ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ 1940

Δημοσιεύθηκε την 6 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

——————–
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Παναμβρακικού | Σχολιάστε

ΚΑΛΕΝΤΖΙ – ΚΑΤΣΑΝΟΧΩΡΙΑ

Δημοσιεύθηκε την 6 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

——————-
“Κείμενον επί των προς δύσιν υπωρειών του όρους Ξηροβούνι, άνω του οποίου επί 5’ ώρας υπάρχει πυκνόν εκ πρίνων δάσος μετρίας εκτάσεως. Οικούμενον δε υπό 115 οικογενειών και έχει σχολείον, εκκλησίαν, 3 παντοπωλεία, 2 τσαρουχοποιία και υδρεύεται εκ 2 φρεάτων, άτινα διατηρούσι πάντοτε το ύδωρ αυτών. Εν αυτώ διατρέφονται μέλισσαι.”
(Πηγή : ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΝ ΗΠΕΙΡΟΥ, Ν. Θ. Σχινάς, Εν Αθήναις, 1897)

Στη φωτογραφία “Ερείπια ανακτόρων στο Καστρί – Καλέντζι Κατσανοχωρίων” (Φωτο Σ. Μελετζή – 1938 από συλλογή Α. Κ.)

———-

1938 : ΚΑΣΤΡΙ Καλεντζίου Κατσανοχωρίων. Ποιμενική σκηνή.

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε

Ο ΤΡΑΧΑΝΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 5 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

—————
“Γενιές και γενιές μεγάλωσαν με το αχνιστό πιάτο τραχανά τα πρωινά του χειμώνα πριν αναχωρήσουν για το σχολείο. Γράφει ο Κ. Διαμάντης : «Το χειμώνα, κάθε πρωί βράζαμε τραχανά και τρίβαμε ψωμί μέσα, βάζαμε και λίγο τυρί και τον ζεματούσαμε με βούτυρο και λίγο κρεμμύδι στο τηγάνι. Για εκλεκτό τρώγει κανείς λίγο άτριφτο, ο πατέρας βάζει και λίγο βούτυρο ωμό μέσα στο καπάκι του κι είναι έτσι πιο νόστιμος. Έτσι και ζεσταίνεται κανείς και χορταίνει πρωί-πρωί. Καμιά φορά βράζαν τραχανά και το βράδυ. Εμείς τα παιδιά τρώγαμε λίγο-λίγο γιατί έκαιε και όταν μισοχορταίναμε λέγαμε “τώρα χόρτασα ως το γόνατο, ως τη μέση, ως το λαιμό, ως το μέτωπο, ως τα μαλλιά”. Υπάρχει και επώνυμο Τραχανάς. Στο βράσιμο ο τραχανάς να μην γρουμπουλιάσει, να μη φουσκώσει και χυθεί το γάλα που είναι στην κορυφή και είναι η ουσία του τραχανά.” (Πηγή : Κ. Α. Διαμάντης, ΆΠΑΝΤΑ, τ. 9ος, Αθήνα, 1990)

Στη φωτογραφία “Ζυγίζοντας το αλεύρι για τον τραχανά στην παλάντζα”. (Φωτο από το αρχείο του Β. Γκανιάτσα όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Σ. Βασιλείου, Αθήνα, 2007) 

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Ο ΤΡΑΧΑΝΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 5 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

—————
Πολλοί από μας έχουν καταχωρημένη την εικόνα του στο άλμπουμ του μυαλού μας έτσι όπως τον έφτιαχνε η γιαγιά μας, απλωμένο σε ολόκληρη την αυλή στα κατάλευκα σεντόνια, να ξεροψήνεται κάτω από τον καυτό Αυγουστιάτικο ήλιο.
Ο τραχανάς έχει τις καταβολές του από την αρχαιοελληνική γαστρονομία, στην οποία συναντάει κανείς αναφορές του Αθήναιου και του Διοσκουρίδη στον «χόνδρο», δηλαδή το χοντρό αλεσμένο σιτάρι. Σύμφωνα με την ιστορικό διατροφής Maria Johnson σε μια διεθνή συνάντηση που έγινε το 1989 στις ΗΠΑ με αντικείμενο την ιστορική προέλευση διαφόρων τροφών, ο ελληνικός τραχανάς προέρχεται από την τουρκική λέξη «tarhana», που σημαίνει σπιτικά ζυμαρικά με βασικά συστατικά στοιχεία τα δημητριακά και το γάλα.
Η φράση «Τι κάνει αυτός; Απλώνει τραχανά!», δηλώνει τη λεπτοδουλειά, το χρόνο και την υπομονή που απαιτούνται για να φτιαχτεί ο τραχανάς πριν τον μαγειρέψουμε.
Για να τον φτιάξουμε χρειαζόμαστε περίπου πέντε λίτρα γάλα, το οποίο έχουμε αφήσει δυο – τρεις μέρες εκτός ψυγείου για να ωριμάσει (να ξινίσει), δυο κουταλιές της σούπας αλάτι και αλεύρι από σιτάρι, (πέντε κιλά ολικής αλέσεως και δύο άσπρο). Προσέχουμε η ζύμη να μην γίνει πολύ μαλακή, αν συμβεί, προσθέτουμε αλεύρι. Κόβουμε τη ζύμη σε μικρά κομμάτια, τα απλώνουμε σε καθαρό ύφασμα και τα αφήνουμε στον ήλιο να στεγνώσουν αρκετά. Μετά περνάμε το υλικό από κόσκινο, το απλώνουμε πάλι να στεγνώσει καλά και το αποθηκεύουμε σε μέρος χωρίς υγρασία.

Στη φωτογραφία “Τρίβοντας τον τραχανά στο κόσκινο στα Πιστιανά”
(Φωτο από το αρχείο του Α. Ντάλα όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Σ. Βασιλείου, Αθήνα, 2007)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ 

Δημοσιεύθηκε την 5 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ γεννηθείς στον Καταρράκτη το 1912. Υπήρξε ο πρώτος γκολκήπερ του Ποδοσφαίρου της Άρτας στην ομάδα του Παναμβρακικού. Ήταν επίσης οικοδόμος, εκ των ιδρυτών του Εργατικού Κέντρου Άρτης και πάντα φορούσε τραγιάσκα.
(Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

ΑΡΤΑ – Μερική άποψις της πόλης από το Κάστρο

Δημοσιεύθηκε την 4 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

ΑΡΤΑ – Μερική άποψις της πόλης από το Κάστρο την εποχή που δεν είχε διαμορφωθεί ακόμη ο χώρος μπροστά στο στην είσοδό του και στο ρολόι δεν υπήρχε η κεραμοσκεπή, σε φωτοκάρτα Σπύρου Γκιώκα. (Φωτο από συλλογή Α.Κ.)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

ΠΕΣΤΙΑΝΑ Ή ΟΠΙΣΘΙΑΝΑ

Δημοσιεύθηκε την 4 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

————————
“Χωρίον περιέχον κατοίκους οικογενειών πτωχών και αθλίων περίπου των εξήκοντα, Εκκλησιαζομένων εν δυσίν Εκκλησίαις της Γεν. της Θεοτόκου και του Αγίου Γεωργίου και ετέρων άλλων Παρεκκλησίων, οίον, της Αγίας Παρασκευής αρχαιότατον, Αγίου Κωσταντίνου, και Προφήτου Ηλιού, και εποπτευομένων υπό δύω εγχωρίων Ιερέων.”
(Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Βυζάντιος, Αθήνα, 1884)

Στη φωτογραφία “Το παλαιό σχολείο των Πιστιανών” δίπλα στην εκκλησία της Παναγίας. (Πηγή : ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, Β. Μουλιανίτης, Άρτα,2006) 

—————

10-6-1966 : Εκδρομή των τριών σχολείων των Πιστιανών (Ε’ & ΣΤ’ τάξη) στα Γιάννενα – Σπήλαιο Περάματος. Δάσκαλοι οι Χ. Ανυφαντής, Γ. Καρράς και Κ. Σερέτης (Φωτο από αρχείο Α. Καρρά) 

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΤΗ ΜΠΟΤΣΑΡΗ ΣΤΟ ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙ

Δημοσιεύθηκε την 3 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

Μετά την παράδοση του Σουλίου, τον Δεκέμβριο του 1803, οι Σουλιώτες άρχισαν να εγκαταλείπουν το Σούλι κατά ομάδες……. Η τρίτη από τις ομάδες που δημιουργήθηκαν, αυτή με αρχηγό τον Νότη Μπότσαρη αν και κατάφερε να φτάσει με ασφάλεια στο χωριό Βουργαρέλι —χωριό στο οποίο είχαν αποφασίσει να κατοικήσουν μόνιμα— μόλις έμαθαν την παραβίαση των όρων της συνθήκης από τον Αλή Πασά και τις επιθέσεις των στρατιωτών του στους Σουλιώτες, αποφάσισε να φύγει από το χωριό. Ωστόσο, “επί μίαν ολόκληρον τριετίαν έμειναν εκεί ήσυχοι, παρ’ ουδενός ενοχληθέντες, αναπτύξαντες μάλιστα κοινωνικάς σχέσεις μετά των κατοίκων και ελθόντες εις επιγαμίας μετά των εντοπίων ….. “
Σύμφωνα με πηγές, ο Νότης Μπότσαρης χρησιμοποιούσε τη μποτσαραίικη δύναμη για να πιάνει με τη βία φιλενάδες. Χαρακτηριστικό είναι το λαϊκό τραγούδι με αναφορά στο Βουργαρέλι :
“Μέσα στα Τζουμέρκα
Μέσα στο χωριό
Μέσα στο Βουργαρέλι
Περιβόλι κι αμπέλι,
Στολίζεται μια λυγερή,
Αναγνώσταινα καημένη.
Δε μου κάνεις το χατήρι;
Σκιάζομαι, Νότη μου, σκιάζομαι.
Τον άντρα σου ορίζω
Τον βαρώ και τον τσακίζω”

Στο βιβλίο του Δ. Καρατζένη για τη Μάχη του Σέλτσου διαβάζουμε μια παραλλαγή του τραγουδιού που αναφέρεται “…εις έρωτα του Νότη Μπότσαρη μετά υπάνδρου εντοπίας”

“Μέσα στα Τζουμέρκα, μέσα στο χωριό
Μέσα στο Βουργαρέλι, περιβόλι και αμπέλι,
Στολίζεται μια λυγερή, Αναγνώσταινα η
καημένη
Και μια καλή νυφούλα και μια καμαρωμένη.
Κι ο Νότης την αγνάντευε από το παραθύρι
Που πηγαίνεις τζοβαΐρι, δεν μου κάνεις το
χατήρι,
Σκιάζομαι, Νότη μ’ σκιάζομαι κι απ’ τη ντροπή
μου χάνομαι.
Μη σκιάζεσαι ντουλμπέρι μου και συ δικό μου
ταίρι μου.
Τον άντρα σου ορίζω τον βαρώ και τον τσακίζω
Κι εγώ τον φοβερίζω, το ντουφέκι του γυρίζω.”
(Πηγή : 1)‘Άρθρο του Γ. Κατσάνου, ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, τχ. 222, 1995, 2) Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΕΛΤΣΟΥ, Δ. Καρατζένης, Αθήνα, 1970)

Στη φωτογραφία “Ο Νότης Μπότσαρης” Λιθογραφία του Godefroy Engelmann του 1820 (Πηγή : Μουσείο Μπενάκη) 

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΜΕΝΙΔΙ – ΤΟ ΦΑΛΗΡΟΝ ΤΗΣ ΑΡΤΗΣ

Δημοσιεύθηκε την 3 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

———————-
“Το Φάληρον της Άρτης ήρχισε να προσελκύει τους Κυριακάτικους εκδρομείς, οι οποίοι πηγαίνουν εκεί για να απολαύσουν τη θαλασσινή χάρη και να πάρουν το πρωινό λουτρό τους. Μαρτύριο για τους σωφέρ μας η προς το Μενίδι κάθοδος των αυτοκινήτων. Ο δρόμος ακατάστατος και ελεεινός και μόλις τώρα το Κοινοτικόν Συμβούλιον Μενιδίου σκέπτεται να προβεί εις την λήψιν των κατάλληλων μέτρων διά την διόρθωσιν και επισκευήν του δρόμου κτλ………..
Εις το Μενίδι εφέτος υπάρχει ένα κατάστημα το οποίον θα χρησιμεύσει και ως παντοπωλείον και ξενοδοχείον κτλ. Ανήκει εις τον κ. Κ. Θεοδώρου και υιούς, Γεώργιον και Δημήτριον Θεοδώρου, πολύ περιποιητικούς και ευγενικούς ανθρώπους, οι οποίοι θα εργασθούν πολύ καλά εφέτος δεδομένου ότι προβλέπεται μεγάλη συρροή εκεί των εκδρομέων.
Χθες Κυριακήν παρετηρήσαμεν τους πρώτους της εφετινής καλοκαιρινής σαιζόν εκδρομείς κ.κ. Δρομάζον μετά της κυρίας του, Γ. Φατούρον μετά της κυρίας του, Γ. Τούμπουρον μετά της αδελφής του, Α. Μπουκογιάννην μετά της κυρίας του, Χριστόδουλον Ρίζον μετά της δίδος Βασταρούχα, Ξ. Κοτσαρίδαν και τους κ.κ. Ε. Τσέτην, Β. Αγραφιώτην, Ι. Παπαβασιλείου……”
(Πηγή : ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, αρ. φ. 102, 28/7/1930, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Ε. Ιντζέμπελη, Μενίδι, Άρτα, 2008)

Στη φωτογραφία “8 Ιουλίου 1952 : Ο Κώστας Αμβράζης με ένα φίλο του στο Μενίδι”
(Φωτο από αρχείο Κ. Αμβράζη)

ΤΟ ΤΕΛΩΝΕΙΟ ΣΤΟ ΜΕΝΙΔΙ

—————
1959 : Η ξύλινη αποβάθρα μπροστά στο Τελωνείο του Μενιδίου, το οποίο βρισκόταν στη θέση που είναι σήμερα το παρκινγκ της ταβέρνας “Γεράσιμος”
(Πηγή : Φωτο από αρχείο Ε. Ιντζέμπελη, ΜΕΝΙΔΙ, Άρτα, 2008)

Δημοσιεύθηκε στη Ο Αμβρακικός και τα λιμάνια του | Σχολιάστε

ΟΙ ΛΟΥΡΟΝΗΣΙΔΕΣ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ

Δημοσιεύθηκε την 3 Σεπτεμβρίου 2021 από Anastasia Karra

———————–
“Αργυροπελεκάνοι που επιπλέουν νωχελικά, τσικνιάδες που ισορροπούν σε ποντισμένους πασσάλους, κορμοράνοι και γλάροι σε μακροβούτια διαρκείας.
Αβγοτάραχα που στεγνώνουν στον ήλιο, κοφίνια που ξεχειλίζουν τσιπούρες και λαβράκια κι άλλα τίγκα στην κουτσομούρα και τη σαρδέλα. Ρινοδέλφινα στ’ ανοιχτά, χέλια στα… κλειστά, πριάρια παντού – πότε με τέρμα τις μηχανές, πότε προωθούμενα από τις φουρκάτες, τα ιδιότυπα ντόπια «κουπιά» μα πάντα δίχως καρίνα.
Νεροβούβαλοι στα λασπόνερα, γελάδια στους δρόμους, κουνούπια σε διαρκή περιπολία. Λουρονησίδες που «τρέχουν» στα νερά, ιβάρια που αλλάζουν την πλεκτή καλαμωτή με αλουμινένια κι αντανακλάσεις μέσα στην απόλυτη σιωπή.
Ο Αμβρακικός κόλπος είναι ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος της Ελλάδας, ένας από τους σημαντικότερους της Μεσογείου. 450τ.χλμ. θαύματος, που δέχεται τα αλμυρά νερά και ψάρια του Ιονίου από ένα άνοιγμα 600 μ., την μπούκα, το Στενό της Πρέβεζας.
Τρία ποτάμια στα βόρεια. Λούρος, Αραχθος κι ο μικρός Βωβός. Υπερδραστήριοι εδώ και αιώνες, παρασύρουν τις φερτές ύλες, κοντράρονται με τους αιώνιους νοτιάδες, φτιάχνουν λουρονησίδες κι εκείνες υφάλμυρες λίμνες, σπίτια για ζώα και πουλιά. Είκοσι λιμνοθάλασσες. Φυσικά ιχθυοτροφεία που θρέφουν γενιές και γενιές αρτινών και πρεβεζάνων. Και 290 ειδών πουλιών.
Τι είναι θάλασσα, τι λίμνη, τι ποταμός; Τι είναι γη και τι τρέσα από όστρακα και λάσπη; Η στάθμη είναι σε μόνιμη αυξομείωση, τα όρια ασαφή, τα βήματα διστακτικά, δοκιμάζουν πριν τολμήσουν το πάτημα. Και τα βλέμματα αφημένα στο ατέλειωτο μπλε-πράσινο, μα πάντα στα απέναντι βουνά της Ακαρνανίας σκαλωμένα…..”
(Πηγή : Αμβρακικός: Μια θάλασσα από λίμνες σε έναν άλλο κόσμο, Αετός των Τζουμέρκων, 23/1/2019)

Στη φωτογραφία “Η λουρονησίδα του Άγριλου κοντά στο Μενίδι” (Φωτο από το αρχείο Γ. Καρδαρά όπως δημοσιεύτηκε στο υπέροχο λεύκωμα για το Μενίδι του Ε. Ιντζέμπελη, Άρτα, 2008) 

Δημοσιεύθηκε στη Ο Αμβρακικός και τα λιμάνια του | Σχολιάστε