Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

——————–
“Μια φορά κι έναν καιρό, εκεί, στό Κοχύλι, (Κόπραινα) ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριουδάκι στήν άκρη του Αμβρακικού κόλπου, ζούσε ένα μικρό αγόρι πού τό λέγαν Πέτρο. Εκείνη τήν εποχή —δηλαδή, εδώ κι εξήντα χρόνια πάνω κάτω— τό Κοχύλι ήταν επίνειο τής Ηπείρου. Κι όταν λέμε “επίνειο”, εννοούμε τό λιμάνι εκείνο άπ’ όπου γίνεται ή μεταφορά τών εμπορευμάτων πρός τίς πόλεις καί τά χωριά τού νομού πού είναι μακριά από τή θάλασσα. Δέν υπήρχαν μεγάλοι δρόμοι τότε γιά νά κυκλοφορούν αυτά τά τεράστια φορτηγά μέ τίς νταλίκες, πού βλέπουμε σήμερα, ούτε κι αυτά τά σύγχρονα λεωφορεία ή τά πούλμαν γιά νά μεταφέρουν τούς επιβάτες. Τό εμπόριο καί ή συγκοινωνία γινόταν μέ τά βαπόρια. Έτσι τρεις φορές τή βδομάδα έφτανε στό Κοχύλι το βαπόρι από τόν Πειραιά καί γινόταν τότε χαλασμός στήν προκυμαία. Οί βαρκάρηδες μπαίναν στίς μεγάλες τους βάρκες, πού ήταν φορτωμένες πατείς με πατώ σε μέ επιβάτες γιά τήν Πρέβεζα, τή Λευκάδα καί τόν Πειραιά, κι έβγαιναν άνοιχτά νά βρούνε τό βαπόρι πού είχε αγκυροβολήσει κάπως μακριά, γιατί δεν μπορούσε νά πλευρίσει στό μόλο — τό λιμανάκι ήταν ρηχό βλέπεις. Δίπλα στούς βαρκάρηδες, οί μαουνιέρηδες έβαζαν τά δυνατά τους κι αυτοί νά φτάσουν γρήγορα στό βαπόρι, μά οί μαούνες πήγαιναν αργά, γιατί ήταν παραφορτωμένες. Τήν ίδια στιγμή οί χαμάληδες στό μόλο έσερναν τά βαγονέτα τους πάνω στίς ράγες νά παραλάβουν τά εμπορεύματα γιά τήν αποθήκη τού τελωνείου, ενώ πιό κει, στό χωματόδρομο, τά κάρα κι οί σούστες περίμεναν στή σειρά νά φορτώσουν. Καί τά ζεμένα άλογα κούναγαν πέρα δώθε τήν ουρά τους νά διώξουν τίς αλογόμυγες. Κι ήταν κόσμος πολύς μαζεμένος στό μόλο, άλλος ν’ αποχαιρετήσει τούς δικούς του, πού φεύγαν, κι άλλος νά καλωσορίσει όσους έρχονταν. Καί φώναζαν οί χαμάληδες, καθώς σπρώχνανε τά βαγονέτα:
—Βάρδα μήν πατήσουμε κάνα ποδάρι!
Κι οί βαρκάρηδες, καθώς όλοι οί επιβάτες ήθελαν νά μπούνε μέ τήν πρώτη στίς βάρκες, θύμωναν:
—Στόπ! Δέ χωράει άλλος, θά βουλιάξουμε! έλεγαν.
Κι οί μαουνιέρηδες, καθώς τράβαγαν κουπί στίς μεγάλες μαούνες, τραγουδούσαν όλοι μαζί ρυθμικά:
Έι-όπ! Έι-όπ! γιά νά γίνει πιό ξεκούραστη ή δουλειά τους…..(Απόσπασμα από το βιβλίο ΤΑ ΔΕΛΦΙΝΑΚΙΑ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ του Ντίνου Δημόπουλου, Αθήνα, 1988)

Στη φωτογραφία «Η Οικογένεια του Χρήστου Δημόπουλου στο σπίτι τους στους Ταμπακιάδες, κοντά στο Κάστρο. Διακρίνονται στη μέση η σύζυγός του Ανδρονίκη Πέμπα -Μπανιά, και από δεξιά τα παιδιά Δώρα, Γεώργιος, Ντίνος και Κική. Λείπει η μεγάλη τους αδελφή Ευρυνόμη».
(Φωτο από αρχείο Οικ. Δημόπουλου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς) 

—————-
“Τά βαπόρια πού κάνουν τό ταξίδι τού Αμβρακικού κόλπου κάνουν πολλές προσεγγίσεις. Φεύγουν άπό τόν Πειραιά κι άπό τήν Πάτρα καί πιάνουν άλλα στήν Κεφαλλονιά καί άλλα στήν ’Ιθάκη, κ ’ έπειτα στή Λευκάδα, στήν Πρέβεζα, στή Βόνιτσα, στόν Καρβασαρά καί τελευταία, στό βορειοανατολικό βάθος τού κόλπου, στήν Κόπραινα. Τό ταξιδάκι μέσα στόν κόλπο έχει κάποιο δικό του γούστο. Εκεί δέ φοβάται κανείς κακοκαιρίες. Πάντα ή θάλασσα είναι ήσυχη. Καί, καθώς τό βαπόρι προχωρεί, πάντα φαίνεται ή ξηρά καί δεξιά κι αριστερά, πότε πιό κοντά στό ένα μέρος, πότε στό άλλο. Βουνά καί βουνάκια περνούν, άλλα πρασινόμαυρα τά πιό κοντινά — άλλα αχνά καί μαβιά — τά πιό μακρινά. Κι ανάμεσά τους κι αποπάνω λίγα συννεφάκια περπατούν αργοκίνητα καί ήρεμα. ’Έτσι φράσαμε ένα βραδάκι στήν Κόπραινα, πούνε τό λιμάνι τής Άρτας, ή «σκάλα» της, όπως τή λένε. Καμιά δεκαριά σπίτια είναι ξαπλωμένα πλάι στο γιαλό. Ερημιά πλακώνει όλα γύρω. Καί αντίκρυ πέρα φαίνονται μερικά βουνά. Λίγο πιό πέρα από τήν Κόπραινα, κοντά στήν παραλία εκτείνεται μιά ήρεμη λίμνη. Είναι ή λίμνη τού Μενιδιού. Πρός τό μέρος εκείνο είναι κι άλλο λιμάνι, μά σπάνια τά βαπόρια πιάνουν εκεί. Λίγες βάρκες, πού τίς κυβερνούσαν ηλιοκαμένοι βαρκάρηδες μέ μικρά μαύρα σκουφάκια στό κεφάλι, μάς έβγαλαν στήν παραλία τήν ώρα πού νύχτωνε. Καί καθώς έπεφτε ή νύχτα, ή μοναξιά γινότανε βαριά, πένθιμη… ‘Η δύση είχε άφθονα κόκκινα χρώματα. Έπειτα ό ουρανός γίνηκε πρασινωπός καί κατόπι τό σκοτάδι τάσβησε όλ’ αύτά. Ερημιά γύρω απλώθηκε. Καμιά φωνή δέν ακουγότανε, παρά μονάχα λίγα σκυλιά πού αλυχτούσανε μακρυά κι’ οί γρύλοι μέ τό μονότονο γρίλισμά τους: γρίλ – γρίλ – γρίλ! Τό περίεργο είναι πού δέν μπορούσαμε νά καταλάβουμε πού ήταν κρυμμένοι, από πού ερχόντανε ή φωνή τους….”(Φ. Γιοφύλλης & Ν. Έλατος , ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 66 – 67, 1983)

Στη φωτογραφία το “Επιβατικό πλοίο ΕΛΒΙΡΑ” (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο Γ. Ποταμιάνου, όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΚΟΠΡΑΙΝΑ του Ε. Ιντζέμπελη, Άρτα, 2008)