————————
Η ομάδα του ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ παρελαύνει στην οδό Σκουφά. Διακρίνονται οι : Χρήστος Σταμούλης (Μπέμπης), Αναστάσιος Ζέρβας, Τάκης Τάτσης (Κέρβερος), Σπύρος Στεργίου (Θηρίο), Νίκος και Απόστολος Ζάχος. (Φωτο από αρχείο Χρήστου Σταμούλη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Tις πρώτες γραπτές μαρτυρίες για τα μουσικά όργανα στην Ήπειρο τις βρίσκουμε σε κείμενα ξένων περιηγητών, οι οποίοι δυστυχώς δεν καταγράφουν λεπτομέρειες ούτε προχωρούν σε αναλύσεις. Από μια χαρακτηριστική αναφορά του Άγγλου περιηγητή W.M. Leake που επισκέφτηκε την Ήπειρο στις αρχές του 19ου αι. αντλούμε χρήσιμες πληροφορίες για τα όργανα της εποχής στην περιοχή μας. Αναφερόμενος σε μια λαική ορχήστρα Γύφτων μουσικών που άκουσε στα Τζουμέρκα, σημειώνει πως “…….τραγουδούσαν δυνατά και άσχημα”. Δυστυχώς η αδυναμία του να κατανοήσει ξένα για το δικό του κόσμο μουσικά ιδιώματα και όργανα, τον οδηγεί πολύ συχνά σε παρανοήσεις. Μια τυπική ορχήστρα της εποχής φαίνεται να μετρά δυο νταούλια, δυο βιολιά, δυο ζουρνάδες, κάποιο άλλο πνευστό, που ο περιηγητής αδυνατεί να το ονοματίσει, και ένα fifre. Προφανώς ο Leake δεν γνώριζε τη τζαμάρα ή το νέι, όργανα κοινά την εποχή εκείνη στην ευρύτερη περιοχή. Φαίνεται όμως πως τόσο το σχήμα όσο και ο τρόπος εκτέλεσης του οργάνου ( ο εκτελεστής το κρατά πλαγίως) τον ώθησαν να τα ταυτίσει με το fifre, όργανο με ξύλινο ή μεταλλικό σώμα, που ανήκει στην κατηγορία του “πλαγίαυλου” και το συναντάμε συνήθως στις στρατιωτικές μπάντες της κεντρικής Ευρώπης. Για το πνευστό αυτό ο περιηγητής σημειώνει ότι “……. έπαιζε και τις πιο διαπεραστικές νότες”.
(Πηγή : W. M. Leake, TRAVELS IN NORTHERN GREECE IV, Άμστερνταμ,1967)
Στη φωτο Καγκελάρι στους Μελισσουργούς την εποχή του Μεσοπολέμου (Φωτο από συλλογή Ε.Κ.)
26 Ιουνίου 1957 : Αναμνηστική φωτογραφία στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Διακρίνονται οι : Γιώργος Μανακανάτας, Θωμάς Σακκάς, Νίκος Ναζόπουλος, Γιώργος Δημόπουλος και Κώστας Αμβράζης (Φωτο από συλλογή κ. Κ. Αμβράζη)
Οδός Παντοκράτορα, Πίνακας του Τάκη Βαφιά,1962 (Από το Λεύκωμα “Αναμνήσεις από την παλαιά Άρτα”, 2010)
———–
Στιγμιότυπο από την παρέλαση του Γυμνασίου Αρρένων Άρτας στην οδό Σκουφά (Φωτο από συλλογή Χ.Μ.)
———————
H Σίμχω Μιζάν (εκτελεσθείσα από τους Γερμανούς), θυγατέρα του Ιωσήφ Μιζάν και ο μικρός αδελφός της Τζάκος Μιζάν (διασωθείς όμηρος), κάτω από την πέτρινη εσωτερική καμάρα του διώροφου πέτρινου σπιτιού τους στην οδό Σταματελοπούλου στην Άρτα, φορώντας την εθνική ενδυμασία. (Φωτο από το αρχείο του Ισαάκ Μιζάν όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του κ. Τσιλιγιάννη Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, 2004)
———————-
Περιμένοντας να φτάσει η ώρα για την παρέλαση, στην αυλή του Γυμνασίου Θηλέων Άρτας. Αριστερά η Α. Καρρά με αυθεντική Πωγωνίσια φορεσιά του 1867 και δεξιά η Ν. Κατσούλα με φορεσιά Αμαλίας. (Φωτο από συλλογή Α. Καρρά)
————–
25 Μαρτίου 1953 : Μετά την δοξολογία στην Παρηγορήτισσα. Δεξιά ο Κωσταντίνος Μπάφας, από το Συρράκο, με την εθνική φορεσιά και αριστερά ο Δημήτρης Γκορόιας, από τους Μελισσουργούς (Φώτο κ παρουσίαση κ. Κ. Μπανιάς)
“Aλλ’ ουχ’ ήττον υπό τινων τηρείται εισέτι εις εορτάς και γάμους πανηγυρική, γραφικωτάτη επίσημος, ελληνική στολή, ανδρών, παρεμφερής πως προς την των ευζώνων ανακτορικής φρουράς, ραφείσα υπό ειδικών ραπτών (τερζήδων), έχουσα ως εξής :
Κάλυμμα κεφαλής “σκουφάκι” μαύρον μεταξωτόν κυπελοειδές, μετά ή άνευ ομοχρώμου κεντητού περιθορίου. Υποκάμισον πλατυμάνικον, κλειστόν και φουστανέλλα πολύπτυχος μέχρι γόνατος, αμφότερα εκ λευκού χασέ. Περικνημίδες μάλλιναι, υφανταί, μέχρι μηρού. Καλτσοδέται (κνημοδέται) μεταξωταί μετά θυσάνων και συνήθως ενεπίγραφοι, φέρουσι το όνομα του φορούντος ή και το έτος κατασκευής.
Τσαρούχια “τελατίνι κόκκινο” μετά διπλού κατύματος και μαύρης πυκνής φούντας (θυσάνου). Γελέκι (φόρμα) ανοικτόν, εκ μαύρου εριούχου (τσόχα) μετά κεντητού διακόσμου και σειράς – επίσης μαύρων μεταξωτών – σφαιρικών κομβίων. Φέρμελη (με σχιστά μανίκια, ομοιάζουσα προς την των ευζώνων), εκ μαύρου εριούχου παραλλάσουσα επίσης και προς κέντημα. Διά δε τας ημέρας ψυχράς ατμοσφαίρας και επενδυτής πλατυμάνικος πως, μάλλον κοντός (ταμπάρο, πελσές, πεσλί), ευρύχωρος , της αυτής ποιότητος, επιμεμελημένης ραφής. Ζώνη μεταξωτή φέρουσα τα χρώματα ταινιών της κυανολεύκου σημαίας μας μετά ομοιοχρώων μακρών κροσών.
Η εθνική μας αύτη ενδυμασία παρουσιάζουσα ευγραμμίαν του σώματος, προσδίδει κάλλος, χάριν, λεβεντιά”
(Πηγή ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ, Ν. Παπακώστα, Αθήνα 1967)
Στη φωτογραφία Μελισσουργιώτες με την επίσημη φορεσιά στο πανηγύρι, στις αρχές του αιώνα (1910-20) (Φωτο από συλλογή Χ.Μ.)
—————
Παλιά καρτ ποστάλ με το Ναό της Παρηγορήτισσας. Έκδοση Μ. Τουμπή
