Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

——————————

Ένα χαρακτηριστικό σκίτσο για τον πόλεμο τον 1897, από τον «ΡΩΜΗΟ» του Σουρή.

—————————–

“Μετά τό πασίγνωστο «δυστυχώς έπτωχεύσαμε» τού Τρικούπη κατά τήν συνεδρίαση της Βουλής στίς 13-12-1893 (νέο ημερολόγιο) καί τό έπίσης γνωστό «άνθ’ ύμών Γουλιμής», έληξε ή δημιουργική τρικουπική περίοδος καί άνοιξε ό δρόμος γιά τόν λαϊκισμό τοΰ Θεόδ. Δεληγιάννη καί τήν πατριωτική εξαλλοσύνη της «Εθνικής Εταιρείας». Ή «Εθνική Εταιρεία» από τήν ίδρυσή της έναντιώθηκε στούς πολιτικούς πού έπιδίωκαν διπλωματική λύση τών διαφορών μέ τήν Τουρκία. Μέλη της έγιναν άξιόλογοι στρατιωτικοί (Παν. Δαγκλης, Παύλος Μελάς, Άλεξ. Μαζαράκης-Αίνιάν, Ίωαν. Μεταξάς κ.α), καθώς καί κορυφαίοι λογοτέχνες (Γρ. Ξενόπουλος, Ανδρ. Καρκαβίτσας, Νικ. Πολίτης, Γεώργ. Δροσίνης, Κωστής Παλαμάς κ.ά), πού έδωσαν κύρος στήν οργάνωση καί τήν βοήθησαν ν’ άποκτήσει σημαντική επιρροή στό λαό. Μέ διαδηλώσεις, συλλαλητήρια καί μαχητικές συγκεντρώσεις, ή «’Εθνική Εταιρεία» έξεβίαζε τά κόμματα καί ιδίως τήν Κυβέρνηση. Ή άπό μέρους τών τούρκων παραβίαση παλιότερων συμφωνιών καί οί φοβερές σφαγές κατά τών χριστιανών στά Χανιά (23/24-1-97), οδήγησαν στήν άπόφαση νά σταλεί δύναμη στρατού στήν Κρήτη (1- 2-97), άλλά καί στήν άπόφαση τών Μεγ. Δυνάμεων ν’ άντιδράσουν μέ κάθε μέσο στήν ελληνική πρωτοβουλία. Στίς 27/28-3-97 τρεις χιλιάδες ένοπλοι τής «’Εθνικής Εταιρείας» εισέβαλαν στήν Μακεδονία στήν περιοχή Κρανιάς καί χτύπησαν τίς εκεί τουρκικές φρουρές. Τό γεγονός αύτό ήταν ή θρυαλλίδα γιά τήν έκρηξη πού άκολούθησε. Στίς 5/17-4-97 ή Τουρκία άνακοίνωσε τήν διακοπή τών ελληνοτουρκικών σχέσεων καί τήν έναρξη πολεμικών έπιχειρήσεων. ’Έτσι άρχισε ό πόλεμος.” (Πηγή : Ο «ΑΤΥΧΗΣ» ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ 1897 ΚΑΙ ΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ, Γιάννης Τσούτσινος, ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 88, 1998)

Στη φωτογραφία «Η σφραγίδα της Εθνικής Εταιρείας», Αθήνα, Βιβλιοθήκη της Βουλής.
(Πηγή : Λυριτζής, Γ., Η Εθνική Εταιρεία και η δράσις αυτής, Κοζάνη 1970)

———————–

Πολλοί ήταν οι νεαροί λόγιοι που συμμετείχαν με πάθος στον πόλεμο του 1897. Ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος πολέμησε ως έφεδρος αξιωματικός στην Άρτα, ο Λορέντζος Μαβίλης και ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης οργάνωσαν αντάρτικα σώματα, ενώ ο Ανδρέας Καρκαβίτσας κατέβηκε με τον ελληνικό στρατό στην Κρήτη. Εξίσου θερμά είχαν συμμετάσχει και στην προετοιμασία του άτυχου πολέμου, μέσω της «Εθνικής Εταιρείας», ο Παλαμάς, ο Ξενόπουλος και ο Καρκαβίτσας. Ο Κώστας Χατζόπουλος επιστρατεύτηκε ως έφεδρος αξιωματικός του στρατού στον πόλεμο του 1897 και υπηρέτησε στην Άρτα, απ’ όπου αλληλογραφούσε με τον φίλο του λογοτέχνη Γιάννη Καμπύση.

“’Επιστολή 3η
‘Οδός Οικονόμου 15 ’Αθήνα
4 τοΰ Μάρτη 1897
Κώστα μου,
Χτες τό απόγιομα μόλις έλαβα τό γράμα σου. Πώς διάβασα τής ’Άρτας τή ζωή. Πλάθω τόσα μέσα στό μυαλό μου άπό τήν ιστορία σου καί τήν ιστορία τού Στέφανου (Ξενόπουλου) καί τού Μίμη, πού, ό Θεός νά μέ φυλάει άν σού λέω ψέματα, θά πεθυμούσα νά βρίσκουμουν κι’ εγώ έφτού σαπάνου, νάλλαζα γιά λίγο τήν κατάσταση καί τή ζωή πού μέ δένουν αυτές τίς μέρες. Πίστεψέ με, Κώστα μου, τόν ύπνο εκείνο, πού έκαμες άπάνου στό τραπέζι τόν αιστάνθηκα κι’ εγώ πόσο γλυκός ειταν… (…) Χτές τό βράδυ έφυγε τό 7 σύνταγμα τό πεζικό μέ τό 2 τάγμα τό έβζωνικό (…) ό ενθουσιασμός τών στρατιωτών καί τών πολιτών πού τούς ξέβγαναν είταν ό μεγαλείτερος ώς τόρα. (…) Δέφτερα οί περισσότεροι είταν άντυτοι ή μισοντυμένοι καί δέν περπατούσαν, ξέρεις· μόνε έτρεχαν τροχάδην (…) φώναζαν, γελούσαν, τραγουδούσαν, ζητωκράβγαζαν κι’ ή σκόνη γιόμιζε τόν κόσμο (…) θαρρούσες νά ξέβγαιναν άπό τά έγκατα τής γης όλοι εκείνοι, ή, καθώς έλεγεν ό Κωστής (Παλαμάς) σού θύμιζαν τούς άνθρώπους, πού ξεπετούσαν άπό τίς πέτρες πού πετούσε πίσω του ό Δευκαλίωνας. Κι’ εκεί βλέπω μέσα σέ μιά διμοιρία έβζωνική έναν έφεδρο άνθυπολοχαγό, πού τή’ διοικούσε. Τόν είξερα, μά φανταζόμουνα πώς είταν στήν Έβρώπη. Τόν 8βρη, φίλε μου, στεφανώθηκε μέ μιάν (όμορφη κόρη πού αγαπούσε κι ώς προχτές ταξίδεψε τό ταξίδι de noce νά πώ, κ ι’ ήρθε τόρα νά πάει έφεδρος καί νάρθει έφτού, μακρυά άπό τήν άγαπημένη του τήν άχόρταγη… Τί εντύπωση μούκανε, δέν ξέρεις. Μού γιομίζουν δάκρυα τά μάτια κάτι τέτοια!… “Ως τόσο τό Στέφανο γιά του (…) πές του τούς εγκάρδιους χαιρετισμούς μου. …Καί στό Κομπότη τόρα! Κουράγιο, μωρέ Κώστα… Οί σημερινές δοκιμασίες ίσως μάς ωφελήσουν καί στήν Τέχνη μας… ώ! Τέχνη, άξέχαστη έρωμένη, βασίλισσά μου!…
Σέ φιλώ, ό Γιάννης Καμπύσης”
(Πηγή :Περιοδικό ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 82-83,1993

Στη φωτογραφία «Ο Κώστας Χατζόπουλος μαθητής». Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τον λογοτέχνη στο λινκ http://www.peri-grafis.net/ergo.php?id=378