Η κ. Αλεξάνδρα Ρίζου – Δασκάλα , κορυφαία αθλήτρια του Πεντάθλου στη Β. Ελλάδα την περίοδο 1935-1941. Σύζυγος του Παθολόγου γιατρού Ηλία Σφήκα… (Θυμόμαστε με πολύ αγάπη την κ. Αλεξάνδρα με την μπάσα φωνή της, καθώς την γνωρίζαμε προσωπικά)
Η φωτο είναι από το αρχείο του κ. Κ. Μπανιά.
—————-
“……Σε αντίθεση με τη λιτή και αυστηρή γραμμή των δυτικών ακτών, η ανατολική γραμμή του Ιονίου ξετυλίγεται περίτεχνα με τη ζωηρή και συναρπαστική εναλλαγή βραχέων και μακρών διαστημάτων, την αρμονική διαδοχή από οξείες και αμβλείες πτυχώσεις και τη συνεχή αντίστιξη εξοχών και εσοχών που σχηματίζουν πολύμορφους και ιδιότυπους κόλπους όπως τον περίκλειστο Αμβρακικό, που μεταφέρει την άλμη του Ιονίου στο εσωτερικό της ηπειρωτικής Ελλάδας…….”
Απόσπασμα από την περιγραφή του χώρου του Ιονίου του Ν.Γ. Μοσχονά όπως αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Κέντρου Μελετών Ιονίου https://www.corfuhistory.eu/?p=3088
Στη φωτογραφία Χάρτης της Ηπείρου και του Ιονίου Πελάγους του 1670, χαραγμένος σε χαλκό (Cluverius Philipp, “Epirus hodie Canina cum Mare Ionii insulis”, c.1670. Copper engraved map (26x21cm) of Epirus and the Ionian islands. Partly hand-colouring).
———————
1930ς : Η Φιλαρμονική της Άρτας σε φωτογραφία Δ.Ν. Μητσιάνη.
Η φωτογραφία είναι λίγο πριν τον πόλεμο, καθώς οι συγκεκριμένες στολές ράφτηκαν το 1935-1936. Ο Αρχιμουσικός (με το κοστούμι) είναι ή ο Θεοδόσης Παπαδόπουλος (26/06/1939 – 19/04/1940) ή ο Ανδρέας Πόγγης (17/07/1940 – 21/02/1941)
“…….Από την ημέρα που «άνοιγε» το Τριώδιο όλες οι γειτονιές ήταν στο πόδι.
Ακούγονταν παντού ο ήχος από τα «άργανα» (χειροποίητα κρουστά στρογγυλά, ντυμένα με δέρμα ζώων). Άρχιζε η γειτονιά της Αγίας Θεοδώρας, απαντούσε αυτή της Παρηγορήτριας και στη συνέχεια όλες οι γειτονιές της μικρής τότε πόλης μας. Το Πετροβούνι, οι Ταμπακιάδες, ο Άι – Νικόλας, η Αγιά- Σοφια, ο Άι- Γιώργης, η Οδηγήτρια…
Τα παιδιά γάνωναν αδιακρίτως, συνομήλικους και μεγάλους τρέχοντας αμέσως μακριά για να αποφύγουν τις συνέπειες…
Μικροπωλητές πουλούσαν κομφετί, σερπατίνες και μασούρια και στράκα- στρούκα (τα βεγγαλικά της εποχής). Ο Μπαρμπούτης έβγαζε στο μαγαζί του τις προσωπίδες ( Μπαρμπούτες) που ήταν σε δυο ποιότητες. Αυτές που ήταν φτιαγμένες στο καλούπι, οι Αθηναικές όπως τις έλεγαν, κι ήταν οι ακριβότερες γιατί είχαν κόπο για να γίνουν. Και οι άλλες οι φτηνές ένα κομμάτι μακαβάς, δυο ραφές, δυο τρύπες για τα μάτια, μια για το στόμα και δυο χρωματιστές γραμμές και βούλες και να οι φτηνές προσωπίδες, ένα δίλεπτο η μία. Οι μαγαζάτορες στόλιζαν τα μαγαζιά τους με χρωματιστές γιρλάντες, με σημαιούλες και με προσωπίδες”.(Απόσπασμα από το άρθρο ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΑΡΤΑΣ του Τάκη Βαφιά στο Περιοδικό ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ.50-51)
Στη φωτο στιγμιότυπο από το Καρναβάλι στην οδό Σκουφά τις Απόκριες του 1977 (Πηγή από Τα Νέα της Μικροσπηλιάς)
————–
1953 : Απόκριες στο Πρότυπο Δημοτικό Σχολείο στο Ρολόι. Δάσκαλος Δημήτριος Γαλάζιος. Διακρίνονται :τρίτη από αριστερά Βούλα Γκιολέκα, Δωρίτα Σκορδή, Λένα Γαλάζιου, Κουλίτσα Σκάρλου, Κική Λιάκατσα, Δώρα Καζάνη και Ντίνα Συμπεθέρου. (Φωτο από συλλογή Δωρίτας Σκορδή)
1929 : Μια παρέα φωτογραφίζεται μπροστά στην Παρηγορήτισσα.
Από αριστερά : Ιάσων Σουριανός (Νομάρχης Αρταίων), Γερομήτσος Αποστόλης (Διευθυντής Νομαρχίας), Γκόντζιος Νίκος (Αρεοπαγίτης Τρικάλων), Βαφειάδης Βικέντιος (Οδοντίατρος), Βουρλάκος Νίκος ( Πρωτοπυγμάχος -Πολιτικός Μηχανικός), Σελλούντος Ηλίας (Γεωπόνος). Οι 4 τελευταίοι ήταν ιδρυτές του Α.Α.Ο. ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΌΣ. Στο βάθος ο Αμυντικός Στρατώνας. (Φωτο από Αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
Πίνακας της Angelika Kauffmann (17-18ος αιώνας) που απεικονίζει τον Πύρρο ως βρέφος στα πόδια του Γλαυκία και βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης.
Διαβάζουμε σχετικά : Οι συνεχείς πόλεμοι του Αιακίδη, πατέρα του Πύρρου, δυσαρέστησαν τους υπηκόους του, οι οποίοι οργάνωσαν κίνημα εναντίον του γύρω στο 316 π.Χ. Ο βασιλιάς οδηγήθηκε στην εξορία, ενώ οι πολιτικοί του σύμμαχοι βρήκαν το θάνατο. Ωστόσο μια ομάδα υποστηρικτών του πήραν νύχτα το μοναχογιό του, τον Πύρρο, και τον φυγάδευσαν από την πρωτεύουσα εν μέσω αντίξοων συνθηκών. Τελικά κατέληξαν στην Αυλή του ηγεμόνα των Ιλλυρίων, του Γλαυκία, όπου έβαλαν το νήπιο μπροστά του ζητώντας να το προστατέψει. Αρχικά ο Γλαυκίας, ήταν επιφυλακτικός καθώς διατηρούσε καλές διπλωματικές σχέσεις με τον εχθρό του παιδιού, τον Κάσσανδρο. Ωστόσο θεώρησε πως έλαβε θεϊκούς χρησμούς να προστατεύσει τον Πύρρο κι έτσι επέτρεψε στη γυναίκα του, Βερόη, να το αναθρέψει μαζί με τα δικά τους παιδιά. Όταν μάλιστα ο Κάσσανδρος του προσέφερε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό για τον Πύρρο αρνήθηκε να προβεί στην ανταλλαγή και τελικά, όταν εκείνος έγινε έντεκα ή δώδεκα ετών, τον αποκατέστησε στον θρόνο των προγόνων του.
Γράφει ο Πλούταρχος στους Βίους Παράλληλους : ‘Ἐπεὶ δὲ στασιάσαντες οἱ Μολοσσοὶ καὶ τὸν Αἰακίδην ἐκβαλόντες ἐπηγάγοντο τοὺς Νεοπτολέμου παῖδας, οἱ μὲν φίλοι τοῦ Αἰακίδου διεφθάρησαν καταληφθέντες, τὸν δὲ Πύρρον ἔτι νήπιον ὄντα καὶ ζητούμενον ὑπὸ τῶν πολεμίων ἐκκλέψαντες οἱ περὶ Ἀνδροκλείδην καὶ Ἄγγελον ἔφευγον, οἰκέτας ὀλίγους καὶ γύναια τιθηνούμενα τὸ παιδίον ἀναγκαίως ἐφελκόμενοι. καὶ διὰ τοῦτο τῆς φυγῆς γινομένης αὐτοῖς δυσέργου καὶ βραδείας, καταλαμβανόμενοι τὸ μὲν παιδίον ἐγχειρίζουσιν Ἀνδροκλείωνι καὶ Ἱππίᾳ καὶ Νεάνδρῳ, νεανίσκοις οὖσι πιστοῖς καὶ ῥωμαλέοις, ἀνὰ κράτος φεύγειν καὶ Μεγάρων ἔχεσθαι χωρίου Μακεδονικοῦ προστάξαντες, αὐτοὶ δὲ τὰ μὲν δεόμενοι, τὰ δ’ ἀπομαχόμενοι τοῖς διώκουσιν ἐμποδὼν ἦσαν ἄχρι δείλης ὀψίας………..Οὕτω δὲ σωθέντες καὶ φθάσαντες τὴν δίωξιν, εἰς Ἰλλυριοὺς παρεγένοντο πρὸς Γλαυκίαν τὸν βασιλέα· καὶ καθεζόμενον εὑρόντες οἴκοι μετὰ τῆς γυναικός, ἐν μέσῳ τὸ παιδίον ἐπὶ τῆς γῆς κατέθεσαν. ὁ δ’ ἦν ἐπὶ γνώμης, Κάσσανδρον δεδοικὼς ἐχθρὸν ὄντα τοῦ Αἰακίδου, καὶ σιωπὴν εἶχε πολὺν χρόνον βουλευόμενος. ἐν τούτῳ δ’ ὁ Πύρρος ἀπ’ αὐτομάτου προσερπύσας καὶ λαβόμενος τοῦ ἱματίου ταῖς χερσὶ καὶ προσεξαναστὰς πρὸς τὰ γόνατα τοῦ Γλαυκίου, γέλωτα πρῶτον, εἶτ’ οἶκτον παρέσχεν, ὥσπερ τις ἱκέτης δεόμενος καὶ δακρύων. ἔνιοι δέ φασιν οὐ τῷ Γλαυκίᾳ προσπεσεῖν αὐτόν, ἀλλὰ βωμοῦ θεῶν προσαψάμενον ἑστάναι πρὸς αὐτὸν περιβαλόντα τὰς χεῖρας, καὶ τὸ πρᾶγμα τῷ Γλαυκίᾳ θεῖον φανῆναι. διὸ καὶ παραυτίκα τὸν Πύρρον ἐνεχείρισε τῇ γυναικί, κελεύσας ἅμα τοῖς τέκνοις τρέφεσθαι, καὶ μικρὸν ὕστερον ἐξαιτουμένων τῶν πολεμίων, Κασσάνδρου δὲ καὶ διακόσια τάλαντα διδόντος, οὐκ ἐξέδωκεν, ἀλλὰ καὶ γενόμενον δυοκαίδεκα ἐτῶν καταγαγὼν εἰς Ἤπειρον μετὰ δυνάμεως βασιλέα κατέστησεν……’https://el.wikisource.org/…/%CE%A0%CF%8D%CF%81%CF%81%CE…
——————–
Ο πλάτανος βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού δίπλα στο Γεφύρι. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ο πλάτανος της Άρτας μαζί με την πλατεία Μονοπωλείου υπήρξαν τόποι εκτέλεσης αιχμαλώτων όπως μαρτυρούν και οι ακέφαλοι σκελετοί που βρέθηκαν στις ανασκαφές. Η επιλογή της πλατείας και του πλατάνου στη γέφυρα, είχε να κάνει με το γεγονός ότι αποτελούσαν πολυσύχναστα μέρη και η θέα των νεκρών λειτουργούσε παραδειγματικά για τους υπόδουλους Έλληνες. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων, καθόταν κάτω από τον πλάτανο και έβλεπε τους κρεμασμένους Έλληνες, τους οποίους ο ίδιος είχε καταδικάσει σε θάνατο διά απαγχονισμού ενώ λέγεται επίσης ότι το δέντρο αποτελούσε και στόχο σκοποβολής του ίδιου του Αλή Πασά πριν από κάποια επιδρομή κατά των Σουλιωτών, γεγονός στο οποίο βασίστηκε και το δημοτικό τραγούδι
«Τ’ έχεις καημένε πλάτανε και στέκεις μαραμένος
με τις ριζούλες στο νερό και πάλι μαραμένος;
Παιδιά μ’ σαν με ρωτήσατε, να σας το μολογήσω.
Αλή πασάς επέρασε με δεκοχτώ χιλιάδες.
Κι όλοι στον ίσκιο μ’ έκατσαν,
εκάτσαν στη δροσιά μου
κι όλοι σημάδι μ’ έβαλαν,
κι όλοι με τουφεκίσαν.
Μου κόψαν τα κλωνάρια μου,
μαράθηκ’ η καρδιά μου
κι αυτός ο γερ’-Αλή πασάς
μου ρίχνει στην καρδιά μου.»
Αξιοσημείωτο είναι το περιστατικό με πρωταγωνιστή τον Βασιλέα Γεώργιο τον Α’, ο οποίος επισκέφθηκε την Άρτα στις 16 Σεπτεμβρίου 1881. Η υποδοχή υπήρξε θερμή και τις απογευματινές ώρες της ίδιας ημέρας ο βασιλιάς επιθεώρησε τις μονάδες που είχαν στρατοπεδεύσει στο κάστρο της Άρτας ενώ την επόμενη ημέρα επισκέφθηκε τη γέφυρα της Άρτας και απέδωσε χαιρετισμό στον Τούρκο διοικητή Αλή Ριζά Μπέη και μετά σκάλισε το όνομα του στον γέρικο πλάτανο και μαζί με τους αξιωματικούς, σχημάτισε έναν ανθρώπινο κύκλο γύρω από το δέντρο. (Πηγές : Η ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΝΤΗΡΙΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΣ 1881-1981, Δ. Καρατζένηs (http://dimitrioskaratzenis.gr/books.php…) -Τ’ έχεις καημένε πλάτανε, Δημοτικό Τραγουσι, Δόμνα Σαμίου (https://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.songs&id=132)
Η φωτογραφία είναι του Δημήτρη Παπαδήμου, από το Λεύκωμα “Εκδρομή Ηπείρου” Οκτ. 1966, για το ΜΙΕΤ.
————————
Το 2ο Δημοτικό Σχολείο με τον δάσκαλο Νίκο Γαλάζιο επισκέπτεται τους πολιτικούς κρατούμενους τις ημέρες του Πάσχα και οι μαθητές φωτογραφίζονται με τους φυλακισμένους στη θέση που είναι σήμερα το εκκλησάκι. ( Φωτο από Αρχείο κ. Κ. Μπανιά. Τα ονόματα των μαθητών στο πρώτο σχόλιο)
Και μερικά ονόματα….
————————-
Δεσπότης ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος. Νομάρχης ο Σωτήρης Σταματιάδης. Δήμαρχος ο Χρήστος Γκίζας. Πρόεδρος του ΕΟΤ ο κ. Κουτσογιάννης, γενικός γραμματέας ο κ. Φωκάς. Πλήθος κόσμου στα εγκαίνια. Το εστιατόριο ανοιχτό ως τις 10 30, το μπαρ μέχρι τις 12. Η διευθύντρια κ. Εύη Βοτζίδου το «έντυσε» άψογα. Δύο τερέν τένις. Ένα κιόσκι με πέργκολα. Ηλεκτροφωτισμός όλου του Κάστρου. Έκτοτε, από τα Χριστούγεννα μέχρι τις Απόκριες, και όχι μόνο, οι χοροί και οι εκδηλώσεις έδιναν κι έπαιρναν. Το ΞΕΝΙΑ έγινε σημείο αναφοράς για την πόλη και οι Αρτινοί το σεβάστηκαν και το τίμησαν ιδιαίτερα….
Στην φωτό διακρίνεται ο Γ.Γ. του ΕΟΤ Νίκος Φωκάς, ο κ. Στράτος Πατσαλιάς και το ζεύγος Βοτζίδου το όποιο ήρθε από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου για να αναλάβει την διεύθυνση του υπέρλαμπρου ξενοδοχείου. (Η φωτο είναι από το Αρχείο της κας Ευφημούλας Πατσαλιά, όπως δημοσιεύτηκε από τον κ. Σ. Μπαρτζώκα)
Στις 29 Μαίου 1958 έγινε υπό την προεδρία του Νομάρχη Άρτας Κώστα Συρεπίσιου σύσκεψη, για την ανέγερση τουριστικού ξενοδοχείου μέσα στο Κάστρο της Άρτας. Παρόντες στη σύσκεψη ήταν ο Δήμαρχος της πόλης κ. Παπαβασιλείου, ο Ιωάννης Ζαχαρής, δικηγόρος – πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου και ο Ιωάννης Παπαβλασόπουλος, νομομηχανικός. Εκεί αποφασίστηκε η μεταφορά των φυλακών από το χώρο του Κάστρου και η παράδοση 50 στρεμμάτων.
Στις 12 Απριλίου 1958 είχε ήδη περάσει ο νόμος 40165 για μεταστέγαση των φυλακών. Εστάλη εκ μέρους του Δημάρχου επιστολή προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης και ήρθε η θετική απάντηση με το υπ’ αρ. 2340 έγγραφο. Κατόπιν έχουμε άφιξη τοπογράφων μηχανικών του ΕΟΤ στο χώρο του Κάστρου και γίνεται τοπογράφηση στο χώρο όπου θα ανεγερθεί το Ξενία. Η υπηρεσία Αρχαιοτήτων συμφωνεί και εγκρίνεται το ποσόν των 5.500.000 δρχ. για την ανέγερση ξενοδοχείου δυνάμεως 42 κλινών.
Στις 9 Δεκεμβρίου γίνεται η δημοπράτηση του έργου. Εργολάβος – μηχανικός ο Μίλτος Ραίσης. Μελέτη και σχεδίαση ο Διονύσης Ζήβας. Ο ίδιος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ταχυδρόμος» της πόλης το 2018 , διηγείται μετά από πολλά χρόνια «…όλο το πρόγραμμα των ΞΕΝΙΑ, ήταν ένα από τα σημαντικότερα και αξιολογότερα ως προς την κατασκευήν δημοσίων κτιρίων που έχουν εφαρμοστεί ποτέ στην Ελλάδα….…..Εγώ όταν ήρθα το ’59 βρήκα ένα δωμάτιο σε κάποιο ξενοδοχειάκι που κάποιος μου το υπέδειξε (είχα έρθει μάλιστα με την γυναίκα μου που είμασταν νιόπαντροι) και μας έδωσε αυτός ο χριστιανός ένα δωμάτιο με δυο σιδερένια κρεββάτια και τίποτε άλλο. Οι τουαλέτες ήταν κοινόχρηστες. Μπάνιο δεν υπήρχε. Αυτό ήταν το ξενοδοχειακό επίπεδο της Ελλάδας στη δεκαετία του 1950….» (Πληροφορίες από άρθρο του κ. Κ. Μπανιά στην εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ Άρτας)
Στη φωτογραφία το ΞΕΝΙΑ φωταγωγημένο (Φωτο από φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη)
————————–
ΞΕΝΙΑ : Όλα τα δωμάτια έχουν απεριόριστη θέα στο ποτάμι.(Η φωτογραφία είναι του Δημήτρη Παπαδήμου, από το Λεύκωμα “Εκδρομή Ηπείρου” Οκτ. 1966, για το ΜΙΕΤ.)
