Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

————————
“Μέχρι τον πόλεμο η πέτρινη γέφυρα εχρησιμοποιείτο ακόμη και από αυτοκίνητα που μόλις τα χωρούσε το λιθόστρωτο τοξωτό κατάστρωμά της. Με την έναρξη του πολέμου και προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι αυξημένες κυκλοφοριακές πολεμικές ανάγκες, κατασκευάστηκε βιαστικά από το μηχανικό του στρατού μας άλλη μια σιδερένια γέφυρα, η οποία για λόγους οικονομίας χρόνου και υλικού, στηρίχτηκε στα πέτρινα βάθρα της παλιάς. Η νέα γέφυρα ήταν τελείως επίπεδη, χωρίς τόξα , η δε μία πλευρά της ακουμπούσε στις βάσεις των τόξων της παλιάς που βρίσκονταν αρκετά χαμηλότερα απ’ αυτά , στο ύψος του δρόμου. Έγινε όμως ένα τρομερό κατασκευαστικό λάθος. Εκτός από την άσχημη αντιαισθητική εικόνα που απεδίδετο από τον αταίριαστο συνδυασμό της πρακτικής μεν αλλά φοβερά ακαλαίσθητης καινούργιας δίπλα στο αρχιτεκτονικό αριστούργημα, η σιδερένια γέφυρα τοποθετήθηκε στην επάνω πλευρά της παλιάς, δηλαδή από εκεί που ερχόταν το ρεύμα του ποταμού, λειτουργούσε δε ως φράγμα για τα φθαρτά υλικά που έφερνε ο Άραχθος και δεχόταν μεγάλη πίεση. Έτσι έπειτα από μια ισχυρή νεροποντή τον Νοέμβριο του ’41, τα νερά παρέσυραν τη γέφυρα. Επίσης η σιδερένια γέφυρα, με τους κραδασμούς των διερχόμενων οχημάτων ενήργησε ύπουλα και καταλυτικά στη συνοχή των δομικών υλικών του πέτρινου γεφυριού. Τα υλικά της δόμησης του γεφυριού αποσυνδέθηκαν σε πολλά σημεία και εμφανίστηκαν επικίνδυνες ρωγμές στο πέτρινο γεφύρι.
Μόλις η γέφυρα παρασύρθηκε, άμεσα επενέβη το ιταλικό μηχανικό σώμα και κατασκεύασε πρόχειρη πλωτή ξύλινη γέφυρα από βάρκες ενωμένες, η μια δίπλα στην άλλη, αυτή τη φορά στη μπροστινή πλευρά της γέφυρας.” ( Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του Σπύρου- Αγησίλαου Κατσαούνου “Παιδικές αναμνήσεις από τον πόλεμο και την κατοχή”, 12 ετών τότε, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Κ. Βάγια, Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ΑΡΤΑ, 2004)

Στη φωτογραφία η σιδερένια γέφυρα δίπλα στην πέτρινη το 1940. (Φωτο από το site CNN)

—————–

1897 : Το γεφύρι της Άρτας με το κτίριο του σημερινού Λαογραφικού Μουσείου στο “Illustrated London News” – ρεπορτάζ για τον Ελληνο- τουρκικό πόλεμο του 1897. (Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

——————————
Με την ευρύτερη έννοια της λέξης “περαταργιά”, συμπεριλαμβάνουμε όλες τις κατασκευές (πλωτή ξύλινη εξέδρα, κρεμαστή ή μεταλλική συσκευή, καλάθι ή κάθισμα), που χρησιμοποιούνταν σε στενά περάσματα του ποταμού, εκεί όπου τα νερά ήταν πολύ ορμητικά και υπήρχε αδυναμία χρήσης μονόξυλου ή ξυλογέφυρου. Ένα είδος περαταριάς ήταν και η μετακινούμενη πλωτή εξέδρα, αρκετά ασφαλής να μεταφέρει ταυτόχρονα αρκετά άτομα και ζώα. Αποτελούνταν συνήθως από μια μεγάλη πλωτή εξέδρα με ένα όρθιο σταθερό κατάρτι στέρεα τοποθετημένο, με ειδικό μεταλλικό κρίκο, σε ένα σημείο. Από τον κρίκο αυτό περνούσε ένα σταθερό συρμάτινο σκοινί, δεμένο καλά στις άκρες του ποταμού, συνήθως από κορμούς δένδρων. Μερικές φορές γύρω από την πλωτή εξέδρα τοποθετούσαν προστατευτικά κάγκελα. Η μετακίνηση γινόταν με την έλξη της πλωτής εξέδρας με μηχανισμούς τροχαλίας ή με σκοινιά που τραβούσαν γεροδεμένοι άντρες. Το είδος αυτό περάσματος του Αράχθου ήταν αρκετά δαπανηρό, τόσο στα υλικά κατασκευής όσο και σε έμψυχο υλικό, και χρησιμοποιούνταν σε πολυσύχναστα περάσματα κι εποχές που ευνοούσαν την ομαδική διέλευση ζώων και ανθρώπων. (Πηγή : ΑΡΑΧΘΟΣ, Ο ΘΕΟΠΟΤΑΜΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Α. Σχισμένος, Αθήνα 2002)

Στη φωτογραφία “Περαταριά στον Άραχθο” στην τοποθεσία Μπαλντούμα. Μια συντροφιά διασχίζει τον Άραχθο το 1936. (Φωτο από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ του Α. Βερτόδουλου, Γιάννινα, 1995)