Η μεγάλη καμάρα της γεφύρας της Άρτης

Φωτογραφία της μεγάλης καμάρας της γέφυρας της Άρτας. (Πηγή : Α. Ορλάνδος, Η γέφυρα της Άρτης, Α.Β.Μ.Ε. Β΄, 1936 – Η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία)

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

Δίπλωμα Στρατιωτικής Συντάξεως Πολέμου

Δίπλωμα απονομής στρατιωτικής σύνταξης σε στρατιώτη, κάτοικο της περιοχής του Βουργαρελίου, πληρωτέα από 9ης Δεκεμβρίου 1921 και αποτελούμενη “εκ δραχμών 15”. (Πηγή : Αρχείο Ευστρ. Πατσιαλιά, Δικηγορικό Γραφείο Μιχάλη Νικολάου)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αρτινοί στον πόλεμο του '22 & τον πόλεμο της Κορέας | Σχολιάστε

Νικόλαος Μπόντζος

1922. Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Στο κέντρο της φωτογραφίας ο υπολοχαγός τότε Νικόλαος Μπόντζος. Αργότερα βρέθηκε με τη μονάδα του στην Άρτα ως συνταγματάρχης και στη συνέχεια στο Αλβανικό μέτωπο. Στην μονάδα του στην Άρτα υπηρέτησε ο ζωγράφος Γιάννης Μόραλης.Το πορτραίτο που του έκανε ο Μόραλης, πωλήθηκε το 1995 στους Sotheby’s. (Η φωτογραφία είναι από τη Συλλογή του Μίμη Χριστοφυλάκη)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αρτινοί στον πόλεμο του '22 & τον πόλεμο της Κορέας | Σχολιάστε

Η ζωή των γυναικών της Άρτας στις αρχές του 20 αι.

“Βρισκόμαστε στο 1905. Οι γυναίκες κλεισμένες στο σπίτι, προ παντός οι κοπέλες, από 13 – 14 χρονών δεν κυκλοφορούσαν στους δρόμους. Ήταν κλεισμένες στο σπίτι βοηθώντας τις μητέρες τους στις δουλειές του σπιτιού που ήταν ατέλειωτες. Άρχιζαν από μία και δύο ώρες πριν φέξει και σταμάταγαν πολύ αργά το βράδυ. Δεν είχαν τελειωμό οι δουλειές της γυναίκας τότε. Από πού ν’ αρχίσει κανείς? Απ’ το μαγείρεμα με χλωρά ξύλα και τα δακρυσμένα μάτια απ’ το φύσημα της φωτιάς?. Πολλές γυναίκες είχαν καλάμι  ως 60 πόντους μάκρος με τρυπημένους τους κόμπους για να φυσάνε τη φωτιά από μακριά να μην τους χτυπάει ο καπνός! Απ’ τη μπουγάδα, κουβαλώντας το νερό νύχτα απ’ τα πηγάδια? Απ’ το πλέξιμο φανέλες – κάλτσες – μπλούζες για όλη την οικογένεια? Απ’ το ατέλειωτο μπάλωμα σε εσώρουχα και εξώρουχα? Βλέπετε δεν υπήρχε τίποτα έτοιμο τότε….. Τα μαλλιά τα παίρναν το Μάη που κουρεύονταν τα πρόβατα και πέρναγαν πολλά στάδια ώσπου να γίνουν νήματα να δουλευτούν. Τί να πρωτοθυμηθεί κανείς? Τη μεγάλη ποικιλία σε γλυκά  για να περάσει όλο το χειμώνα το σπίτι? Τον τραχανά για να βγάλει όλο το χειμώνα η οικογένεια? Τον μπελτέ ντομάτας?  Τον ασταμάτητο αργαλειό για να φτιάσει όλα τα στρωσίδια του σπιτιού και τις προίκες των κοριτσιών? Είναι αμέτρητες οι δουλειές που έφτιαχναν αυτές οι μέλισσες με τόση αφοσίωση! Όσοι έζησαν αυτά τα χρόνια ξέρουν πολύ καλά τί δουλειές έκανε αγόγγυστα η μάνα τους….

Οι κοπελίτσες 13 – 14 χρονών κυκλοφόραγαν στην αγορά με μακρύ φουστάνι ως τα κότσια και εξυπηρετούσαν την οικογένεια  σε ψώνια στην αγορά.  Μόλις όμως άρχιζε να σχηματίζεται το στήθος, άρχιζε και η φυλακή τους. Γι’ αυτό πολλές μητέρες, για να μην χάσουν αυτή την εξυπηρέτηση, τις έδεναν σφιχτά με στηθόδεσμους για να μην φαίνεται τίποτα. Χωρίς να σκέφτονται (από αμάθεια βέβαια) τί ζημιά κάνουν στο κορμί του παιδιού, που πολλές φορές μετά το γάμο, ήταν φοβερό εμπόδιο στην τεκνοποίηση. Πολλές έμεναν ατροφικές σ’ όλη τους τη ζωή και ήταν εντελώς ίσιες όπως ο άντρας….” (Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Λεωνίδας Βλάχος, Εφημερίδα ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Άρτα, Μάιος 1984]

Στη φωτογραφία “Αρτηνιά στον αργαλειό της”. Η φωτογραφία είναι του Βασίλη Γκανιάτσα (Πηγή : Λεύκωμα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Αθήνα, 2007)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Το γαλάζιο σπίτι στην οδό Αμβρακίας!

Το γαλάζιο σπίτι της φωτογραφίας βρίσκονταν στην οδό Αμβρακίας, στο δρόμο προς το 2ο Δημοτικό Σχολείο, απέναντι από το Κάστρο και ανήκε στην οικογένεια Πλακούτση. Κατεδαφίστηκε μάλλον την δεκαετία του ’80. (Φωτο από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Ο Γιάννης Μπουροβίλης – Ένας ξεχωριστός τύπος της Άρτας (γ’ μέρος)

«……Εκεί, στο πίσω μέρος καθόταν η Τουρκοβασιλική. Είχε καλές σχέσεις ο Γιάννης μαζί της. Ήταν ως 50 χρονών τότε, ψηλή και καλοβαλμένη, μ’ αυτό το όνομα την ήξεραν όλοι. Δεν ξέρω αν ήταν Τουρκάλα κι όταν έφυγαν οι Τούρκοι έμεινε στην Άρτα και βαφτίστηκε ή αν ήταν Ελληνίδα και παντρεύτηκε Τούρκο κι όταν έφυγε αυτός με την προσάρτηση, αυτή έμεινε στην Άρτα.

Στο σπίτι του ο Γιάννης είχε πολλά λουλούδια. Τα διατηρούσε σε  νερό κι όταν άδειαζε ο δίσκος με τη βόλτα στην αγορά, γύριζε στο σπίτι του και τον ξαναγέμιζε. Πολλούς απ’ τους πλούσιους τους έβρισκε στο καφενείο του Γιώργου Βήχα, που ήταν το πρώτο τότε, τους υπόλοιπους στο δρόμο και στα μαγαζιά τους.

Ο άνθρωπος αυτός δυστυχώς είχε ένα τραγικό τέλος. Ντροπή για την Άρτα που αδιαφόρησε γι’ αυτόν που πρωτοστάτησε σ’ αμέτρητες χαρές μια ολόκληρη ζωή, ενώ θα ‘πρεπε να του προσφέρουν μια βοήθεια να τελειώσει ανθρωπινά.  Είχε γίνει φυματικός και την εποχή εκείνη όποιον έλεγαν ότι είναι «χτικιασμένος» γνώριζε μεγάλη αδιαφορία και περιφρόνηση απ’ όλους σε φαγητό και νερό. Από μακριά τους έδιναν με μακρύ καλάμι οτιδήποτε, φοβούμενοι μη κολλήσουν απ’ την αρρώστια τους – κουταμάρες των γιατρών της εποχής εκείνης. Όταν πέθαινε ο χτικιασμένος, πήγαινε στο σπίτι του η αστυνομία με τον Γούσια και τον Μαρνέλη, του φόρτωναν σε κάρο στρώματα, σκεπάσματα κι ό,τι άλλο ήταν του αρρώστου, τα πήγαιναν μακριά στο γιαλό και τα ‘καιγαν.

Ο Γιάννης ο Μπουροβίλης αναγκάστηκε τον τελευταίο καιρό να πάει σ’ ένα καλυβάκι που μόλις τον έπαιρνε. Ήταν πιο πέρα απ’ το σκοπευτήριο, στο βάθος στις ελιές, χωρίς να τον πλησιάζει κανείς. (Όπως τα παλιά χρόνια στα χωριά όταν το άλογο ή το γαϊδούρι δεν μπορούσε να προσφέρει  τίποτα γιατί είχε γεράσει, το χτύπαγαν να φύγει μακριά στην ερημιά για να ψοφήσει χωρίς νερό και τροφή κι ας είχε δουλέψει μια ζωή για να μεγαλώσει η οικογένεια).

Τί παραξενιές αλήθεια έχει η ανθρώπινη κοινωνία σε κάθε εποχή! Τις παραξενιές τις σημερινές θα τις σχολιάζουν οι άνθρωποι που θα ζουν το 2050, γι’ αυτό ας προσέχουμε ο καθένας μας πως φέρεται στη ζωή του.. Μεγάλη χαρά και ικανοποίηση αισθάνεται ο άνθρωπος που τερματίζει τη ζωή του με αξιοπρέπεια  και ξέροντας ότι δεν πείραξε κανένα ούτε δια λόγου, ούτε διά έργου, κι ας έζησε σε σκοτεινές περιόδους. Ξέρω πολλούς που έφυγαν από δω πικραμένοι, ντροπιασμένοι, με βαρύ έλεγχο στη συνείδησή τους για την πράξη τους στη ζωή. Δεν ωφελεί όμως σε τίποτα η μετάνοια στο τέλος της ζωής……”. [Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Λεωνίδας Βλάχος, Εφημερίδα ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Άρτα, 1984]

Μπορείτε να διαβάσετε την ιστορία της Τουρκοβασιλικής στο λινκ https://doxesdespotatou.com/ta-kafeneia-tis-artas-g-meros/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-spiti-tis-toyrkovasilikis/

Στη φωτογραφία ” 1957 – Ο κήπος της Αγίας Θεοδώρας, γεμάτος τριανταφυλλιές, πoυ βρίσκονταν στο πλαινό και πίσω μέρος του ναού, απ’ όπου προμηθεύονταν λουλούδια ο Μπουροβίλης. Η φωτογραφία είναι του Cas Oorthuys, https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Αστέρια της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ

1970 – Β’ Εθνική. Αριστερά ο Σωτήρης Πέτσας, στη μέση ο Ευάγγελος Κωστούλας  και δεξιά ο Κωστάκης Νίκου. (Φωτο από αρχείο Κ. Νίκου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα της Αναγέννησης | Σχολιάστε

Οικογένεια Γρατσάνη, 1929

Ματσούκι, 1929. Φωτογραφία γάμου της οικογένειας Γρατσάνη. Η φωτογραφία περιέχεται στο: “Κουκούδης, Αστέριος Ι. (2003). The Vlachs : metropolis and diaspora. Thessaloniki : Zitros, p.103. – Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας.

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινές Οικογένειες | Σχολιάστε

Η τοιχογραφία του Ανελεήμονα Χάρου στη Μονή Βύλιζας Ματσουκίου

“Η τοιχογραφία του Ανελεήμονα Χάρου που βρίσκεται στο βόρειο τοίχο του Προδρόμου της Μονής Βύλιζας Ματσουκίου, αποτελεί πιστό σχεδόν αντίγραφο της ξυλογραφίας που απεικονίζει τον Χάρο στις εκδόσεις του ποιήματος του Γιούστου Γλυκού. Ο Γιούστος Γλυκός, γιός του Ιωάννη Γλυκού από την Κορώνη της Μεσσηνίας, πέθανε το 1522, δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση του μοναδικού του ποιήματος με τίτλο «Πένθος θανάτου, ζωής μάταιον και προς Θεόν επιστροφή» (1520).

Το «Πένθος Θανάτου», όπως είναι περισσότερο γνωστό το ποίημα του Γιούστου Γλυκού, είναι ένα ηθικοδιδακτικό αριστούργημα, αποτελούμενο από 632 ομοικατάληκτους κατά διστιχία δεκαπεντασύλλαβους στίχους, το οποίο αναφέρεται στο πένθος των επιζώντων για το θάνατο των αγαπημένων τους προσώπων, στη ματαιότητα των εγκοσμίων και της επίγειας ζωής και στη, μετά θάνατον, επιστροφή των ενάρετων ανθρώπων στο Θεό, ανήκει δηλαδή στην ευρεία κατηγορία των memento mori. Αυτό το γεγονός σημαίνει ότι είτε κάποιο αντίτυπο του ποιήματος υπήρχε στην πλούσια βιβλιοθήκη του μοναστηριού ή θα έτυχε να το είχαν υπ’ όψιν τους οι αγιογράφοι του Παρεκκλησίου. Η μοναδικότητα της τοιχογραφίας έγκειται στο γεγονός ότι ο Χάρος, όπως λέγει ο ποιητής «βαστάζη των τριών λογών τα άρματα, εκείνα που μας σφάζει», ήτοι το δρέπανον, το ξίφος και το τόξο μετά βελών. Ο Χάρος στη Ορθόδοξη εικονογραφία, τη λαϊκή τέχνη και τη δημοτική ποίηση, εμφανίζεται συνήθως καβαλάρης και οπλισμένος με ένα μόνο όπλο, όπως τόξο με βέλη, ξίφος, σπαθί, μάχαιρα, λόγχη, ακόντιο ή δρεπάνι. Τα συνηθέστερα δε όπλα του είναι το δοξάρι και το δυτικής προέλευσης δρεπάνι. Η απεικόνιση του Χάρου με δύο όπλα- δοξάρι και ακόντιο- είναι σπάνια, ενώ με τρία -τόξο, σπαθί και δρεπάνι- ακόμη σπανιότερη. (Πηγή : ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΕΛΕΗΜΟΝΑ ΧΑΡΟΥ ΣΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ, Α. Καρρά, Άρτα, 2021)


Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2024/01/ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ.pdf

Για τη Μονή Βύλιζας στο Ματσούκι μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-moni-tis-vylizas-sto-matsoyki/

Στη φωτογραφία “Η τοιχογραφία του Ανελεήμονα Χάρου στη Μονή Βύλιζας” (Πηγή: ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Δ. Καμαρούλιας, Αθήνα, 1996)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΗΤΡΩΟΝ ΑΡΡΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΡΡΥΤΩΝ, ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΤΣΟΥΜΕΡΚΩΝ, ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ (καταρτισθέν εν έτει 1884). Γεννηθέντες τα έτη 1849 – 1850 – 1851

Συνεχίζουμε την ανάρτηση του Μητρώου Δήμου Καλαρρυτών με τα έτη 1849 – 1851. (Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)

Έτος γέννησης 1849

Έτος γέννησης 1850

Έτος γέννησης 1851

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε