Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

—————-

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Ο ΡΑΓΚΑΣ : Μόλις άνοιγε το Τριώδιο, με τα ντουμ-ντουμ, έκανε την εμφάνισή του στην αγορά κι ο μπαρμπ’ Αναγνώστης ο Ράγκας.. Κι έλεγαν οι Αρτινοί…”βγήκε ο Μπαρμπ’ Αναγνώστης, μπήκε το τριώδι”. Παλιός Αρτινός, τύπος αγαθός, φόραγε ανάποδα το σακκάκι του, αφού πρώτα έπινε τα σχετικά ουζάκια, πήγαινε στο μαγαζί του Νίκου Αγραφιώτη, έπειρνε δυο-τρεις χρωματιστές κόλες που τις καρφίτσωνε στα ρούχα του , γάνωνε λίγο το πρόσωπο του, το μπαστουνάκι του στο χέρι για να διώχνει τα παιδιά και ξεκίναγε αρχίζοντας από το μαγαζί του Δημητράκη Παναβέλη που ήταν απέναντι από του Αγραφιώτη. Εκεί έλεγε τα χρόνια πολλά, έπινε το ουζάκι του και γύριζε όλα τα κρασοπουλιά και τα ουζάδικα για να πει τις ευχές και να τον κεράσουν.
ΗΛΙΑΣ ΓΚΡΑΣ : Άλλος τύπος της παλιάς Άρτας ήταν ο Ηλίας Γκρας που δούλευε στα καπνά του Αλεξίου. Το όνομά του δεν ήταν αυτό. Τον έλεγαν Ηλία Αντωνίου. Το Γκρας ήταν παρατσούκλι. Του το κόλλησαν γιατί όταν έπαιζε με άλλα παιδιά τις χαλκόνες (χάλκινο νόμισμα της εποχής), πετύχαινε πάντα το στόχο με το όπλο γκρα.Ο Γκρας λοιπόν, με το άνοιγμα του Τριώδιου φορούσε τη βελάδα του, το ημίψηλο, έβαζε και στο πέτο ένα γαρύφαλο και ανεβασμένος στην καρέκλα στα καφενεία, απήγγειλε δικά του ποιήματα αυτοσχέδια, όμορφα και γεμάτα χιούμορ.
ΓΚΑΜΗΛΑ : Μια άλλη επινόηση ήταν η Γκαμήλα, ένα σκελετωμένο κεφάλι αλόγου δεμένο σ’ έναν πάσσαλο, μια τάβλα, που τη στήριζαν σε μια κουβέρτα και για να μη φαίνεται η άκρη του ξύλου, τη στόλιζαν με αλογίσια ουρά. Ο Γκαμηλιέρης γανωμένος, φορούσε μια προβιά στο κεφάλι, χτυπούσε το ντέφι και έφερνε βόλτα τις γειτονιές. Την ίδια μέρα έβγαινε και η ΑΡΚΟΥΔΑ, που ήταν κάποιος που είχε μεταμφιεστεί. Φορούσε τραγίσια προβιά με δυο τρύπες στο ύψος των ματιών και μια σχισμή στο μέρος του στόματος, δεμένο με αλυσίδα. Ο αρκουδιάρης χτυπούσε το ντέφι και η αρκούδα έκανε πως θέλει να τον φάει, χυμούσε πάνω του και παλεύανε πέφτοντας κάτω πότε ο ένας και πότε ο άλλος. (Πηγή : Άρθρο του Τάκη Βαφιά με τίτλο ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 50-51)

Στη φωτογραφία μια “παλιοπαρέα” διασκεδάζει αποκριάτικα στα τέλη της δεκαετίας του ’50….Από αριστερά, 1ος… 2ος Αλ. Λιαροκάπης, 3ος … 4ος Χαρ. Καλαμάκης, 5ος Γιώργ. Βασταρούχας, 6ος … 7ος Μαστραπάς (Φωτο από συλλογή Φ.Μ.) 

—————–

1960ς : Φάνης Παπανικολάου, Γιάννης Χουλιάρας, Θεόδωρος Χρόνης, Άρης Πίτσιλης, (με τη φουστανέλα) και Βασίλης Χουλιάρας σε αποκριάτικο παιδικό χορό, στη Λέσχη Αξιωματικών Άρτας.(Αναδημοσίευση από το προφίλ του κ. Γιάννη Χουλιάρα με την άδειά του)

Την Τσικνοπέμπτη, όλες οι νοικοκυρές άφηναν τα φαγητά τους να τσικνίσουν (δηλαδή να καούν λίγο) και έπρεπε όλοι να δοκιμάσουν από το τσικνισμένο φαγητό. Το βράδυ της Τσικνοπέμπτης άρχιζαν και τα αποκριάτικα «θεάματα»: η γκαμήλα , η αρκούδα, η μαϊμού κ.ά.
Όλες τις μέρες της Αποκριάς οι τότε ταβέρνες της εποχής ήταν γεμάτες κάθε βράδυ από κόσμο που γλεντούσε πίνοντας το ντόπιο αρτινό κρασί (η Άρτα τότε είχε πολλά αμπέλια), ούζο και τσίπουρο. Οι λεγόμενες «μπούλες» οι μεταμφιεσμένες παρέες έμπαιναν στις ταβέρνες και στα καφενεία δημιουργώντας θόρυβο και πειράζοντας τους άλλους θαμώνες.
«Αν είσαι κι αν δεν είσαι του δήμαρχου παιδί, εγώ θα σε γανώσω κι ας πάω φυλακή».
Αλλά και τα σπίτια εκείνες τις μέρες είχαν τις πόρτες τους ανοιχτές, μιας και παρέες μασκαράδων τα επισκέπτονταν. Λέγανε τις ευχές τους και τους κερνούσαν πίτα και κρασί. Οι νοικοκυρές συναγωνίζονταν στο να φτιάχνουν πίτες για να κερνούν τους μασκαράδες. Τις πρώτες Αποκριές, κοτόπιτα και γαλατόπιτα, την Κυριακή της Τυρινής, τυρόπιτα. Ένιωθαν δε, ιδιαίτερη περηφάνια όταν οι πίτες τους καταναλώνονταν γρήγορα, σημάδι της νοικοκυροσύνης τους.

Στη φωτο η παρέα του Κλεισθένη Ζάγκλη και Κωσταντίνου Κουτρούμπα διασκεδάζει στο Κέντρο ” ΨΑΘΑ” (Φωτο από συλλογή Ρ.Κ.)

—————————–

1967 : Μια χαμογελαστή παρέα ποζάρει αποκριάτικα – Κ. Μαστραπάς, Λ. Μαστραπά, Δ. Χουλιάρα και Β. Ρούκη (Φωτο από συλλογή Λ.Μ.)