Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ ΑΠΌ 1881 ΜΕΧΡΙ 1920

Ήδη στην Άρτα όπως το 1873 έτσι και μετά την απελευθέρωση το 1881 υπήρχε α) το “Αλληλοδιδακτικό Σχολείο” με 300 μαθητές, β) το “Παρθεναγωγείο” με 70 μαθήτριες και γ) το “Ελληνικό Σχολείο” με 5 καθηγητές και πάνω από 50 μαθητές που λάβαιναν και μαθήματα γυμνασίου ενώ τυπικά δεν υπήρχε Γυμνάσιο στην Άρτα πριν την απελευθέρωση.
Η εκπαίδευση στην Άρτα την περίοδο 1881-1920 είχε τρία στάδια και σχολεία α) το Δημοτικό που ήταν τετρατάξιο, β) το Ελληνικό Σχολείο ή Σχολαρχείο που ήταν τριτάξιο και γ) το Γυμνάσιο που ήταν τετρατάξιο. Το Αλληλοδιδακτικό Σχολείο ανήκε στην πρώτη βαθμίδα της εκπαίδευσης και περιελάμβανε μόνο άρρενες μαθητές ενώ το κορίτσια φοιτούσαν αντίστοιχα στο Παρθεναγωγείο.
Το 1917 διαμορφώνονται δύο Δημοτικά Σχολεία Αρρένων, το 1ο και 2ο , τα οποία ήταν ανεξάρτητα σε ξεχωριστά κτίρια το ένα απέναντι στο άλλο, στο χώρο που σήμερα το λέμε “Ψαροπλιά”. Το 1ο ήταν ισόγειο και το 2ο στο ανώγειο του απέναντι κτιρίου.

Στη φωτογραφία σκίτσο του Α’ Δημοτικού Σχολείου του Παναγιώτη Τζελέπη, δημοσιευμένο στο βιβλίο “Λαϊκή Ελληνική Αρχιτεκτονική” που εξέδωσε ο Οίκος Αλμπέρ Μορανσέ στο Παρίσι το 1952. Είναι το παλαιό τούρκικο κτίριο του Μπέη της Άρτας στη συνοικία του Αγίου Μηνά στις αρχές του 19ου αιώνα όπου στεγάστηκε το 1ο Δημοτικό Σχολείο . Μετά το 1897, έγιναν εκεί στρατώνες. Ξαναστεγάστηκε το δημοτικό σχολείο και τέλος το 1922 στεγάστηκαν εκεί οι πρόσφυγες. Το κτίριο κατερειπώθηκε και κατέρρευσε το 1928. (Από το βιβλίο Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ , Κ. Τσιλιγιάννης, Αθήνα, 2013) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Ο Λοχαγός Πεζικού Χρήστος Παπακώστας

Ο Λοχαγός Πεζικού Χρήστος Παπακώστας από τον Καταρράκτη Άρτας με έναν συνάδελφό του σε περιπολία στα Αλβανικά σύνορα πριν την κήρυξη του πολέμου, (Φωτο από συλλογή Οικογένειας Παπακώστα)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΙΩΤΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ’40

“Ο πυρετός της πολεμικής προετοιμασίας έφτασε και στα Τζουμερκοχώρια. Σχεδόν κάθε μέρα μετά την 15ην Αυγούστου 1940 οι αστυνομικοί σταθμοί της περιοχής των Τζουμέρκων επέδιδαν συνεχώς προσκλήσεις σε στρατεύσιμους ή ζητούσαν τις διευθύνσεις από τους συγγενείς τους για να διαβιβάσουν τις προσκλήσεις στον τόπο εργασίας τους.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1940 ειδοποιήθηκαν οι κάτοχοι μουλαριών και αλόγων των χωριών μας να πάνε τα ζώα στους Χουλιαράδες, όπου είχε την έδρα της η επιτροπή επιτάξεως υποζυγίων για να τα παραδώσουν.
Με την κήρυξη του πολέμου έγινε και η δεύτερη επίταξη και παρεδόθηκαν και τα υπόλοιπα ζώα των χωριών μας στην Κάτω Καλεντίνη. Έτσι έμειναν τα χωριά σχεδόν χωρίς φορτηγά ζώα, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολος ο ανεφοδιασμός τους σε τρόφιμα και προβληματική η μετακίνηση ανθρώπων κάποιας ηλικίας ή ασθενών εξ αιτίας της έλλείψεως ζώων.
Στα μέσα του Σεπτέμβρη του 1940 έγινε τοπική επιστράτευση των εφέδρων, για να επανδρωθούν οι μονάδες της VIII Μεραρχίας. Περισσότεροι από 2000 Τζουμερκιώτες κατετάγησαν τότε ως έφεδροι στα διάφορα ηπειρωτικά συντάγματα 3/40 Άρτας, 15ο Ιωαννίνων, 24ο Πρέβεζας και 85ο Προκαλύψεως και σε άλλους στρατιωτικούς σχηματισμούς, χωρίς να υπολογίζονται οι κληρωτοί που υπηρετούσαν τότε στο Μακεδονικό Μέτωπο. Τζουμερκιώτες έτυχε να είναι οι διοικητές των τριών ταγμάτων του 3/40 συντάγματος…..” (Απόσπασμα από το βιβλίο ΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΟΧΩΡΙΑ του Στέφανου Φίλου, Αθήνα, 2000).Στο σχόλιο μπορείτε να διαβάσετε τη συνέχεια του κειμένου με τα ονόματα των διοικητών καθώς και άλλων αξιωματικών από τα Τζουμέρκα.

Στη φωτογραφία ο Κωσταντίνος Μπανιάς από τους Μελισσουργούς, εύζωνας, σε αναμνηστική φωτογραφία που έστειλε στην οικογένειά του από το μέτωπο. (Φωτο από συλλογή Α. Καρρά)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ – Ολυμπιακός Ιωαννίνων

——————-

1930ς : Από παιγνίδι του ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ με τον Ολυμπιακό Ιωαννίνων.( Φωτο κ έρευνα κ. Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Παναμβρακικού | Σχολιάστε

Οικογένεια Μπανταλούκα…

1935 : Κυρίες της Οικογένειας Μπανταλούκα ποζάρουν στο Γεφύρι. Μερικά από τα ονόματα που γνωρίζουμε : Aριστερά, Βάσω Μπανταλούκα, Λιλή Μπανταλούκα (συζ. Β. Αγραφιώτη), Θεοδώρα Μπανταλούκα (συζ. Αχ. Τούμπουρου) (Φωτο από αρχείο κ. Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινές Οικογένειες | Σχολιάστε

Φωτολιθογραφημένη αναπαραγωγή ελαιογραφίας του Georges Scott

Φωτολιθογραφημένη αναπαραγωγή ελαιογραφίας του Georges Scott. Προέρχεται από το Ημερολόγιο της Εταιρίας Ελληνικού Πυριτιδοποιείου και Καλυκοποιείου Α.Ε. για το έτος 1941 από το οποίο έχει αποσπαστεί το τμήμα όπου ήταν επικολλημένος ο ημεροδείκτης. Ο τίτλος “Αέραα!!” είναι επικολημμένος.

Στο έργο απεικονίζεται ελληνική διμοιρία σε έφοδο. Έλληνας στρατιώτης εφορμά όρθιος σε πρώτο πλάνο, αποτελώντας το κύριο θέμα του έργου. Ο πίνακας εξαίρει με αυτόν τον τρόπο την πολεμική αρετή των Ελλήνων κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο μακεδονικό μέτωπο. Η επιλογή του θέματος κατ’ αντιστοιχία με τον ελληνοϊταλικό πόλεμο (1940-1941).

Σχεδιαστής: Scott, Georges
Τυπογράφος: [Ασπιώτη – Έλκα]
Εκδότης: [Εταιρεία Ελληνικού Πυριτιδοποιείου και Καλυκοποιείου Α.Ε.] 

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

ΤΟ 3/40 ΣΥΝΤΑΓΜΑ

“Το 40 Σύνταγμα έκανε ατομικές προσκλήσεις. Στην επιστράτευση της 1ης Οκτωβρίου 1940 στην Άρτα κάλεσαν 8 ή 10 ηλικίες. Έγινε το πρώτο τάγμα τις πρώτες μέρες και έφυγε στο Καλπάκι, νομίζω με διοικητή τον Χρυσοχόου.
Το 2ο και το 3ο Τάγμα έμειναν εδώ. Επιστρατεύτηκαν τα πάντα, μουλάρια για μεταγωγικά, για το λόχο διοικήσεως, μουλάρια για τα πολυβόλα, όλα αυτά που έπρεπε να έχουν μια επιστράτευση, όπως και επίταξη κτηνών. Ο καθένας πήγε στην θέση του…………
Στις 28 το πρωί ακούω από τον ασύρματο ότι κηρύχθηκε πόλεμος. Έλεγαν από τη Μεραρχία ότι διατάσσουν να πάμε να καταλάβουμε τις θέσεις μας. Στις 9 η ώρα το πρωί περίπου ήμασταν έτοιμοι και ξεκινήσαμε. Τότε είδαμε και τα πρώτα αεροπλάνα που ήρθανε και πήγαν και βομβαρδίσανε τη γέφυρα του Τσίκου και του Σορρόκου στιν Καλαμά. Εμείς είχαμε άγνοια από τέτοια πράγματα και βλέπαμε τα αεροπλάνα με έκπληξη….Το πρώτο τάγμα του 3/40 στο Καλπάκι ήρθε από την πρώτη στιγμή σε επαφή με τους Ιταλούς. Όλοι εκεί ήταν Αρτινοί, οπλίτες του Ν. Άρτας.” (Aπόσπασμα από τις μνήμες του Ταξίαρχου ε.α. Κ. Μάνου από την κήρυξη του πολέμου όπως δημοσιεύτηκαν στο βιβλίο Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, Κ. Βάγιας, Άρτα, 2004)

Στη φωτογραφία “Στρατιώτες από την Άρτα στο Αλβανικό μέτωπο” (Φωτο από το ίδιο βιβλίο)

ΕΠΙΣΤΟΛΙΚΟΝ ΔΕΛΤΑΡΙΟΝ από τον πόλεμο του 1940 (Από ιδιωτική συλλογή) 

“Από το στρατό, Άρτα 1940”, ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΡΑΛΗ, Μελάνι 0,17χ 0,21μ, Ανυπόγραφο, ενεπίγραφο, Ανήκει στον καλλιτέχνη(Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, Κ. Βάγιας, Άρτα, 2004) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

1934 : Στην Αγορά της Άρτας

1934 : Στην Αγορά της Άρτας. (Φωτο με τίτλο “Το τελευταίο ημίψηλο” από το Αρχείο του Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ (Η ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΤΟΥ 1900)

—————————

“Εκεί όπου σήμερον το κατάστημα του κ. Βαβέκη ήτο το εστιατόριον και ξενοδοχείον ύπνου του Μίχου Καζάκου μέχρις δε της πλατείας Αγίου Δημητρίου ήσαν το κουρείον του Θεμοστοκλή Ευστρατιάδη, τα καταστήματα αδελφών Ζάρα, του Γαλάνη, του Β. Αγραφιώτη, το κατάστημα αποικιακών ειδών ξυλείας και σιδήρου, ως και παρασκευής ούζου του Αναστάσιου Τσέτη, το χαρτοπωλείον του Νίκου Γαμβέτα, το ζαχαροπλαστείον του Βασίλη Χατζόπουλου, το ραφείον του Ευαγγελίδη και άλλα.
Δεξιά της οδού ήσαν τα εστιατόρια του Μπέλλου και Κατσή , του Αγαθή, το οπωροπωλείον του Κώστα Κουρούκλη με τις γιαούρτες και το πασατέμπο, το παντοπωλείον και υαλοπωλείον του Παναβέλη με τον Νίκο Παπανικολάου, του Μπουντούρη, το ήδη καφενείον του Βήχα, το καπνοπωλείον των αδελφών Κογιαντή, του Πάνου Οικονόμου, το βιβλιοπωλείον του Αποστόλη Παγώνη, το εμπορικόν του Μάρκου Γαρουφαλιά και άλλα.
Προχωρούντες προς την πλατείαν Μονοπλιού εις την ήδη οικοδομήν του κ. Ευταξία ήτο το καφεζαχαροπλαστείο του μετέπειτα δημάρχου Γεωργίου Καζαντζή, άνωθεν δε αυτού το ξενοδοχείον «Βυζάντιον». Εν συνεχεία το ραφείον του Τασιούλα, το σιδηροπωλείον Μάτσου, το καφενείον του Ταμπούρη που σερβίριζε και αργιλέ και όπου μοναδικός του πελάτης ήτο ο Κώστας Καπούτσης, το χρυσοχοείο του Ζάγκλη, το τσαρουχάδικο του Δέτσικα, το καπνοπωλείον του Λυρή, το ωρολογοποιείο του Ζαμάνη, το παπουτσίδικο του Αμπελογιάννη, το ραφείο του Εβραίου Σιών και άλλα.
Στην πλατεία Μονοπωλίου ήσαν τα οπωροπωλεία του Μπλάτσα, του Κατσαούνου, του Τρίγγερη, το παντοπωλείο του Καλυβιώτη, τα τσαρουχάδικα των Τσιλιγιανναίων, του Τάχου και τα παλιατζίδικα του Γιουσέ.” ( Απόσπασμα από άρθρο του Δημήτρη Καραγιάννη στην εφημερίδα Αμβρακία με τίτλο ΜΑΤΙΑ ΣΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ, όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα του Ε. Ιντζέμπελη, ΑΡΤΑ 1881-1941)

Στη φωτογραφία “Στο πεζοδρόμιο της οδού Σκουφά, 1934” (Φωτο από Αρχείο Ιστορικού Μουσείου ΣΚΟΥΦΑΣ)

———————–

1938 : Από την εμπορική αλληλογραφία του Εμπορικού Οίκου του Β. Αγραφιώτη που ιδρύθηκε το 1886.(Από δημοπρασία εξωτερικού)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΟΡΡΑΟΥ ΣΤΟΝ ΑΜΜΟΤΟΠΟ ΑΡΤΗΣ (4ος αι. – 31 π.Χ.)

—————————
Το Όρραον ιδρύθηκε από τους Μολοσσούς τον 4ο αιώνα π.Χ. Το 167 π.Χ. ο οικισμός καταστράφηκε από τους Ρωμαίους, ανοικοδομήθηκε και γνώρισε μια δεύτερη σύντομη φάση ζωής, ωσότου τελικά οι κάτοικοί του αναγκάστηκαν να τον εγκαταλείψουν για να συνοικισθούν στη Νικόπολη την πόλη που ίδρυσε ο Αύγουστος μετά τη νίκη του στο Άκτιο (31 π.Χ.).
H περιτειχισμένη πόλη της αρχαίας Μολοσσίας αποτέλεσε στη διάρκεια της ζωής της ένα πόλισμα – φρούριο με στρατηγική θέση που φρουρούσε το πέρασμα από τον Αμβρακικό κόλπο στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, περιοχή των Μολοσσών. Η πόλη είχε ισχυρό τείχος ενισχυμένο κατά τόπους με πύργους, μια δεξαμενή για την περισυλλογή του νερού και είχε χαραχτεί σύμφωνα με το ιπποδάμειο πολεοδομικό σύστημα. Στενοί παράλληλοι δρόμοι διασταυρώνονται με δύο κάθετους, δημιουργώντας μακρόστενες νησίδες. Στη στενή πλευρά κάθε νησίδας – που δεν ξεπερνά τα 15 μ. πλάτος – είναι κτισμένη και από μια οικία. Οι ιδιωτικές κατοικίες του Ορράου, εξολοκλήρου λίθινες, από ντόπιο ασβεστόλιθο, σώζονται σε ιδιαίτερα καλή κατάσταση. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις οι τοίχοι διατηρούνται ως το ύψος του ορόφου, με ορατές τις θέσεις των παραθύρων, των παραστάδων των θυρών και των δοκών της στέγης. (Πηγές κειμένου:
• Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού
• Ιστοσελίδα ΛΓ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων)

Στην αεροφωτογραφία :1983 – Άποψη των ερειπίων της πόλης του Ορράου από τα βόρεια. ∆εξιά στο βάθος διακρίνεται η εύφορη πεδιάδα της Αµβρακίας. ( Πηγή: Hoepfner, W. (2005) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ 5000 π.χ.- 500 µ.χ., University Studio Press) 

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε