Ο φωτογράφος Σπύρος Μελετζής στην Άρτα, 1937-38

Δημοσιεύθηκε την 26 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

——————-

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΤΑ του Σπύρου Μελετζή
“Την άνοιξη του 1937, νέος και ανήσυχος φωτογράφος, ετοιμάζοντας την πρώτη και μεγάλη περιοδεία μου στην Ήπειρο, πρώτος σταθμός εγκατάστασής μου ήταν η Πρέβεζα ………………Στην Πρέβεζα έμεινα πέντε μήνες φωτογραφίζοντας τους ντόπιους κατοίκους και άλλους απ’ τα γύρω χωριά. Κυρίως όμως ήταν το ορμητήριό μου για την περιοδεία μου προς την ορεινή , πανέμορφη και δυσπρόσιτη ‘Ήπειρο.
Με το ίδιο σκεπτικό μεταφέρθηκα ακολούθως και στην Άρτα, όπου παρέμεινα για οκτώ μήνες.
Η Άρτα εκείνη την εποχή ήταν μια πλούσια πόλη χάρις στη μεγάλη παραγωγή και εξαγωγή πορτοκαλιών. Τα περιβόλια την κύκλωναν γύρω γύρω. Νοίκιασα και πάλι ένα σπίτι, εργαστήριο και σε δυο μέρες, έτοιμος καθ’ όλα, έκανα αναγνωριστικό περίπατο στην πόλη. Με εντυπωσίασαν εξαιρετικά ο ναός της Παρηγορήτισσας και το φημισμένο γεφύρι της. Στην πλατεία υπήρχε ένας κινηματογράφος και εκεί παραδίπλα είχε στημένη την υπαίθρια φωτογραφική του μηχανή ο Φώτης, όπου έβγαζε στιγμιαίες φωτογραφίες. Υπήρχε και ένας άλλος φωτογράφος στην πόλη με εργαστήριο, όπου έβγαζε εβδομαδιαίες φωτογραφίες. Ο Φώτης με υποδέχτηκε σχεδόν προκλητικά, λέγοντάς μου πως δεν έχει δουλειά για μένα ο χώρος και με έπαρση μου είπε πως είναι ο μοναδικός που έχει κάνει μια αξεπέραστη φωτογραφία του ιστορικού γεφυριού.
Την άλλη μέρα, φορτωμένος την μηχανή μου, πολιόρκησα το γεφύρι από πολλές πλευρές. Κάποια στιγμή μπήκα μέσα σ ’ένα πορτοκαλεώνα. Το γεφύρι μπροστά μου δέσποζε επιβλητικό . Το αγκάλιασα με το φακό μου μ’ ένα φουντωτό κλωνάρι γεμάτο πορτοκάλια. Τύπωσα την πλάκα σε 60χ80 και ο συνδυασμός πέτυχε. Τα δυο χαρακτηριστικά της ‘Άρτας πέρασαν μέσα σ’ αυτή τη φωτογραφία μ’ ένα ταίριασμα μοναδικό.
Ο σπιτονοικοκύρης μου ήταν μαραγκός. Μου έφτιαξε μια κορνίζα που πλαισίωσε τη φωτογραφία και στη συνέχεια την τοποθέτησα στον κινηματογράφο της πλατείας δίπλα στο ταμείο. Την άλλη μέρα όλη η Άρτα μιλούσε γι’ αυτή τη φωτογραφία και τον Αθηναίο φωτογράφο. Το γεφύρι υποβλητικό – με τη μεγάλη καμάρα του και τις μικρές παραδίπλα, ο Άραχθος αποκάτω να ρέει ήρεμα τα νερά του – στεφανωμένο με κλώνους πορτοκαλιάς…….”

Στη φωτογραφία το Γεφύρι με το κλωνάρι της πορτοκαλιάς όπως το αποθανάτισε ο Σπύρος Μελετζής το 1937 (Πηγή φωτογραφίας και κειμένου Περιοδικό ΠΡΟΤΑΣΗ, τχ. 4, Άρτα, 1998

….κι εδώ σε φωτοκάρτα υπογεγραμμένη από τον ίδιο!!!

Δημοσιεύθηκε στη Επισκέπτες άσημοι και διάσημοι | Σχολιάστε

ROBERT WEIR SCHULTZ ΚΑΙ SIDNEY BARNSLEY : ΔΥΟ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ

Δημοσιεύθηκε την 26 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

—————————–

Στη χθεσινή δημοσίευσή μας αναφορικά με την Παρηγορήτισσα της Άρτας, δημοσιεύσαμε δύο φωτογραφίες του 1889 από τους Robert Weir Schultz and Sidney Barnsley. Σήμερα θεωρήσαμε καλό να ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με αυτή την πρώιμη – ίσως και την πρώτη μετά την απελευθέρωση της Άρτας – φωτογραφική αποτύπωση των βυζαντινών μνημείων της πόλης μας, με μια μικρή αναφορά στους δύο αυτούς βρετανούς αρχιτέκτονες.

“There is no great and no small
To the Soul that maketh all:
And where it cometh, all things are
And it cometh everywhere.” R.W.E. 1841

Αυτή η εναρκτήρια τετραπλή στροφή στο δοκίμιο του Ralph Waldo Emerson “Ιστορία”, ερευνά τη δημιουργία και την αποδοχή της τέχνης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της “από πρώτο χέρι” εμπειρίας στην κατανόηση και εκτίμηση της σύγχρονης και προηγούμενης καλλιτεχνικής παραγωγής. Αυτό τον στίχο επέλεξαν σαν εισαγωγή στην πρώτη σειρά από τα 28 σημειωματάρια που διατήρησαν με συνέπεια οι Robert Weir Schultz (1860–1951) και Sidney Howard Barnsley (1865–1926) και στα οποία κατέγραψαν την εμπειρία τους από τα ταξίδια τους στη λεκάνη της Μεσογείου. Οι δύο Βρετανοί αρχιτέκτονες επισκέφθηκαν την Ελλάδα για πρώτη φορά στις αρχές του 1888 με σκοπό να ασχοληθούν με τη μελέτη της βυζαντινής τέχνης και της αρχιτεκτονικής. Δύο χρόνια και τρία ταξίδια αργότερα, στο τέλος του 1890, θα άφηναν την Ελλάδα για να ξεκινήσουν το δικό τους αρχιτεκτονικό γραφείο στην Βρετανία. Στο μεταξύ , είχαν κατορθώσει να ερευνήσουν και να καταγράψουν συστηματικά περισσότερα από 50 μνημεία της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών της, σε εκατοντάδες σκίτσα και φωτογραφίες. Αυτή η καταγραφή αποτέλεσε τον πυρήνα για να αναπτυχθεί μια μοναδική αρχειακή συλλογή περίπου 1500 σχεδίων και χιλιάδων φωτογραφιών μεγάλων βυζαντινών μνημείων της λεκάνης της Μεσογείου, της Ιταλίας, της Τουρκίας, της Ελλάδας, καθώς και της Μικράς Ασίας και της Εγγύς Ανατολής, μεταξύ του 1888 και 1949.
Η συλλογή, η οποία στεγάζεται σήμερα στο British School of Athens, είναι γνωστή σαν Byzantine Research Fund Archive.
Όσο αφορά την Άρτα οι αρχιτέκτονες φωτογράφησαν λεπτομερώς το Ναό της Παρηγορήτισσας καθώς και τα υπόλοιπα βυζαντινά μνημεία της περιοχής, φωτογραφίες των οποίων θα παραθέσουμε σε επόμενες δημοσιεύσεις.

Στη φωτογραφία ο Robert Weir Schultz, καθισμένος πρώτος από αριστερά, με ντόπιους οδηγούς στο ταξίδι του στην Πελοπόννησο (1888-1890) (Πηγή : BRF Archive: WI.A-44, British School at Athens).

Arta : Church of the Virgin Parigoritissa – Detail of east end; photograph by Robert Weir Schultz and Sidney Barnsley, 1889

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Η ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

——————–

1952 : Η Φιλαρμονική του ΣΚΟΥΦΑ μπροστά στην Παρηγορήτισσα. Αρχιμουσικός Δημήτριος Βαφειάδης (Φωτο από Αρχείο M/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ. Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η Φιλαρμονική της Πόλης | Σχολιάστε

Γέφυρα της Πλάκας – Εγκαίνια

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

1961 : Από τα εγκαίνια της Γέφυρας της Πλάκας (Φωτο από Εφημερίδα Αδελφότητας Αγνάντων, τχ.208)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Στην Άρτα, κορίτσια σε ένα μοναστήρι….

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

————-

Στην Άρτα, κορίτσια σε ένα μοναστήρι, αντιδρούν στην εισβολή της κάμερας. (Φωτο από το βιβλίο “Greece the unclouded eye”, του Simpson Colin, ημερομηνία έκδοσης 1968). Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο εδώ : https://www.amazon.com/Greece-unclouded-eye…/dp/0340026782

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ – (3)

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

Κατά την Οθωμανική περίοδο η πόλη έστειλε τον Δημήτρη Χαικάλη από τη Θεσσαλονίκη στο Σουλτάνο, ώστε να επικυρώσει κάποια προνομία πριν την παράδοσή της στους Οθωμανούς. Στα προνόμια περιλαμβανόταν και ο εορτασμός της Αποκριάς με χρήση προσωπίδας.
Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις συνεχίζονταν στην Άρτα και στα τετρακόσια χρόνια που ήταν υπό Τουρκική κατοχή, μιας και είχαν πετύχει αυτό το προνόμιο, όπως αναφέρεται παραπάνω.
Τις μέρες των αποκριάτικων εκδηλώσεων οι Τούρκοι χωροφύλακες, οι ζαπτιέδες, δεν είχαν δικαίωμα να συλλάβουν τους Αρτινούς. Έτσι τις μέρες εκείνες οι Αρτινοί έλεγαν διάφορα δίστιχα κοροϊδευτικά για τους Τούρκους ή δίστιχα που «έκρυβαν» διάθεση αντίστασης εναντίον τους όπως:
«Δεν τους γαμάς τη μάνα, των κερατάδωνε
θέλουν να μας βαρέσουν και πάλι σκιάζονται».
Το 1881 η Άρτα απελευθερώθηκε από τους Τούρκους. Ελεύθεροι πια οι Αρτινοί γιορτάζουν και γλεντούν τις μέρες των Αποκριών.

Στη φωτο στιγμιότυπο από το Καρναβάλι της Άρτας το 1961. 

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αποκριές | Σχολιάστε

1954 : Ψεκασμός με fleet για ψείρες 

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

1954 : Ψεκασμός με fleet για ψείρες σε κάποιο χωριό της Άρτας. Δεξιά πίσω φαίνεται η κ. Βάνα Γκίζα, κόρη του Γιατρού – Σχολίατρου και Δημάρχου Άρτας Β. Γκίζα. Δεξιά στο βάθος φαίνεται μια αχυροκαλύβα. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε σε ποιο χωριό είναι. (Φωτο από Αρχείο κ. Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

25 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1822

Δημοσιεύθηκε την 25 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

Η δημοσίευση αυτή δεν έχει άμεση σχέση με την περιοχή μας, ωστόσο αξίζει να την αναφέρουμε καθώς είναι η επίσημη ημερομηνία κατάργησης της Δουλείας. Ελάχιστοι την γνωρίζουν, παρόλο που είναι από τις σημαντικότερες της Ελληνικής Ιστορίας.
Στις 25 Φεβρουαρίου του 1822 λοιπόν, η Προσωρινή Διοίκηση με το έγγραφο αριθμού 151 καταργεί τη Δουλεία, έναν πανάρχαιο θεσμό χιλιετιών, εφαρμόζοντας το 9ο άρθρο του Προσωρινού Πολιτεύματος της Ελλάδος (Σύνταγμα Επιδαύρου)
«Εις την ελληνική επικράτειαν, ούτε πωλείται ούτε αγοράζεται άνθρωπος, αργυρώνητος δε παντός γένους και πάσης θρησκείας άμα πατήσας το Ελληνικόν έδαφος, είναι ελεύθερος και από τον δεσπότην αυτού ακαταζήτητος».
Έτσι η Ελλάδα γίνεται μια από τις πρώτες χώρες που το κάνει – η Μ.Βρετανία το έκανε 11 χρόνια αργότερα, το 1833, η Γαλλία οριστικά το έκανε 1848 (μετά από μια προσωρινή περίοδο 1792-1804) και οι ΗΠΑ το 1865 – δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο το προοδευτικό κράτος που οραματίστηκαν οι Έλληνες.

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ, ΤΩΝ ΠΡΟΣΑΡΤΗΘΕΝΤΩΝ ΤΟ 1881.

Δημοσιεύθηκε την 24 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

—————–

Στην πρώτη απογραφή δεν αναγράφονται τα παρακάτω ονόματα : Αλήμπεη (Ψαθοτόπι), Ρεκίστιανα (Ρείκια), Τσαπρασλί (Ακροποταμιά), Στρεβίνα (Καμπή), Γενίτσαροι (Ψαθάδες), Κλίτοβο (Κλειδί) κ.α.(Πηγή – Ανακοίνωση στο Διεθνές Ιστορικό Συμπόσιο στο Βόλο,1981) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

” Όργια μεταξύ λαϊκών και μοναχών” 

Δημοσιεύθηκε την 24 Φεβρουαρίου 2021 από Anastasia Karra

Ορμώμενοι από την αναφορά στην προηγούμενη δημοσίευση για τα ” όργια μεταξύ λαϊκών και μοναχών” αξίζει να αναφέρουμε τη μαρτυρία του Δ. Τσοποτού όπως την παραθέτει ο Ν. Ζιάγκος στο βιβλίο του ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΗΠΕΙΡΟΣ και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο ” Τα μοναστήρια και οι ιδιοκτησίες τους” :
Ορισμένοι καλόγεροι κατέβαιναν νταβραντισμένοι στις πόλεις και γλεντοκοπούσαν, μάλιστα με γυναίκες. Είναι χαρακτηριστική μια αναφορά των κληρικών της Άρτας σχετική με όλα τα μοναστήρια της περιοχής της. ” Οι εν θείοις και σεβάσμιοις πατριαρχικοίς σταυροπηγίοις και τοις λοιποίς μοναστηρίοις ιερομόναχοι τε και μοναχοί, εισερχόμενοι εν τη πόλει της Άρτης και περινοστούντες εν αυτή καθ’ εκάστην αυθαδώς και αδεώς εσθίουσι και πίνουσι μετά γυναικών και παιδιών και πολλάκις ευρίσκονται συμφθειρόμενοι και αισχρώς μιγνύμενοι ου μόνον μετά κοσμικών γυναικών, αλλά μετά και μοναζουσών και ότι πολλαί γυναίκες κοσμικαί και μονάζουσαι εισερχόμεναι εν τοις ανδρώοις μοναστηρίοις ευρίσκονται κοιμώμεναι εκείσαι νύχτας πολλάς, μήτε Θεόν φοβούμεναι, μήτε ανθρώπους ευλαβούμεναι……” πιο περίεργο φαινόμενο από αυτό των μοναστηριών της Άρτας να μπαινοβγαίνουν στα ανδρικά μοναστήρια οι καλόγριες και να συζούν του καλού καιρού με τους καλόγερους, δεν υπάρχει……

Στη φωτο λιθογραφία του 17ου αιώνα με τίτλο Frate Greco in schena, (Η πίσω πλευρά Έλληνα μοναχού) – Πηγή ΓΑΚ

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε