Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

—————-
“Ηλεκτροκίνητον Αρτοποιείον “Tο Αθηναικόν” των Νικολάου Πριτσιβέλη και Β. Μπάκου, στην οδό Σκουφά 30 κοντά στο Μονοπλιό. Παρασκεύαζε άρτους με ηλεκτροκίνητη ζύμωση και ο φούρνος λειτουργούσε με ξύλα που άδειαζαν καθημερινά τα γαϊδουράκια στο διπλανό χάνι του Καραβασίλη. Ο Πριτσιβέλης μάλιστα παρήγγελνε για ξύλα μόνο φιλίκια και πουρνάρια.Τα φιλίκια άναβαν φλόγα μεγάλη για να πυρωθούν τα τοιχώματα του φούρνου και τα πουρνάρια για να διατηρήσουν την θερμοκρασία επειδή έκαναν καρβουνίθρα. Επίσης δεχόταν και ψηστικά. Αργότερα εκεί ήταν το βιβλιοπωλείο Αγγέλη και σήμερα το βιβλιοπωλείο “Ίαμβος”. Κατά τον βομβαρδισμό της Άρτας από τα γερμανικά Στούκας, μια βόμβα έπεσε στο μεγάλο φουγάρο του φούρνου, η οποία δεν έσκασε και σώθηκαν όλοι όσοι ήταν μέσα στο φούρνο. Μετά τον βομβαρδισμό, ο μηχανικός του Δήμου Πωπώφ την απασφάλισε, την έβγαλε και την παρέδωσε σε ομάδα ευζώνων του 3/40.”

Στη φωτογραφία “O Φούρνος του Πριτσιβέλη”. Από αριστερά διακρίνονται ο Γ. Γεωργονίκος, ο Χρ. Πριτσιβέλης, ο Β. Μπάκος, ο Ν. Πριτσιβέλης και ένας πελάτης.
(Η φωτο και το σχόλιο είναι από το βιβλίο του Κ.Τσιλιγιάννη ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Αθήνα, 2013)

——————
1936 : Το παλιό πηγάδι της πλατείας Μονοπωλείου μπροστά σε ερειπωμένη κατοικία που ήταν το 1950 γιαουρτάδικο του Πλεύρη και του Δ. Γκίζα. Στην πλατεία Μονοπωλείου τότε υπήρχε μόνο ένα πηγάδι με το μεγαλύτερο βάθος απ’ όπου έπαιρναν νερό δυο γειτονιές. Διακρίνεται δεξιά η μεγάλη τετραγώνου σχήματος σιδερένια κολώνα ηλεκτροφωτισμού της παλιάς Άρτας, πάνω στην οποία, κατά την διάρκεια της κατοχής, κρέμασαν οι Γερμανοί Αρτινούς.
(Η φωτο είναι από το αρχείο του Ι. Σ. Έξαρχου, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Κ. Τσιλιγιάννη, ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Αθήνα, 2013) 

——————
“Tο πρώτο Δημαρχείο της Άρτας, όπως διέσωσε η στοματική παράδοση, εγκαταστάθηκε σε ένα κτίριο που βρισκόταν στην πλατεία Μονοπωλίου, μεταξύ των οδών Αγίας Σοφίας και Σταματελοπούλου, επί δημαρχίας Ιωάννη Αντωνόπουλου.”
(Πηγή : ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, Άρτα, 2001)

Στη φωτογραφία “Παρέλαση την δεκαετία του ’50 μπροστά στο Μονοπλιό”. (Η φωτο είναι από το αρχείο του Θεοχάρη Βαδιβούλη, όπως δημοσιεύτηκε στην ομάδα Arta City – Ancient Amvrakia)

—————————–
“Το χάνι του Σιαδήμα στην οδό Αγίας Σοφίας, εκατό μέτρα από την πλατεία Μονοπωλίου, είχε μικρό εσωτερικό χώρο για χάνι, όπου έμεναν φορτηγά ζώα και κάρα και εσωτερικό πανδοχείο. Μετά, την λειτουργία του χανιού ανέλαβαν οι αδελφές του Σιαδήμα Μαρία και Πολυξένη, ως ιδιοκτήτριες του ακινήτου, οι οποίες έμεναν μόνιμα στα πάνω δωμάτια. Κάτω έμενε η οικογένεια Χαρίλαου Κατσούδα με τις τελευταίες ένοικες τη Μαρία και Πολυξένη Τσούνη. Ο εκ πλουσίας οικογενείας καταγόμενος Καρυστινός ήταν υπάλληλος των Ταχυδρομείων και όταν εγέρασε, έγινε ένοικος μέχρι το θάνατό του στο πανδοχείο αυτό. Έμενε επίσης και ένας γιατρός, γιός Καλατζή.
Μπαίνοντας στην πύλη του χανιού δεξιά, υπήρχε υποτυπώδες καραμελάδικο. Εκεί ο Γιώργος Γούσιας κατασκεύαζε καραμέλες, τις οποίες πουλούσε ο ίδιος σ’ένα πάγκο στο Μονοπλιό. Δίπλα υπήρχε η καρβουναποθήκη του Μήτση Αλέξη, ο οποίος ήταν γαμπρός του ράφτη Δημοσθένη Γκεσούλη, και ύστερα ήταν εκεί ο Ζαβιτσιάνος ο πεταλωτής, δίπλα στην οικία Ράπτη.” (Πηγή : ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Κ. Τσιλιγιάννης, Αρτα, 2013)

Στη φωτογραφία πίνακας του Τ. Βαφιά με τίτλο “Το χάνι του Σιαδήμα, κοντά στην Αγιά Σοφιά, 1960”.(Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Τ. Βαφιάς) 

——————-
“Ας γράφουν οι πινακίδες “Πλατεία 24ης Ιουνίου”. Στο στόμα των Αρτινών ήταν και είναι “Πλατεία Μονοπωλίου” ή καλλίτερα “Μονοπλιό”.
Οι γεροντότεροι θυμούνται το Μονοπλιό στενότερο στα ανατολικά. Και στα δυτικά του, από την σημερινή οδό Φιλελλήνων μέχρι την οδό Σταματελοπούλου, θυμούνται πολλούς ευκάλυπτους. Και ένα πηγάδι, απ’ το οποίο έπαιρναν οι γείτονες νερό. Σ’ αυτή την πλατεία, απ’ τα χρόνια της τουρκοκρατίας μέχρι τον πόλεμο του 40, μαζεύονταν οι χωρικοί και πουλούσαν φρούτα και λαχανικά, κι ότι άλλο είχαν. Και τούτο για να εισπράττει εύκολα το δικαίωμά του ο νοικιαστής του σχετικού φόρου. Προφανώς το όνομα έχει σχέση με την αγορά που γινόταν στην πλατεία*.
Ο Σεραφείμ Ξενόπουλος μιλάει για την ενορία Μονοπωλείου.”Εν τη συνοικίαν Μονοπώλειον, ανηγέρθη Ιερός Ναός επ’ ονόματι της του Θεού Σοφίας τω 1812. Αλλά πυρποληθείς τω 1821, ανενεώθη τω έτει 1829. Είχεν ούτος ο Ναός και εν παρεκκλήσιον, επ’ ονόματι του αγίου Νικολάου Παράσχη, πρότερον υπάρξαν Μετόχιον της Μονής Φανερωμένης, αλλ’ έστιν ερείπιον, ως και τούτο πυρποληθέν, εξουσιαζόμενον υπό του Ναού του αγίου Γεωργίου των Ντερμαναίων. Κέκτηται η ενορία αύτη οικίας 75 και ένα ιερέα.”
(Πηγή : ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, 2001)
*Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τη Λαική Αγορά στην Πλατεία Μονοπωλίου στο λινκ https://www.facebook.com/doxesagira…/posts/139950314741087

Στη φωτογραφία “H Πλατεία Μονοπωλίου προπολεμικά”. Η φωτογραφία προέρχεται από το άρθρο “Η ιστορία ενός περιπτέρου στην πλατεία « Μονοπλιό » Άρτας” στο ιστολόγιο “Στείλε μου ένα γράμμα…” Μπορείτε να διαβάσετε αυτό το πολύ ωραίο άρθρο στο λινκ https://sendmealetter007.blogspot.com/…/blog-post.html…