Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

“Όπως αναφέρει ο Δημήτρης Λουκατός στο βιβλίο του «Εισαγωγή στην Ελληνική λαογραφία», 1992 «οι ανοιξιάτικες γιορτές αρχίζουν με το ειδωλολατρικό έθιμο του καρναβαλιού. Οι διασκεδάσεις και οι μεταμφιέσεις του είναι προέκταση των εορτών της πρωτοχρονιάς όπως τις γιόρταζαν οι ρωμαίοι και βυζαντινοί ενώ οι απαρχές του καρναβαλιού μας οδηγούν στην αρχαία Ελλάδα » . Οι αποκριά στο Ελλαδικό χώρο διαχωρίζετε σ’ αυτή της Yπαίθρου και σ’ εκείνη του Άστεως. Ο σκοπός της υπαίθριας αποκριάς, κατά την άποψη του Λουκάτου είναι η μαγική υποβοήθηση της γης να βλαστήσει με την βοήθεια των χοροπηδημάτων, των ποικίλων λαϊκών δρώμενων και των μεταμφιέσεων, με σκοπό να εξευμενίσουν τα βλαπτικά πνεύματα. Όταν μιλάμε για το αστικό καρναβάλι αναφερόμαστε στη λαϊκή εορταστική εκδήλωση συνήθως μεταμφιεσμένων ανθρώπων που φορώντας ή όχι μάσκες διασκεδάζουν στους δρόμους χορεύοντας, πίνοντας, τραγουδώντας ξενυχτώντας, πειράζοντας τους άλλους λέγοντας αστεία και βωμολοχίες και γενικά πράγματα που δεν θα τα τολμούσαν μια καθημερινή μέρα. Η τελετουργία απαιτεί τη χρήση Μάσκας. Ένα άλλο στοιχείο της αποκριάς είναι ο χορός, ο οποίος συνδέεται με την καρποφορία. Οι ανθρωπολόγοι του χορού πιστεύουν ότι οι παράδοξοι χοροί των μεταμφιεσμένων, οι θόρυβοι, τα πηδήματα του ποδιού τους ενισχύουν την διαβατήρια λογική του δρώμενου π.χ. το γαϊτανάκι θεωρείται παραδοσιακό παιχνίδι της αποκριάς με βασικό συστατικό τη χορευτική πράξη σε κύκλο και στο κέντρο ένα κοντάρι με πολύχρωμες κορδέλες, το οποίο περιπλέκεται κατά την διάρκεια του χορού, το οποίο εξηγείται ως «ο κύκλος της ζωής, από την χαρά στη λύπη, από το χειμώνα στην άνοιξη, από την ζωή στο θάνατο και το αντίθετο.», δηλαδή το νόημα του δρώμενου είναι το πέρασμα από την μια κατάσταση στην άλλη με τρόπο μαγικοθρηκευτικο, λειτουργώντας καθαρτικά για τον θεατή και τον ερμηνευτή του δρώμενου. (Απόσπασμα από την πτυχιακή εργασία του Πολέμαχου Πασχαλίδη με θέμα Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ “ΕΙΚΟΝΑ” ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ [1945 – 1967], Άρτα, 2011).

Στις φωτο Παρέλαση Καρναβαλιστών το 1975 όπως δημοσιεύτηκε από το Τμήμα Αυτοδιοίκησης ΣΥΡΙΖΑ Άρτας στη σελίδα τους στο facebook) 

“…….Από την ημέρα που «άνοιγε» το Τριώδιο όλες οι γειτονιές ήταν στο πόδι.
Ακούγονταν παντού ο ήχος από τα «άργανα» (χειροποίητα κρουστά στρογγυλά, ντυμένα με δέρμα ζώων). Άρχιζε η γειτονιά της Αγίας Θεοδώρας, απαντούσε αυτή της Παρηγορήτριας και στη συνέχεια όλες οι γειτονιές της μικρής τότε πόλης μας. Το Πετροβούνι, οι Ταμπακιάδες, ο Άι – Νικόλας, η Αγιά- Σοφια, ο Άι- Γιώργης, η Οδηγήτρια…
Τα παιδιά γάνωναν αδιακρίτως, συνομήλικους και μεγάλους τρέχοντας αμέσως μακριά για να αποφύγουν τις συνέπειες…
Μικροπωλητές πουλούσαν κομφετί, σερπατίνες και μασούρια και στράκα- στρούκα (τα βεγγαλικά της εποχής). Ο Μπαρμπούτης έβγαζε στο μαγαζί του τις προσωπίδες ( Μπαρμπούτες) που ήταν σε δυο ποιότητες. Αυτές που ήταν φτιαγμένες στο καλούπι, οι Αθηναικές όπως τις έλεγαν, κι ήταν οι ακριβότερες γιατί είχαν κόπο για να γίνουν. Και οι άλλες οι φτηνές ένα κομμάτι μακαβάς, δυο ραφές, δυο τρύπες για τα μάτια, μια για το στόμα και δυο χρωματιστές γραμμές και βούλες και να οι φτηνές προσωπίδες, ένα δίλεπτο η μία. Οι μαγαζάτορες στόλιζαν τα μαγαζιά τους με χρωματιστές γιρλάντες, με σημαιούλες και με προσωπίδες”.(Απόσπασμα από το άρθρο ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΑΡΤΑΣ του Τάκη Βαφιά στο Περιοδικό ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ.50-51)

Στη φωτο στιγμιότυπο από το Καρναβάλι στην οδό Σκουφά τις Απόκριες του 1977 (Πηγή από Τα Νέα της Μικροσπηλιάς)

————–

1953 : Απόκριες στο Πρότυπο Δημοτικό Σχολείο στο Ρολόι. Δάσκαλος Δημήτριος Γαλάζιος. Διακρίνονται :τρίτη από αριστερά Βούλα Γκιολέκα, Δωρίτα Σκορδή, Λένα Γαλάζιου, Κουλίτσα Σκάρλου, Κική Λιάκατσα, Δώρα Καζάνη και Ντίνα Συμπεθέρου. (Φωτο από συλλογή Δωρίτας Σκορδή)