“Η Πρόεδρος και ιδρύτρια του Ηπειρωτικού – Λαογραφικού Ομίλου « ΚΡΥΣΤΑΛΛΗΣ» Ερμηνεία Φωτιάδου, ανάμεσα στους χορευτές του Ομίλου σε ταξίδι στο εξωτερικό. Με τους «Κρυστάλληδες» (όπως συνήθιζε να χαρακτηρίζει τα …παιδιά της του Ομίλου, τους χορευτές) ταξίδεψε σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου και κάλυψε με την παρουσία του , τις εμφανίσεις του, τη διδαχή του και τις φορεσιές του, όλο τον κόσμο.”
(Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : Η Ερμηνεία μέσα από τα μάτια των άλλων, Ιωάννινα, 2006)
————————
1989 : Αποκριάτικος χορός του Μ/Φ Συλλόγου «ΣΚΟΥΦΑΣ». Πρώτος σέρνει το χορό ο τότε Πρόεδρός του Κώστας Χ. Βάγιας και ακολουθούν ο Αντιπρόεδρος Σπύρος Α. Τρομπούκης, ο Γ.Γ. Νίκος Χ. Καραβασίλης, η Νανά Κατσάνου – Ζέρβα (Υπεύθυνη Χορωδίας – Φιλαρμονικής), ο Τάκης Κεφάλας (Ταμίας), και ο Βασίλης Σπυρόπουλος (Υπεύθυνος Μουσείου- Θεάτρου).
(Φωτο από αρχείο Σπύρου Τρομπούκη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
ΚΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΞΕΝΙΑ ΗΤΑΝ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ…..
——————–
Στο μπαρ του Ξενία κάποιες Αποκριές…….
——————–
“Ο Κάρολος ο Α΄ στις αρχές του 15ου αιώνα μετέφερε στην Άρτα τα έθιμα του βενετσιάνικου καρναβαλιού. Η κύρια μεταμφίεση των Αρτινών μασκαράδων κατά μίμηση των αντίστοιχων βενετσιάνων, περιελάμβανε κάπα, μαύρο τρίκωχο καπέλο και μονόχρωμη λευκή, ή μαύρη ανθρωπόμορφη προσωπίδα. Η τρομακτική αυτή φιγούρα ονομάζονταν μπαούτα. Από κει βγήκε και η απειλή που συχνά έλεγαν οι μαμάδες στα άτακτα παιδιά τους: “Κάτσε φρόνιμα, γιατί θα ‘ρθει η μπαούτα να σε πάρει…”
Η Βενετία μεταξύ του 1361 και του 1528 χτυπήθηκε από είκοσι δύο επιδημίες πανώλης. Οι γιατροί που περιέθαλπαν τα θύματα της κολλητικής νόσου, για να μην μολυνθούν, φορούσαν χαρακτηριστική στολή, με κάπα, μαύρο καπέλο και ορνιθόμορφη μάσκα. Το βενετσιάνικο καρναβάλι καθιέρωσε κι αυτή τη μεταμφίεση, η οποία πέρασε και στο Αρτινό, ειδικά μετά τις επιδημίες πανώλης το 1737 και το 1816 που έπληξαν την Άρτα.
Αυτοί λοιπόν είναι οι γιατροί που καταγράφει ο Σεραφείμ Βυζάντιος και οι γιατρούδες που αναφέρει το παλιό αποκριάτικο τραγούδι. Κατά την τουρκοκρατία οι Αρτινοί είχαν πάρει άδεια από τον Τούρκο διοικητή να μεταμφιέζονται σε γιατρούς και να γιορτάζουν τις απόκριες. Το έθιμο διατηρήθηκε έως και μεταπολεμικά αν και παρατηρήθηκαν παραλλαγές στην εμφάνιση: η κάπα έγινε ρεντικότα και το καπέλο ημίψηλο…..”
(Άρθρο του Σωτήρη Σαρλή από το χρονολόγιό του στο Facebook. Την μάσκα της πανώλης σχεδίασε η Πηνελόπη Σαρλή)
—————-
1926 : ΗΠΕΙΡΟΣ – ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ. (Η φωτο είναι από το αρχείο του κ. Κ. Μπανιά).
———————–
Απέναντι από το εξοχικό αναψυκτήριο που υπήρχε παλιά το άγαλμα του Κρυστάλλη, στην άκρη της όχθης του ποταμού Αράχθου, υπήρχαν μερικοί βράχοι όπου άρεσε στους Αρτινούς να φωτογραφίζονται.
Στην φωτογραφία εικονίζονται οι Ιωσήφ Σαμπεθάι, Σαμπίνος Δανιήλ και Σαμουήλ Μιζάν. (Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)
——————-
Από την αντίστοιχη μηνιαία Ισραηλιτική Επιθεώρηση του Ιανουαρίου του 1914 αντλήσαμε και την παρακάτω συγκινητική ιστορία που αναφέρεται στη γενναιότητα ενός Αρτινού Εβραίου, που δεν κατονομάζεται, στη συμπλοκή της Νιγρίτας ανάμεσα σε Έλληνες και Βούλγαρους. Πρόκειται για μια επιστολή* προς το Περιοδικό που στέλνει κάποιος φίλος και τακτικός αναγνώστης του, στην οποία αναφέρει το περιστατικό όπως το κατέγραψε ο γιός του στο σημειωματάριό του και είναι ενδεικτική «..…της γενναιοψυχίας και της ανδρείας ην επεδείξατο εις Ισραηλίτης στρατιώτης εξ Άρτης». (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 11, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Ιανουάριος 1914)
———————-
Έναν κατάλογο Αρτινών Εβραίων που ζούσαν στην Άρτα στις αρχές του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1913, βρίσκουμε στο Περιοδικό Ισραηλιτική Επιθεώρησις.
Ελπίζουμε ότι οι φίλοι μας που παρακολουθούν τη σελίδα θα ξεχωρίσουν κάποια από τα ονόματα των συγγενών τους που ζούσαν στην πόλη μας τότε. Ο κατάλογος αναφέρει τις δωρεές των Αρτινών Εβραίων υπέρ του Ε.Ε.Κ.* (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 7&8, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1913)
———————-
“Οι γνησιότεροι και παλαιότεροι Αρτινοί ήταν οι Εβραίοι της Άρτας. Οι παλιές οικογένειες είχαν πολλά παιδιά και πολλούς συγγενείς. Με την ευκαιρία μιας θρησκευτικής γιορτής ή ενός γάμου συγκεντρώνονταν σε ένα από τα συγγενικά σπίτια για τις γιορτές και τα γλέντια. Οι επιχειρήσεις των Εβραίων παρέμειναν πολλές φορές οικογενειακές και περνούσαν από τον πατέρα στο γιό….”
Στη φωτογραφία «Η Σίμχω, αδελφή του Τζάκου Μιζάν με τον σύζυγό της Ισαάκ Μιωνή, με την κορούλα τους Καίτη και τον γιό τους Ραφαήλ Μιωνή στην Άρτα το 1928».
(Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)
————————
Λ. Παπακίτσος, Κ. Κεχαγιάς, Β. Σακκάς, Β. Δήμου, Κ. Γούσιας, Π. Διαμάντης, Σ. Γκόμπλιας, Κ. Γιώτης.
Αριστερά : Ν. Οικονόμου, Β. Βασιλείου, Β. Ματσούκας (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
———————
Προπόνηση της ομάδας, οι παίκτες σε διπλό. Αρχηγός & ψυχή της ομάδας από το 1928 ο Κώστας Τομπουλίδης. (Φωτο από αρχείο Υιών Κ. Τομπουλίδη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
