ΣΚΟΥΠΑ ΑΡΤΑΣ: ΠΩΣ ΠΡΟΗΛΘΕ Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

Δημοσιεύθηκε την 11 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

————————

Στα γενικά αρχεία Άρτας υπάρχουν Οθωμανικά ταπού (τίτλοι ιδιοκτησίας του Σουλτάνου) από το 1865 για τα χωριά Σκούπα και Πιστιανά. Αποτελούν σημαντικά ντοκουμέντα διότι μέχρι την ανεύρεσή τους δεν υπήρχε κανένα σωζόμενο αρχείο – δημόσιο έγγραφο από την Οθωμανική περίοδο, λες και δεν υπήρξε ποτέ εκείνη η εποχή για την Άρτα.
Από εκείνη την εποχή μαρτυρείται σε γραπτά επίσημα έγγραφα η ονομασία “Σκούπα”. Παλαιότερη ονομασία του χωριού ήταν Κοτετσά ή Γκοτετσά. Στην Κοτετσά λοιπόν υπήρχε γυναικείο μοναστήρι στον Άγιο Νικόλαο και οι μοναχές πουλούσαν το κρασί από τα αμπέλια της μονής στην τοποθεσία “Κρασοπλή” (Πωλώ +κρασί), όπου βρίσκεται σήμερα το ομώνυμο καφενείο στο χωριό, στο δρόμο από Βροδώ (Μονολίθι), Ραψίστα (Πλατανούσα), Τζοβίστα (Δαφνωτή), Κοτετσά, Νησίστα (Ροδαυγή) προς Άρτα.
Από κει πέρασε απόσπασμα από Λιάπηδες Τουρκαλβανούς, ήπιε κρασί και βίασε τις καλόγριες. Οι ντόπιοι κάτοικοι της Κοτετσάς θεώρησαν προσβολή το γεγονός και αφού στήσανε ενέδρα (καρτέρι) σκοτώσανε και λιντσάρανε τους Λιάπηδες. Η είδηση έφτασε ως τα Γιάννενα και η τιμωρία αναμένονταν παραδειγματική. Ισχυρό απόσπασμα του Τουρκικού στρατού κατευθύνονταν στο χωριό για να το «σαρώσει». Οι κάτοικοι διασκορπίστηκαν και όταν έφτασαν οι Τούρκοι σάρωσαν τα άδεια σπίτια , τα έκαψαν και γενικά δεν έμεινε τίποτα όρθιο. «Σκούπα πέρασε από δω και τα σκούπισε όλα;» λέγανε οι διαβάτες και έτσι επικράτησε η ονομασία Σκούπα. Οι νέοι κάτοικοι της Σκούπας ήρθαν από διάφορα χωριά της ορεινής Άρτας, των Ιωαννίνων αλλά και των Τρικάλων. ( Νησίστα, Ραψίστα, Ράμια, Σχωρέτσιανα, Χουλιαράδες κλπ). Στη συνέχεια όπως προείπαμε το χωριό πέρασε στην ιδιοκτησία ενός πλούσιου Τσιφλικά της περιοχής που ονομαζόταν Λύτρας, ο οποίος καταπίεζε τους κατοίκους και επέβαλε βαριά φορολογία. Όλο το χωριό ξεσηκώθηκε εναντίον του και με πρωταγωνιστές τολμηρούς νέους της Σκούπας (Τσιάπαλης, Δασκαλάκης κλπ) τοποθετήθηκαν δυναμίτες στο σπίτι του Τσιφλικά Λύτρα, ο οποίος αναγκάστηκε να έρθει σε διαπραγματεύσεις με τους ντόπιους και να πουλήσει το χωριό στους κατοίκους (δάσος και χωράφια) πριν την απελευθέρωση της Ηπείρου. (Πηγή : Δημοσίευση στο ΜΙΚΡΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ, Π. Μυλωνάς, 26/01/2014)

Στη φωτογραφία Οθωμανικός τίτλος ιδιοκτησίας (Ταπού) – Χρήση Γης στο Τσιφλίκι Σκούπας Άρτας επί Σουλτάνου Αμπντούλ Αζίζ που μεταβίβαζε την χρήση και την επικαρπία του στον τσιφλικά Λύτρα από την Πράμαντα το 1865. (Αρχείο κοινότητας Ροδαυγής Άρτας) 

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΑΠΟ ΑΡΤΗΣ ΔΙΑ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ ΟΧΘΗΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΡΑΧΘΟΥ ΕΙΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 24 κ 1/4 ΩΡΑΙ Ή ΤΟΥΣ ΚΑΛΑΡΡΥΤΑΣ 19 ΩΡΑΙ

Δημοσιεύθηκε την 11 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

———————–

1ο ΜΕΡΟΣ : Από Άρτας εις Πλάκαν
Από Άρτας εις Μπρένιστα ώραι 5 ¼. Εκείθεν εις Σκούπα ώραι 5, εκείθεν εις Βροδόν ώραι 2 1/2 , εκείθεν εις Καλέντσι ώραι 4, εκείθεν εις Κουτσουλιό ώραι 5, εκείθεν εις Ιωάννινα 2 1/2 . Η οδός αύτη κατά μεν το θέρος, ότε τα ύδατα του ποταμού της Άρτης εισίν ολίγα, διέρχεται προς το βόρειον μέρος της πόλεως διά του ρείθρου του ποταμού, εν καιρώ δε χειμώνος δια της προς νότον της πόλεως γεφύρας, ότε μηκύνεται η οδός, ομαλή ούσα, επί ¾ της ώρας. Από της γεφύρας η οδός διευθύνεται προς βοράν και μετά 2 ¼ ώρας διέρχεται διά του χωρίου Γρεμενίτσα (300 Ελλ. Κατ.). Εκείθεν η οδός ανέρχεται ομαλώς επί των ανατολικών κλιτύων του όρους Ξηροβουνού, καταφύτων υπό χαμοδένδρων και ιδίως σχοίνων. Μετά 3 ώρας διέρχεται πλησίον του χωρίου Μπρένιστα κατοικουμένου υπό 450 Ελλήνων, και έχοντος πηγαίον ύδωρ. Από του χωρίου τούτου η οδός ευρίσκεται επί των ανατολικών κλιτύων του Ξηροβουνού, αλλά διέρχεται δι’ εδάφους καθισταμένου επί μάλλον δυσβάτου, ιδίως δ’ η οδός ευρίσκεται επί αποκρήμνου εδάφους και λίαν στενή πλησίον της θέσεως Αβαρίτσα, 1 ώραν μακράν του χωρίου Μπρένιστα ένθα συναντάται μετά της από Κουμουζάδων κλεισωρίας. Εις την θέσιν ταύτην υπάρχει τουρκικός στρατιωτικός σταθμός.
Μετά 2 ½ ώρας από του χωρίου Μπρένιστα η οδός διέρχεται πλησίον του χωρίου Πεστιανά, όπερ μένει χαμηλά και ανατολικώς (δεξιά) εις διάστημα 20 λεπτών της ώρας. Το χωρίον τούτο έχει 450 έλλ. κατοίκ. και 3 πηγάς ύδατος. Μεθ’ ½ ώραν από του χωρίου τούτου η οδός διέρχεται δια του χωρίου Νισίστα (1200 Έλλ. κατοικ. και άφθονα ύδατα), οπόθεν η οδός ευρίσκεται επί εδάφους της αυτής φύσεως με το του προηγουμένου, αλλ’ ήττον ανωμάλου. Εις διάστημα 2 ωρών από της Νισίστης η οδός διέρχεται δια του χωρίου Σκούπα (500 Έλλ. κάτοικοι και άφθονα ύδατα), μετά 1 ½ έτι ώραν διέρχεται δια του χωρίου ‘Ραψίστα (600 Έλλ. κάτ. και άφθονα ύδατα), και μετά 1 έτι ώραν λήγει εις το χωρίον Βρονδόν (170 χριστ. κάτ. και 4 πηγαί ύδατος). Το τελευταίον τμήμα της οδού ευρίσκεται επί των ανατολικών κλιτυών του Ξηροβουνού, όπερ εις την θέσιν ταύτην ονομάζεται Πλάκα.(ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ , Επιτελικό Γραφείο Υπουργείου Στρατιωτικών, Αθήνα, 1880).

Να σημειώσουμε εδώ ότι το συγκεκριμένο οδοιπορικό έλαβε σαν βάση την εκκλησιαστκή διαίρεση της περιοχής σύμφωνα με την οποία στην Περιοχή της Άρτης το IV Τμήμα Τσουμέρκων περιλαμβάνει μόνο επτά χωριά, όπως αναγράφονται στον παρακάτω πίνακα….Τα χωριά Βρονδόν, Σκούπα, Τσουβιστα και Ραψίστα καθώς και όλα τα υπόλοιπα χωριά της δυτικής πλευράς του Αράχθου καταγράφονται στο Τμήμα Τζουμέρκων της Επαρχίας Ιωαννίνων, καθώς ανήκαν εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Ιωαννίνων.
ΠΑΛΑΙΕΣ Κ ΝΕΕΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ
Βρονδόν ή Βρουδόν= Μονολίθι
Γρεμενίτσα = Γραμμενίτσα
Γρίμποβον=Γρίμποβο
Μωρένιστα ή Μπρένιστα ή Πρένιστα=Κορφοβούνι
Νισίστα=Κεντρικόν (1927)
Πεστιανά ή Οπισθιανά =Δίστρατον (1956)
Ραψίστα=Πλατανούσα
Σκαμνιά κ Βούλια(100 κάτ.)=;
Σκούπα= παραμένει το ίδιο
Τσουβίστα =Δαφνωτή
Ψωριάδες η Ψωριάρες ή Σπαθαριά (60 κάτ.) = Βλαχέρνα

Στη φωτογραφία το Φυλάκιο Μπρένιστας (Κορφοβουνίου) : Φωτογραφία του άλμπουμ 90618 του Σουλτάνου Αμπντουλχαμίτ Β΄ (1876-1909) με αριθμό 18. (Δημοσιεύτηκε από τον κ. Gregory Manopoulos στη σελίδα SAVE IMARET IN ARTA, GREECE)

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε

1937: Αθλητές και αθλήτριες της XVIII Περιφέρειας 

Δημοσιεύθηκε την 10 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

————–

1937: Αθλητές και αθλήτριες της XVIII Περιφέρειας με τα έπαθλά τους και τον γυμναστή τους Βασίλη Δερδεράκη (Παίκτης και προπονητής του Παναμβρακικού 1929 – 1939). Από αριστερά : Κ. Κοράκης, Κ. Καραγιάννης, Γ. Όκκας, Κ. Κούρτιος, Γ. Λαδάς, Π. Μπαργιάννης, Χ. Δασκαλόπουλος. Αθλήτριες : Τσόγκα, Κολημένου, Βάρδα, Δαγκλή, και καθισμένη η Οικονομάκου. (Φωτο από αρχείο κ. Κ.. Μπανιά)

1937: Αθλητές και αθλήτριες της XVIII Περιφέρειας με τα έπαθλά τους και τον γυμναστή τους Βασίλη Δερδεράκη (Παίκτης και προπονητής του Παναμβρακικού 1929 – 1939). Από αριστερά : Κ. Κοράκης, Κ. Καραγιάννης, Γ. Όκκας, Κ. Κούρτιος, Γ. Λαδάς, Π. Μπαργιάννης, Χ. Δασκαλόπουλος. Αθλήτριες : Τσόγκα, Κολημένου, Βάρδα, Δαγκλή, και καθισμένη η Οικονομάκου. (Φωτο από αρχείο κ. Κ.. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

ΑΡΤΑ 1966 | 2ο Δημοτικό Σχολείο

Δημοσιεύθηκε την 10 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

————-

ΑΡΤΑ 1966 | 2ο Δημοτικό Σχολείο (Αρχείο Γ. Μόρτη)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

1962 | 2ο Δημοτικό Σχολείο

Δημοσιεύθηκε την 10 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

—————

1962 : 2ο Δημοτικό Σχολείο. (Φωτο από αρχείο Δημήτρη Σιμόπουλου, Έρευνα κ. Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Τζουμέρκα

Δημοσιεύθηκε την 10 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

—————-
1990 : Στη στρούγγα Αρχοντού οι Βουργαρελιώτες Πλουμπαίοι και Λαγαίοι στραγγίζουν το γάλα στα καρδάρια (Φωτο Ν. Καρατζένη) 

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε

Ανεξάρτητος Αθλητικός Όμιλος Άρτης

Δημοσιεύθηκε την 9 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

———————–

20 Οκτωβρίου 1927 : Οι ιδρυτές του ΑΑΟ, μετέπειτα Παναμβρακικού (Από αρχείο κ Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Παναμβρακικού | Σχολιάστε

1924 : Πρόσκοποι μέσα στο Κάστρο της Άρτας.

Δημοσιεύθηκε την 9 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

————–

Από τις σπάνιες φωτογραφίες εντός του Κάστρου εκείνη την εποχή. Μπορείτε να διαβάσετε τον σχολιασμό της φωτογραφίας (με τα ονόματα) από τον κ. Μπανιά σε εφημερίδα της πόλης το 2002.(Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ “ΓΑΒΡΟΓΟ”

Δημοσιεύθηκε την 9 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

————————

Η λέξη Γάβροβο προέρχεται από τη λέξη Γάβρος (όχι Γαύρος το ψαράκι ).
Σε πολλά ελληνικά λεξικά, όπως το λεξικό Μπαμπινιώτη, η λέξη δεν υπάρχει, ενώ σε άλλα, όπως το πρόσφατο Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών, γράφεται με -υ-: γαύρος.
Πρόκειται για το δέντρο Γάβρος με την επιστημονική ονομασία Carpinus, που ανήκει στην οικογένεια Betulaceae (Σημυδοειδή: όπως και η σημύδα, η φουντουκιά κ.ά.) και στην τάξη των Φηγωδών (Fagales). Έχει κορμό με σκληρό ξύλο και το ύψος του φτάνει μέχρι τα 32 μέτρα. Είναι φυλλοβόλο και τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα με πριονωτή περίμετρο, μυτερή κατάληξη και μήκος 3-10 εκατοστά.
Στο Ιστορικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσης της Ακαδημίας Αθηνών βρίσκουμε και μια σχετική παροιμία με τον γάβρο: «Απ’ του γάβρου κράνα» («ἐπὶ ἀνικάνου μὴ δυναμένου νὰ κατορθώσῃ τι, ὡς ὁ γάβρος δὲν ἀποδίδει καρπὸν»).
Το όνομα Γάβρος σε διάφορους οικισμούς ανά την Ελλάδα είναι φυτωνύμιο και προέρχεται από το δέντρο “γάβρος”, κι αυτός με τη σειρά του, από τη σλαβική граб (γάβρος), που μέσω της πρωτοσλαβικής *grab(r)ъ ανάγεται στην ινδοευρωπαϊκή *grābʰ-. Όσο για τις καταλήξεις -οβο / -οβα προέρχονται στη συγκεκριμένη περίπτωση από σλαβική κατάληξη που δηλώνει τόπο και χρησιμοποιούνται στον σχηματισμό ονομάτων πόλεων: Μέτσοβο, Τσεπέλοβο κ.ά.
Υπάρχουν βέβαια κι άλλες ετυμολογικές προσεγγίσεις αλλά αναφέρονται σε διαφορετική γραφή της λέξης όπως “γαῦρος” (με περισπωμένη) = περήφανος, αλαζόνας και “γάββρος” = πέτρωμα.Μια πιο αναλυτική περιγραφή μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://www.meteora24.gr/%CF%84%CE%B9-%CF%83%CF%87%CE%AD…/

Στη φωτο η “θέση Τούρκος στο βουνό του Γαβρόβου ή Γαβρόγου, έτσι τον λέγουν οι εντόπιοι διότι εκεί ο Καραισκάκης εφόνευσε τον συνοδόν του Τούρκον στρατιώτην, ο οποίος του επετέθη επί ανηθίκω σκοπώ, καθώς ανέβαινεν από την Σάριναν ( τοποθεσία εις το Γάβρογον, όπου σώζεται το πηγάδι σήμερον ακόμη) μεταφέρων εις ασκίον νερόν εις τον Τούρκικον σταθμόν του Αι -Λιά” (Φωτο και σχόλιο από ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΛΕΥΚΩΜΑ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ, Άρτα, 1971)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Ραδοβίζια και τα χωριά τους | Σχολιάστε

ΦΩΤΕΙΝΟ ΑΡΤΗΣ

Δημοσιεύθηκε την 9 Απριλίου 2021 από Anastasia Karra

——————–

Ο χρόνος κυλά, τα πράγματα αλλάζουν. Μια φωτογραφία πολλών χρόνων, στο Φωτεινό Άρτας (Ένα πανέμορφο ορεινό χωριό του Δήμου Ν. Σκουφά).
Η παλάντζα – το στατέρι – το καντάρι (Η ζυγαριά που αποτελείται απο μεταλλικό βραχίονα με τις ενδείξεις των μοναδων βάρους, μεταλλικό αντίβαρο και μεταλλικό δίσκο. Μετρούσε σε οκάδες. Το βάρος που μετρούσε ήταν μέχρι 44 οκαδες =54,408 κιλά ) στα χέρια του Κασσελούρη Αποστόλη του Νικολάου (του παππού μου).
Σε μια εποχή που οι άνθρωποι σκορπιζαν χαμόγελα και βρισκαν την ευτυχία στην απλότητα.
(Φωτο και σχόλιο από την κ. Αναστασία Κασσελούρη) 

Δημοσιεύθηκε στη Τα Ραδοβίζια και τα χωριά τους | Σχολιάστε