το ημερήσιο πρόγραμμα το οποίο αναφέραμε και μας είπε ότι δεν υπήρχε ιδιαίτερη αυστηρότητα από το προσωπικό της συγκεκριμένης παιδόπολης παρά μόνο, όταν π.χ. υπήρχαν καβγάδες μεταξύ κάποιων παιδιών, συχνά ακολουθούσε σωματική τιμωρία.Βέβαια, ίσως σε άλλες παιδοπόλεις, τα πράγματα, ιδιαίτερα στα τέλη της δεκαετίας του ’40, να ήταν πιο αυστηρά………” (Πηγή : “Ο Έρανος της Βασίλισσας’’, το ‘’Παιδοφύλαγμα’’ και οι παιδοπόλεις της Φρειδερίκης”, Πρώτο Θέμα, 6/6/2020)
Στη φωτογραφία «Τα κτίρια της Παιδόπολης Αγιος Αλέξανδρος»
(Φωτο από Αρχείο Παιδόπολης Ζηρού)
—————-
“Μέχρι τα τέλη του ’47, επτά Παιδοπόλεις με «ανταρτόπληκτα» και «προσφυγόπουλα» λειτουργούσαν υπό τον Έρανο», λέει η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη. «Στην περίπτωση του Ζηρού οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός της Παιδόπολης ανήκαν στον ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, στα τέλη του ’47 όμως ο Έρανος ζήτησε να στεγάσει εκεί 750 παιδιά. Στις 14/01/1948, λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή της Κόνιτσας, μέσα σε 48 ώρες και με τα έργα υποδομών στον χώρο της Παιδόπολης ανολοκλήρωτα, μεταφέρθηκαν στον Ζηρό όλα τα παιδιά της Παιδόπολης «Αγία Ελένη». Αργότερα, ο Ελβετός Λαμπέρ, εκπρόσωπος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, περιγράφει παραστατικά την άφιξη στο Ζηρό 65 παιδιών από το Ορφανοτροφείο Πωγωνίου, που στρατιωτικοί λόγοι επέβαλλαν να εκκενωθεί».
«Τα νεοφερμένα παιδιά ήταν ψειριασμένα και τα περισσότερα χωρίς παπούτσια. Τα ψέκασαν με DDT για να φύγουν οι ψείρες*, κούρεψαν τα αγόρια και λίγα κορίτσια και τα σαπούνισαν όλα καλά. Σε πολλά παιδιά αυτή η διαδικασία προξένησε φόβο. Μετά τα έντυσαν με καθαρά εσώρουχα, τους έδωσαν καινούργια ρούχα και παπούτσια. Χτένισαν τα κορίτσια και έγινε νέος ψεκασμός με DDT και πετρέλαιο. Τα παιδιά μεταμορφωμένα πλέον πήγαν στο εστιατόριο, όπου μερικά συναντήθηκαν ξανά με τα αδέλφια τους. Οι «παλιοί» ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν τους «καινούριους», να τους εξηγήσουν τι έπρεπε να κάνουν. Κάποιοι ενήλικες παρατήρησαν ότι ένα παιδί δεν άγγιζε το φαγητό του, μέχρι που κατάλαβαν ότι δεν είχε χρησιμοποιήσει πιάτο και δεν είχε δεχθεί ποτέ μια μερίδα όλο δική του», σημείωνε ο Λαμπέρ……” (Πηγή : Οδοιπορικό στην Παιδόπολη του Ζηρού, Άρθρο του Α. Γαγλία, Huffington Post, 19/2/2017)
*Ψεκασμός για ψείρες στο λινκ https://www.facebook.com/…/a.1306643290…/116650780404374
Στη φωτογραφία «Η Παιδόπολις «Άγ. Αλέξανδρος Ζηρού – Φιλιππιάδος»
(Φωτο από αρχείο Ε. Λελούδα, Διάθεδη Β. Σάνδρης)
———————-
“Στις αρχές Απριλίου 1948, η Φρειδερίκη μετά από σύσκεψη στο παλάτι με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Κωνσταντίνο Τσαλδάρη, τον επικεφαλής της AMAG (American Aid for Greece) Ντουάιτ Γκρίσγουλντ και τον αρχηγό της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής Βαν Φλιτ (Van Fleet), αποφασίστηκε η συγκρότηση νέας επιτροπής.
Αυτή, συγκροτήθηκε με την Πράξη 352/21-4-1948 του υπουργικού συμβουλίου και πήρε τον τίτλο Επιτροπή Συντονισμού, Διασώσεως και Περιθάλψεως Ελληνοπαίδων (ΕΣΔΠΕ). Στην πρώτη της συνεδρίαση, η ΕΣΔΠΕ αποφάσισε “…..την ίδρυση της Ειδικής Υπηρεσίας Περιθάλψεως Ελληνοπαίδων (ΕΥΠΕ), με σκοπό τη γρήγορη και αποτελεσματική βοήθεια των ανήλικων που μεταφέρονταν στις παιδοπόλεις”.
Οι παιδοπόλεις, κάλυψαν ολόκληρη σχεδόν την Ελλάδα,από τη Φλώρινα μέχρι τη Ρόδο και από την Κέρκυρα μέχρι τη Λέσβο. Ιδρύθηκαν 23 στην Αττική, 13 στη Μακεδονία, οι 11 από τις οποίες στη Θεσσαλονίκη, 8 στα νησιά, 4 στην Ήπειρο, 3 στη Στερεά Ελλάδα, 2 στη Θεσσαλία και 1 στην Πελοπόννησο………(Πηγή : Ο ‘’Έρανος της Βασίλισσας’’, το ‘’Παιδοφύλαγμα’’ και οι παιδοπόλεις της Φρειδερίκης, Πρώτο Θέμα, 6/6/2020)
Στη φωτογραφία “Η βασίλισσα Φρειδερίκη επισκέπτεται την παιδόπολη «Άγιος Αλέξανδρος» Ζηρού. Δεξιά η Αλεξάνδρα Μελά” (Πηγή : ellinikosemfilios.blogspot)
———————
«….Έφτασα στη μικρή λίμνη Ozero, μετά από υπόδειξη του κ. Sauders – (βρετανός υποπρόξενος της Πρέβεζας), ο οποίος μου είπε να μην παραλείψω να τη δω. Και είχε δίκιο, αξίζει να την επισκεφτεί κανείς, όχι γιατί έχει κάτι παράξενο για την Ήπειρο ή την Ελλάδα, αλλά εξ αιτίας του ότι ξεπερνάει τις άλλες σε ομορφιά, με τα ήσυχα και βαθιά νερά της, τα κόκκινα βράχια που υψώνονται στις όχθες της και καθρεφτίζονται στην καθαρή επιφάνειά της και τα δάση βελανιδιάς που απλώνονται μέχρι τις κορυφές των λόφων που την περιβάλλουν…. Είχα μόνο λίγο χρόνο, γιατί ο ήλιος έδυε, αλλά πρόλαβα να κάνω δυο σκίτσα της λίμνης……». (Πηγή : Edward Lear, Journals of a landscape painter in Albania & C., London, 1851, σελ. 354.
Στη φωτογραφία το πρώτο από τα δύο σκίτσα του Edward Lear με τίτλο “LAKE OZEROS. 4 May 1849” σχέδιο με μελάνι σέπιας, σέπια και γραφίτη, σε χαρτί, 27,2 x 42,3 εκ. (Πηγή : Houghton Library, Harvard University)
—————–
“Όπισθεν του χωρίου Ποδογαρά ή Παιδογορά (σημερινό Ριζοβούνι), πλησίον των μύλων της Τσιρόπολης, υπάρχει βαθεία τις και μικρά, άπλευστος όμως, ως λέγεται, διά την υπάρχουσαν εν αυτή δίνην, λίμνη, δι’ ην ιστορούνται παρά των περιοίκων πολλά, όσα πάλαι και διά την καταστροφήν των Σοδόμων, ουχί επί τω αυτώ αυτών αμαρτήματι, αλλ’ επί ασπλαχνία φρικτή και απανθρωπία , ονομαζομένη Οξερός………………
Κατ’ αρχαίαν παράδοσιν εν τήδε τη λίμνη Οζερό (Λέξις Σλαβική, σημαίνουσα λίμνην), ην ποτέ μέγα χωρίον καλούμενον Βαλτίτσα και κατοικούμενον υπό πολλών οικογενειών συν αις κατώκουν και δύω αδελφαί, η μεν πλουσία, η δε πτωχοτάτη, έχουσαι αμφότεραι ανά δύω τέκνα…….” (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΑΡΤΗΣ -ΠΡΕΒΕΖΗΣ, Σ. Ξενόπουλος, Αθήναι, 1881)
Στη φωτογραφία ” 1960ς – Ζηρό. Η ομώνυμη λίμνη και παιδόπολη”
(Φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου, Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995)
