—————
1973-74 : Από την εκδρομή του Β’ Γυμνασίου Θηλέων Άρτας στην Κορωνησία…Διακρίνονται από αριστερα Α. Κωστή, Α. Κωσταντίνου, άγνωστη, Α. Λάκκα, Β. Ζιώβα, άγνωστη, Κ. Γκολομάζου, Ν. Κατσούλα και Α. Καρρά….Μουσική από το κασσετόφωνο που κρέμεται από τα κλαδιά της ελιάς….(Φωτο από συλλογή Α.Κ.)
———-
1955 : Μαθήτριες του οκταταξίου Γυμνασίου Θηλέων Άρτας (Από συλλογή Φ.Κ.)
————
1941 : Τη χρονιά αυτή , επί Κατοχής, το Γυμνάσιο Θηλέων μετακόμισε προσωρινά σε μια αίθουσα του Β’ Δημοτικού Σχολείου Άρτας στο ρολόι….Στη φωτογραφία η Δευτέρα τάξη του Οκταταξίου Γυμνασίου Θηλέων Άρτας…..Διακρίνονται από αριστερά μπροστά ο καθηγητής Παπακώστας και δεξιά η καθηγήτρια Μαρίκα Οικονόμου..(Η φωτο είναι απο το βιβλίο του Κ.Τσιλιγιάννη “Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ 1881-1941”, AΘΗΝΑ, 2013
————-
1935 : Μαθήτριες του Γυμνασίου Θηλέων Άρτας με τον Γυμνασιάρχη τους….( Η φωτο είναι απο το βιβλίο του Κ.Τσιλιγιάννη “Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ 1881-1941”, AΘΗΝΑ, 2013)
“Ο λαός της Άρτης διακρίνεται των πλησιοχώρων ως λαός ζωηρός , αγχίνους, εργατικός, φιλόκαλος, φιλόθρησκος, ευπροσήγοροςκαι ευέντευκτος και λίαν περίεργος…Αι Αρταίαι γυναίκες έχουσι ευφυίαν, ευαισθησίαν, φιλοκαλίαν…”
Από “ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΑΡΤΗΣ”, 1884 του Σεραφείμ Βυζάντιου
1852 : Άποψη της Άρτας. Το Κάστρο. Γκραβούρα του περασμένου αιώνα…Πρωτότυπος τίτλος Arta, Epirus, now occupied by the Greeks. Χρονολογία έκδοσης 1984 /Έκδοση 1842 – 1885. Ελλάδα, ιστορική, εικονογραφημένη. Μια πλήρης συλλογή ιστορικών, τοπογραφικών και καλλιτεχνικών ντοκουμέντων. Με 280 γκραβούρες εποχής, Αθήνα, Nikolas Books, 1984. (Πηγή : https://el.travelogues.gr/)
Σύμφωνα με τον Σεραφείμ Ξενόπουλο, στις 20 Δεκεμβρίου 1794, ο Άραχθος πλημμύρισε και προξένησε πολλές ζημιές στις συνοικίες Άι Γιάννη, Εβραίικα και Ταμπακιάδες και γκρέμισε πολλά σπίτια. Οι εκκλησίες του Θεολόγου, των Αναργύρων, της Ευαγγελιστρίας και της Κορωνησίας γέμισαν νερό, η δε Γέφυρα της Άρτας “……εκαλύφθη άπασα υπό των υδάτων τόσον, ώστε η υψηλοτέρα αψίς εφαίνετο ως τί μικρόν σημείον εξέχουσα των υδάτων”. Παρόμοια καταστροφή συνέβη και στις 14 Οκτωβρίου του 1856, αλλά όχι τόσο καταστρεπτική….(Φωτο από την σελίδα Η ΝΥΦΗ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ)
………….Έτσι μιλώντας για τόνα και για τάλλο φτάσανε σ’ένα νερόμυλο. Τους ταξιδιώτες βγήκε να καλωσορίσει ο μυλωνάς και τους κάλεσε να περάσουν τη νύχτα κοντά του. Ακουγόταν το νερό να φεύγει μα ο μύλος δεν δούλευε….
-Χάλασε το ρημάδι, τους εξήγησε, μην κοιτάτε τώρα που κατάκιασε το ποτάμι. Από το τελευταίο νερό ξεχαρβαλώθηκε η λιθαρένια θέση του και το μαστορεύω!
Παραπονιόταν ο μυλωνάς πως κάθε χρόνο τα ίδια τραβούσε.
-Το φετεινό χειμώνα μάλιστα , μας αφάνισαν οι βροχές, είπε. Άμα έχει κατεβασιά, είμαστε για κλάματα….Άιντε να συγκρατήσεις ποταμό. Δεν είναι βλέπεις κουρνέλιασμα να στάζει…..τα κάνει όλα σμπαράλια!…Καμμιά ώρα θα μάθετε πως πήρε κ’εμένα και το μύλο μαζί και μας έπνιξε στη θάλασσα…..( Από το βιβλίο του Κ. Πενταγιώτη “1814 ΠΡΙΝ ΑΝΘΙΣΕΙ Η ΣΟΥΒΛΑ”, ΑΘΗΝΑ, 1960)
Στη φωτογραφία το χωριό Βίγλα Άρτας πλημμυρισμένο (Φωτο από την σελίδα Η ΝΥΦΗ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟ)
Στη δεκαετία του 50, όταν η Άρτα ακόμη πλημμύριζε…(Φωτο από ιδιωτική συλλογή)
——————-
Στις 20 Δεκέμβρη του 1794 σήκωσε νερό ο Άραχθος. Μέχρι τις γιορτές των Χριστουγέννων το ποτάμι πλημμύρισε και κατέστρεψε μέρος της πόλης. Συνηθίζονταν σε τέτοιες περιπτώσεις ο διοικητής να διατάζει δέηση για να φύγει το κακό. Επρεπε σε όλες τις λειτουργίες να παρευρίσκονται οι κάτοικοι όλων των θρησκειών ανεξάρτητα ποιος έκανε την δέηση. Σύμφωνα με τα γαλλικά και Βενετικά αρχεία έγιναν 3 προσευχές απο τους χριστιανούς στην Παρηγορήτρια, 2 απο τους μουσουλμάνους στο τζαμί της πόλης (πρφ. Το Κιλίτς Μπέη) και μια από τους Εβραίους. Τότε συνέβηκε και κάτι το περίεργο.Αν πιστέψουμε τον Πουκεβίλ, μετά αυτή την πλημμύρα οι μεγάλοι Τούρκοι τσιφλικάδες, οι οποίοι έπαθαν μεγάλες ζημιές στα τσιφλίκια της ποταμιάς πήγαν στην κατή και του ζήτησαν να δικάσει τον ποταμό να επανέλθει στην αρχική κοίτη του και να μην ξαναφουσκώσει. Ο κατής ,αν και έξυπνος άνθρωπος ,δεν τους χάλασε το χατίρι, προκειμένου να τους αποφύγει. Έκδωσε λοιπόν δικαστική απόφαση στην οποία διάταζε τον ποταμό Άραχθο να κάνει, ότι ακριβώς του ζήτησαν οι μπέηδες. Έτσι αυτοί αποχώρησαν ικανοποιημένοι που τους εκπληρώθηκε το αίτημα. Η ιστορία όμως δεν τελειώνει εδώ ,καθότι και ο κατής αρχικά ίσως δεν κατάλαβε που έμπλεξε. Κάθε φορά που είχε κατεβασιά ο Άραχθος ο κατής και οι Τούρκοι πήγαιναν κοντά , του φώναζαν να αποσυρθεί με βάση την απόφαση, έβριζαν το ποτάμι και του πετούσαν πέτρες καθώς και αντίγραφα της απόφασης. Κατόπιν τούτου επέστρεφαν ικανοποιημένοι πίσω. Και αν τύχαινε να σταματήσει η κατεβασιά, τότε όλοι ήξεραν γιατί σταμάτησε.
Πηγές κειμένου:
1.Αυγερινός Ανδρέου, ≪η Άρτα στον καιρό της Πανούκλας≫ και κ.ε.
2. Πουκεβίλ, Ταξίδι στην Ελλάδα, ΗΠΕΙΡΟΣ, βιβλίο πέμπτο, κεφάλαιο τέταρτο, σελ.
245 επ. Εκδόσεις Τολίδη, Αθήνα 1994
3. Σεραφείμ Ξενόπουλος, Ιστορικό Δοκίμιον περί Αρτας και Πρεβέζης
4. Σιορόκας, Το Γαλλικό προξενείο της Άρτας
5. Μέρτζιος, Βενετικά αρχεία της Άρτας
6. Φώτης Βράκας, Περίπατος στην Οθωμανική Άρτα (Πηγή: (Από δημοσίευση του κ. Lucas Braca στη σελίδα SAVE “IMARET” IN ARTA, GREECE)
Φωτογραφία από το 3D video του Σπύρου Φρίγκα για την Ε.Φ.Α.Άρτας, “Η Βυζαντινή Άρτα”
————-
ΑΡΤΑ
Πόλη της οργής
Μα και της απόλυτης γαλήνης.
Χώρα γυναικοκρατούμενη
Της μοναξιάς.
Καλά φρουρούμενη
Αυλή!
Που τα παιδιά σου
Παίζουν
-μην έχοντας τίποτ’
Άλλο –
Με τα παιγνίδια
Όνειρά τους…….
…………………..
Αργεί να’ρθει
Τούτο το καλοκαίρι.
Και θα’ ναι η βροχή
Κακός θυρωρός ν’ ανοίξει
Την πόρτα να μπεί……
(Απόσπασμα από την ποιητική συλλογή του Νίκου Τσαμτσίκα, “Ο κλέφτης της Άρτας”, στις αρχές του’80, όταν την μελαγχολία της εφηβείας την διαδέχονταν η μελαγχολία της ατέλειωτης βροχής….)
Το γεφύρι της Άρτας, από το βιβλίο IN GREECE, ANTOINE BON, εκτυπώθηκε στις 29 Ιουνίου 1951, copyright 1932.
