Ο ΛΟΧΑΓΟΣ ΠΕΖΙΚΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 1 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

——————————–
“Ο Λοχαγός Πεζικού Χρήστος Παπακώστας γεννήθηκε το 1900 στον Καταρράκτη Άρτης. Ξεκίνησε ως έμπορος αλλά σε ηλικία 19 ετών προτίμησε τη στρατιωτική καριέρα. Προβιβάστηκε σε ανθυπασπιστή το 1922 και φοίτησε στη σχολή εφέδρων αξιωματικών. Το 1924 έγινε μόνιμος ανθυπασπιστής και το επόμενο έτος ανθυπολοχαγός. Υπολοχαγός έγινε το 1928 και Λοχαγός το 1935. Συμμετείχε στις μάχες του μετώπου Θράκης. Έλαβε μέρος μεταξύ άλλων στη μάχη Σταυροσκιαδίου-Δρυμάδων και τη γενική αντεπίθεση Καλπακίου. Κατά τις επιθετικές ενέργειες του λόχου ετίθετο επικεφαλής και παρέμενε όρθιος κινούμενος προς τα τμήματα του εχθρού εμψυχώνοντας τους άνδρες του με τα λόγια «Παιδιά όλες οι σφαίρες δεν σκοτώνουν». Εφονεύθη στις 28 Δεκεμβρίου 1940 κατά τη διάρκεια επίθεσης επί αλβανικού εδάφους προς κατάληψη του υψώματος 1730 ανατολικά του χωριού Λέκλη βληθείς στο στήθος από ριπή πολυβόλου. στο ύψωμα 1615 Χόρμοβο (έκτοτε ύψωμα «Παπακώστα») νοτιοανατολικά του Τεπελενίου και ενταφιάστηκε στο χωριό Λάμποβο (Ζάππα) που βρίσκεται βόρεια του Αργυροκάστρου.”Η πόλη της Άρτας για να τον τιμήσει έδωσε το όνομά του στο Στρατόπεδο Παπακώστα στην είσοδο της πόλης. (Πηγή: http://xn--hxalwgv1c.net/ Η θρυλική μάχη της Βήσσανης*)

Η φωτογραφία του 1935-36 είναι από το Αρχείο της Οικογένειας Παπακώστα.

1946 – Νοέμβριος : Το Δίπλωμα Απονομής Πολεμικής Σύνταξης στη χήρα και τα ορφανά τέκνα του Χρήστου Παπακώστα.
(Από το Αρχείο της Οικ. Παπακώστα)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

Η ΡΟΜΒΙΑ ΤΟΥ ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ

Δημοσιεύθηκε την 31 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Κειμήλιο της κοινωνικής ζωής και της καλλιτεχνικής κίνησης της Άρτας στα χρόνια τα παλιά, είναι η Ρομβία του Χοροδιδασκαλείου του Γιώργου Παλάντζα, που βρίσκεται ξανά στην Άρτα αφού περιπλανήθηκε αρκετά στην Αθήνα. Μόλις πληροφορήθηκε την ύπαρξή της ο Μ/Φ Σύλλογος ΣΚΟΥΦΑΣ, που τόσο συνδεδεμένος ήταν μαζί της, πήγε αντιπροσωπεία στην Αθήνα και την έφερε στην Άρτα*. Η Ρομβία αποτελεί ιστορία για την πόλη μας και ιδιαίτερα για τους μαθητές του χοροδιδασκαλείου, που όσοι θυμούνται πολλά από τις διασκεδάσεις τους. Ένοιωσαν μεγάλη χαρά μόλις πληροφορήθηκαν ότι η Ρομβία, η γόησσα της Άρτας, βρίσκεται ξανά στην πόλη μας. Πολλά χρόνια την είχε στο χοροδιδασκαλείο του, ο μακαρίτης Γιώργος Παλάντζας, κι αφ’ ότου πέθανε, ο αδελφός του ο Θεοχάρης, που έπαιζε πιάνο. Ύστερα έγινε ηλεκτροκίνητη, χάρις στο μηχανικό της Ηλεκτρικής Εταιρείας, το Νίκο Βουρλάκο. Και σαν τέτοια παρέμεινε ώσότου χάσαμε τα ίχνη της. Γενιές ολόκληρες Αρτινών έκανε να στροβιλίζονται στην πίστα του χοροδιδασκαλείου. Όλοι οι νέοι τότε, αδιακρίτως φύλλου, ηλικίας και επαγγέλματος, μαθήτευαν στη Σχολή τις καθορισμένες για κάθε κατηγορία ημέρες και ώρες. Και μαθητές του Γυμνασίου ακόμη, δεν υστερούσαν στην εκμάθηση χορού. Η Άρτα είχε κάμει εκείνη την εποχή ένα μεγάλο βήμα στο άνοιγμα της κοινωνικής ζωής της. Και η καλλιτεχνική της εμφάνιση δεν έπεφτε έξω. Υπήρχε βλέπετε και ο Σύλλογος ΣΚΟΥΦΑΣ που πολλά προσέφερε και προσφέρει ακόμη σ’ αυτές τις εκδηλώσεις. Ξεπερνούσε η πόλη μας τις άλλες πόλεις της Ηπείρου.” (Πηγή : ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ, Κ. Τσακτσίρας)

Στη φωτογραφία “Η λατέρνα στους δρόμους της Άρτας” (Φωτο από το ίδιο βιβλίο του Κ. Τσακτσίρα) 

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Ο ΦΩΝΟΓΡΑΦΟΣ ΣΤΟΥΣ ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΟΥΣ

Δημοσιεύθηκε την 31 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

1938 : Δεξιά ο Βασίλειος Α. Γιώτης και ο Αντώνης Χ. Παππάς φωτογραφίζονται με συντροφιά το φωνόγραφο κι ένα μπουκάλι τσίπουρο σε καφενείο του χωριού.
(Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Ο ΦΩΝΟΓΡΑΦΟΣ

Δημοσιεύθηκε την 31 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Ο φωνόγραφος ήταν μια από τις πρώτες συσκευές για την εγγραφή και αναπαραγωγή ήχου. Κατασκευάστηκε από τον Τόμας Έντισον το 1877 και αναπαρήγαγε τον ήχο από τα αυλάκια που είχαν αποτυπωθεί στην επιφάνεια ενός κυλίνδρου. Με βάση αυτή την πρώτη συσκευή, ο επίσης Αμερικανός Emil Berliner επινόησε δέκα χρόνια αργότερα το γραμμόφωνο, που αντί για κέρινο κύλινδρο χρησιμοποιούσε μια κυκλική πλάκα (δίσκο) από μίγμα γομαλάκας (shellac). Την εποχή του Μεσοπολέμου οι νέες συσκευές αναπαραγωγής της μουσικής έχουν κατακλύσει την Ελλάδα. Συνήθως βρίσκονται σε ταβέρνες, καφενεία, σε δρόμους αλλά και στα σπίτια της αστικής τάξης. Το γραμμόφωνο και η ανάπτυξη της δισκογραφίας φέρνουν τους Έλληνες σε επαφή και με την ξένη μουσική, κυρίως την αμερικάνικη, από την οποία και επηρεάζονται άμεσα. Μεγάλες διαστάσεις παίρνει πλέον το φαινόμενο της προσαρμογής ελληνικών στίχων σε ξένα τραγούδια. Έτσι μαζί με τις παλιές καντάδες και τα τραγούδια των οπερετών ακούγονται και οι σάμπες, τα βαλς και τα ταγκό. Αν και η πλειοψηφία των τραγουδιών που ηχογραφούντο εκείνη την εποχή στην Ελλάδα ανήκαν στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού των πόλεων ή στο χώρο του του ευρύτερα ονομαζόμενου ελαφρού τραγουδιού, οι ηχογραφήσεις δημοτικών τραγουδιών ήταν επίσης πολλές αλλά αφορούσαν τραγούδια από ορισμένες περιοχές της Ελλάδας που όμως είχαν μια ευρύτερη πανελλήνια απήχηση. Όσον αφορά τα Ηπειρώτικα τραγούδια, γεγονός που συνέβαλε στην ηχογράφησή τους – πέρα από το ιδιαίτερο χρώμα – είναι το ότι πολύ σπουδαίοι καλλιτέχνες κατάγονταν από την Ήπειρο. Οι ηχογραφήσεις τραγουδιών της Ηπείρου αρχίζουν από το 1925-26 με ερμηνευτές από τον ευρύτερο χώρο του ελληνικού τραγουδιού. Με τη λειτουργία του εργοστασίου της Κολούμπια αρχίζουν να ηχογραφούν γνωστοί δεξιοτέχνες της ηπειρωτικής παράδοσης όπως ο Ν. Τζάρας, η οικογένεια Χαρισιάδη, ο Λάζαρος Ρούβας, ο Μήτσος Αραπάκης κ.α. Ηπειρώτικα τραγούδια κατέγραψαν στη δισκογραφία και τραγουδιστές από άλλες περιοχές της χώρας όπως η Ρίτα Αμπατζή και ο Γιώργος Παπασιδέρης…..” (Πηγή : Άρθρο του Π. Κουνάδη στο περιοδικό ΠΡΟΤΑΣΗ με τίτλο “Η δισκογραφία των Ηπειρώτικων τραγουδιών στην Ελλάδα”, τχ. 4, Άρτα,1998)

Στη φωτογραφία, από το αρχείο του Γ. Σόφη, “Ο παλιός φωνόγραφος” (Φωτο από το παραπάνω άρθρο στο περιοδικό ΠΡΟΤΑΣΗ)

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Γ. ΜΟΡΑΛΗΣ – ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, 1940

Δημοσιεύθηκε την 31 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

—————————–
Έργο του Γιάννη Μόραλη – Mελάνι, μολύβι και υδατόχρωμα σε χαρτί, 21χ14 εκ.
Δωρεά του καλλιτέχνη στην Εθνική Πινακοθήκη, Αρ. έργου : Π.7967/3

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινοί ζωγράφοι και η Άρτα | Σχολιάστε

ΠΡΑΜΑΝΤΑ – Η ΒΡΥΣΗ ΤΟΥ ΑΡΑΠΗ

Δημοσιεύθηκε την 30 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Για το θέμα της ύδρευσης των Πραμάντων, εδώ έχουμε να πούμε μερικά για την ιστορία του Αράπη που ίσως είναι προϊόν παραδόσεων, αλλά και κατά έναν τρόπο αληθή. Ο Αράπης ήταν μαύρος εργολάβος, κατασκευαστής γεφυριών και κτίστης περί τον 11ο αιώνα. Λέγεται δε ότι παρεξηγήθηκε από μια μερίδα συνεργάτες του, γιατί πήγαινε από την Άρτα στην περιοχή των Πραμάντων και εδίδασκε την τέχνη του κτίστη και ακόμη ότι έφτιαχνε και πυλοσωλήνες, όπου μετέφερε το νερό από θέση σε θέση. Γλίστρησε σ’ έναν γκρεμό, μιας και ήταν μεθυσμένος και τραυματίστηκε βαριά. Μεταφέρθηκε στην Άρτα, όπου πέθανε μετά τρεις μέρες. Ακόμη λέγεται ότι οι Πραμαντιώτες διδάχθηκαν από τον Αράπη την κτιστική τέχνη.” (Πηγή : ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ, Κ. Τσακτσίρας)

Στη φωτογραφία “Οι γέροντες στη βρύση των Πραμάντων” – Δεκαετία του 60. Από αριστερά : Κώστας Γκούβας, Κώστας Σιαπλαούρας (Αρμύρας), , Γιώργος Ζαχαρή Μολώνης, Χαράλαμπος Βάνας και Χρήστος Μολώνης*. (Φωτο από το Φωτογραφικό Αρχείο A.Bερτόδουλου ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα- Γιάννινα, 1995)
*Ευχαριστούμε πολύ τον κ. Σωτήρη Τσιλιγιαννη που έκανε την έρευνα για τα ονόματα των γερόντων που εικονίζονται στη φωτογραφία.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

ΠΡΑΜΑΝΤΑ

Δημοσιεύθηκε την 30 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Ούτως επωνομάσθη επειδή αυτόθι πριν ή συνοικισθή έβοσκαν πρόβατα, άτινα παρά των εντοπίων λέγονται πράμαντα. Το χωρίον τούτο περιέχει οικογενείας 530, εποπτευομένας υπό 4 εγχωρίων ιερέων και εκκλησιαζομένας εν τοις Ναοίς αγίας Παρασκευής, αγίου Νικολάου, αγίας Κυριακής και αγίου Γεωργίου. Ομοίως και εις τα εξωκκλήσια 4 της Κοιμ. Της Θεοτόκου, 4 του προφήτη Ηλιού, αγίου Νικολάου, αγίου Κωσταντίνου, αγίας Μαρίνης, αγίου Χριστοφόρου, αγίας Τριάδος και αγίας Παρασκευής. Οι κάτοικοι εισίν άπαντες εργατικοί, καταγινόμενοι εις την τεκτονικήν, ξυλουργικήν, οικοδομικήν, γεωργικήν, ποιμενικήν και τινες εις την εμπορίαν……..Περί την ευάερον ταύτην χώραν υπήρχον ποτε τρία χωριά, προ πολλού μεν κατεστραμμένα, συμπεριλαμβανόμενα δε ήδη εις την χώραν και καλούμενα υπό των εγχωρίων, το μεν Χριστός, όπου υπάρχουσι και ερείπια αρχαιοτάτης Μονής, το δε Λουβένιστα, όπου σώζεται ιερός ναός του αγίου Χριστιφόρου, το δε Συγγενά, έχον και ναόν του Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, καλούμενον υπό των εγχωρίων, Ασπροκκλησιά. Εντός του χωρίου ποταμίσκος τις ρέει, προερχόμενος εκ του όρους Στρογγύλα και ενούμενος μετά του ποταμού Μελισσουργών Γκογκόρου εισβάλλει εν τω Ινάχω. Εσυστήθησαν αυτόθι προ μικρού τρεις σχολαί, δημοτική, ελληνική και παρθεναγωγείον.”
(Πηγή ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλου, Άρτα, 1881)

Στη φωτογραφία “Τα Πράμαντα” με φόντο τη Στρoγγούλα, με το φακό του Απόστολου Βερτόδουλου την δεκαετία του ’60 (Φωτο από το Φωτογραφικό Αρχείο A.Bερτόδουλου ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα- Γιάννινα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Βαλαώρα – Οδός Ανεμομύλων

Δημοσιεύθηκε την 30 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

1946-48 : Από αριστερά διακρίνονται η Βασιλική Τσιμπλή-Καρατζένη, ο Κώστας Μέλιος (Δάσκαλος), η Δημήτρω Σάββα, η Πανάγιω Μέλιου-Καλοκαίρη, η Βασιλική Μπαλάσκα-Λάκα και η Φροσύνη Τσιμπλή-Γεροκόμου. Στην κάτω σειρά, καθιστοί από αριστερά ο Γιώργος Τσιμπλής, ο Χρήστος Τσιμπλής και ο Κώστας Μπαλάσκας. Η περιοχή είναι σε πάροδο σήμερα της οδού Ανεμομύλων. Στη φωτογραφία διακρίνεται καθαρά το σπιτοκάλυβο με τοίχους από τσατμά και αχυροσκεπή εκεί που αργότερα κτίστηκαν τα πέτρινα σπίτια της οικογένειας Τσιμπλή. (Φωτο από αρχείο Αριστοτέλη Λάκα)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

1920ς : Καρτ-ποστάλ με τίτλο «Ναός Παρηγορήτριας εν Άρτη».

Δημοσιεύθηκε την 29 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

———————-

1920ς : Καρτ-ποστάλ με τίτλο «Ναός Παρηγορήτριας εν Άρτη» του εκδοτικού Οίκου P&C (Πάλλης & Κοτζιάς ), Αθήνα όπου διακρίνεται το καμπαναριό της εκκλησίας. Η συγκεκριμένη φέρει αφιέρωση με ευχές από την Οικογένεια Σχωρτσανίτη. ( Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ

Δημοσιεύθηκε την 29 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

———————-
“Τα παιδιά -αγόρια και κορίτσια- των Δημοτικών και Γυμνασίων της πόλης συνήθιζαν να παίζουν προπολεμικά, διάφορα παιγνίδια. Επίσης τα εξωσχολικά παιγνίδια έπαιρναν μεγάλη έκταση κατά τις γιορτές. Των δε καλοκαιρινών διακοπών τα παιγνίδια καθημερινά έδιναν κι έπαιρναν στις πλατείες της πόλης και στα προαύλια των σχολείων και εκκλησιών. Τα παιδιά -αγόρια και κορίτσια- άλλοτε έπαιζαν μαζί και άλλες φορές ξεχωριστά. Τα παιγνίδια που παίζονταν ήταν : Το “κρυφτό”, τα “αμπέλια, χωράφια κι ελιές”, η “σκλέντζα”, τα “κεραμιδάκια”, ο “μούτσουκας”, οι “καρύδες”, οι “καβάλες”, η “γατσούλα”, το “λουρί και το γκουρμπάτσι”, το “σπίρτο”, το “μπουκάλι” και άλλα. Τα παιδιά της μικρής ηλικίας έπαιζαν την “κουμπάρα”, τα “βαφτίσια” και το “παραμάδι”. Από τα παιγνίδια αυτά ξεχωρίζουμε τα αθώα που ήταν : τα αμπέλια, χωράφια κι ελιές, η σκλέντζα, τα κεραμιδάκια, ο μούτσουκας, οι καρύδες, το λουρί και το γκουρμπάτσι και η κομπανιά. Τα άλλα που παίζονταν όπως οι καβάλες, η γατσούλα, το σπίρτο και το μπουκάλι, ήταν τα πονηρά. Επειδή την προπολεμική εποχή οι γονείς ήταν πολύ αυστηροί στα παιδιά τους, δεν τα άφηναν να παίζουν μεταξύ τους κι έτσι μερικά πολύ έξυπνα, σοφίστηκαν τα πονηρά παιγνίδια. Όταν παίζονταν η γατσούλα, τα αγόρια έβαζαν μπροστά τα κορίτσια να κάνουν τις γάτες και να νιαουρίζουν μπουσουλώντας κι έτσι τους δίνονταν η ευκαιρία να χαϊδέψουν λιγάκι τα πόδια των κοριτσιών, αλλά και να δουν και λίγο παραπάνω , μια και τα αγόρια έκαναν τους γάτους. Με το κρυφτό τα παιδιά πήγαιναν να κρυφτούν πίσω από σπίτια, δέντρα, αυλές με λουλούδια, για να μην τους βρει η μάνα που φύλαγε και μετρούσε μέχρι τα 100, ώστε να τους δοθεί ο χρόνος να κρυφτούν. Είχαν δε καθιερώσει, ώστε όταν θα κρύβονταν, να πηγαίνουν ένα αγόρι και ένα κορίτσι μαζί. Έτσι τους δίνονταν η ευκαιρία να αγκαλιαστούν και να φιληθούν ακόμη.
Το παιγνίδι με το σπίρτο ήταν το πιο πονηρό. Ένα αγόρι και ένα κορίτσι έμπαιναν στο παιγνίδι. Έβαζαν το σπίρτο στο στόμα τους και προσπαθούσαν ποιος από τους δύο θα κόψει περισσότερο το σπίρτο και έτσι έσμιγαν τα χείλη τους και φιλιόντουσαν. Επίσης και με το μπουκάλι. Αγόρια και κορίτσια έκαναν κύκλο και τα κορίτσια κάθονταν κάτω στη γη ανάμεσα από τα αγόρια. Ένας της παρέας γύριζε το μπουκάλι και σε όποιο κορίτσι ή αγόρι έδειχνε το στόμιο του μπουκαλιού, το φιλούσε.” (Πηγή ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ, Κ. Τσακτσίρας)

Στη φωτογραφία “Κυριακή πρωί, ώρα για παιγνίδι” (Φωτο του Κ. Μπαλάφα από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε