Υπήρξε πράγματι η αρχαία πόλη Επουία στη θέση του Κάστρου της Άρτας; (Της Αναστασίας Γ. Καρρά)

Δημοσιεύθηκε την 19 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Για την ύπαρξη της αρχαίας Επουίας στη θέση που βρίσκεται σήμερα το Κάστρο της Άρτας διάβασα σε μια έρευνα του Απόστολου Σπήλιου σε κάποιο τεύχος της Ηπειρωτικής Εταιρείας, στην οποία ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ετυμολογική προσέγγιση της λέξης. Σχεδόν ανύπαρκτες είναι οι πληροφορίες για την αρχαία Επουία, η οποία καθώς φαίνεται, αφού πρώτα περιτειχίστηκε και θωρακίστηκε από τους Αμπρακο-Πελασγούς, ονομάστηκε κατόπιν Αμπρακία.

Σύμφωνα με τον ερευνητή,  υπάρχει μόνο μια καταχωρημένη πληροφορία ότι η αρχαία Αμβρακία ορθώθηκε, θωρακίστηκε και περιτειχίστηκε από τα πέτρινα σπλάχνα της Περάνθης, πάνω στην πανάρχαια κώμη Επουία.

Η πόλη Επουία μνημονεύεται  από τον Στέφανο Βυζάντιο (538 – 573 μ.Χ.) ο οποίος απλά την αποκαλεί Επουία και Παραλία, χωρίς κανένα άλλο σχολιασμό. «ΕΠΟΥΙΑ, πόλις, η νυν Αμβρακία, η πρότερον Παραλία και οι οικούντες Παράλιοι».

Μια δεύτερη αναφορά της Επουίας ή Παραλίας βρήκα στο Lexicon Universale του Johann Jacob Hofmann, το 1698, μια εγκυκλοπαίδεια γραμμένη στα Λατινικά : «AMBRACIA — civitas nobilis Thesprotiae, Epiri, iuxta Acherontem fluv. ad Ambraceo Thesproti filio dicta, prius Epuia, et Paralia, Larta vulgo vel Ambrachia: longirud. 46. 40. latirud. 39. 29………» και σε ελληνική μετάφραση  «ΑΜΒΡΑΚΙΑ – αρχοντική πόλη της Θεσπρωτίας, στην Ήπειρο, κοντά στον ποταμό Αχέροντα (από) τον Αμβρακέα, τον γιο του Θεσπρωτού, που προηγουμένως ονομαζόταν Επούια, και  Παραλία, κοινώς Λάρτα ή Αμπρακία: longirud. 46. ​​40. latirud. 39. 29….»

 Όσο αφορά την ονομασία  “Παραλία” [εκ του Πάραλος = παρά +αλς (θάλασσα)], η λέξη από μόνη της μας οδηγεί σε μια παραθαλάσσια πόλη. Δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε  πως ένα τέτοιο δηλωτικό όνομα θα ταίριαζε μόνο αν τα κύματα της θάλασσας, (του ανώνυμου ακόμη τότε Αμπρακικού Κόλπου) προσέκρουαν πάνω στις ακτές της πόλης Παραλίας. Βεβαίως κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει την περίπτωση αυτή, καθώς όλοι γνωρίζουμε πως ο σημερινός κάμπος της Άρτας και της Πρέβεζας ξεδιπλώθηκε σε διάστημα πολλών χιλιάδων χρόνων από τις προσχώσεις του Άραχθου και του Λούρου ποταμού.

Η άλλη ονομασία που δόθηκε  στην πόλη, η  “ΕΠΟ(Υ)ΙΑ”, μας φανερώνει από τα γράμματα που την απαρτίζουν πως εμπεριέχει το Υ-δάτινο στοιχείο κι αυτό είναι σημαντικό και στηρίζει και το συλλογισμό που αναπτύσσει ο ερευνητής στη συνέχεια.

Από τη μορφολογία του εδάφους που περιτριγύριζε την Επουία και ύστερα την Αμπρακία, οδηγούμαστε στην άποψη πως η Επουία ήταν πόλη παραποτάμια όπως η θυγατέρα της η Αμπρακία.

Στο σημείο αυτό ο ερευνητής επιχειρεί  μια ερμηνευτική προσέγγιση της λέξης Επουία από άλλα γλωσσικά δρομάκια. Έτσι στα Χετιτικά  (Θωμόπουλος, 1912) μας προτείνει τις ακόλουθες συγγενείς με τη λέξη Επουία, λέξεις :

-ΙΠ-ΠΟΥ-ΗΟΥ-Ε : ο κατακλύζων, ο πλημμυρών

-ΙΠ-ΤΟΥ-ΔΑ-Ι-Ε : πλημμύραν φέρει

-ΙΠ-ΤΟΥ : πλημμύραν φέρω, πλημμυρώ

-ΙΠΤΟΥ-ΛΙ-Ε : θα πλημμυρίσει, θα κατακλύσει (μέλλοντας του ρήματος ΙΠ-ΤΟΥ)

Αλλά και στα Αλβανικά (Θωμόπουλος, 1912), σαν απομεινάρι της Πελασγικής γλώσσας συναντούμε τη λέξη, ΠΟΥΗΙΑ : άνεμος ευχάριστος και δροσερός που μας παραπέμπει στη λέξη ΕΠΟΥΙΑ. (Εδώ ο συγγραφέας αναφέρει και τη λέξη ΑΠΟΥΙΛΑ, που χρησιμοποιείται για να δηλώσει ψυχρό, υγρό και στεριανό άνεμο (κατεβατό). Η λέξη “Απουίλα” αποτελεί γλωσσικό κατάλοιπο των Δωριέων  στο σημερινό χωριό Καστέλλια Φωκίδας, όπου βρισκόταν η αρχαία Ερινεός της Δωρικής Τετράπολης και όπου ακόμη και σήμερα υπάρχουν πανάρχαια προϊστορικά τείχη).

Στη γλώσσα μας εξάλλου, τα Ελληνικά (Γιάνναρης, 1902), μπορούμε να εντοπίσουμε τις ακόλουθες λέξεις :

-Επ-οχετεία (η) : ποτισμός δι’ αυλάκων

-Επ-οχετεύω : χύνω δι’ οχετού

-Επ-οχθίδιος : ευρισκόμενος επί όχθης

-Επ-οχος : φερόμενος ή καθήμενος πάνω σε όχημα

Ο Ησύχιος (Λεξικόν Ησύχιου) τέλος αναφέρει τις εξής σχετικές λέξεις :

-Έποχος:  ο επί του οχήματος

-Έποχοι : οι επί οχημάτων διαβαίνοντες.

Με την ερμηνευτική προσέγγιση που επιχειρεί ο ερευνητής, πλησιάζει περισσότερο στην άποψη πως η αρχαία Επουία σαν ανοχύρωτη πόλη, στεκόταν ανυπεράσπιστη  στις νεροκατεβασίες του Αράχθου. Έτσι τίποτα δεν αποκλείει την περίπτωση το σημερινό κάστρο της Άρτας (Ριζόκαστρο) να αποτελούσε μια οικιστική  βραχονησίδα ξεκομμένη από την υπόλοιπη πόλη. Τα νερά δηλαδή του Αράχθου, του Σχίστη σύμφωνα με τον Hammond (Hammond, 1971) , να δίχαζαν εν μέρει τη μικρή πόλη Επουία περικυκλώνοντας αυτή τη βραχονησίδα με τον υδάτινο βραχίονά του.

Άλλωστε η μορφολογία του εδάφους της Νότιο – Ανατολικής και της Νοτιο – Δυτικής πλευράς του Ριζόκαστρου (Ταμπακιάδες, Χάλα-    Χάλα κτλ.) καθώς και η χαμηλή υψομετρική στάθμη σε σύγκριση με τον υπόλοιπο χώρο και πέραν του Κάστρου, συνηγορούν στην άποψη και ενισχύουν την ύπαρξη ενός Υ-δάτινου βραχίονα. Γράφει ο Ι. Τσούτσινος στα «Πέντε Αρτινά Μελετήματα» : “Στην περίπτωσή μας μπορεί να ήταν οι λόφοι της Μητρόπολης και του Κάστρου, που ανάμεσά τους κι ανάμεσα στο δεύτερο (Ριζόκαστρο) και τη σημερινή πόλη περνούσαν βραχίονες του Αράχθου, όπως μαρτυράει ο χαλιάς που βρίσκεται σε διάφορες ανασκαφές και όπως η τοπική λαϊκή παράδοση διασώζει”.

“Να’ ναι τούτη η Επουία, η πρώτη ανοχύρωτη πόλη στα πρώιμα Πελασγικά χρονικά που πάνω της ακούμπησε η Αμπρακία;” διερωτάται ο συγγραφέας, “ή μήπως πρέπει να συμπεράνουμε πως σ’ αυτή την αιτιατή και εξαρτημένη σχέση οφείλει και την ονομασία της η γνωστή σε όλους μας Περάνθη;”. [Σύμφωνα με το λεξικό του Ι. Σταματάκου έχουμε :

Περαίος, -α, -ον (πέραν) : ο ευρισκόμενος ή κατοικών πέραν (επί του πέραν μέρους), κυρίως πέραν θαλάσσης τινός ή ποταμού.

Η περαίη : η χώρα των πέραν της θαλάσσης ακτών, ή η χώρα η επί της απέναντι (όχθης, ακτής κτλ.)

Πέραν (επίρ.) : εις το απέναντι μέρος, αντίπερα, αντίκρυ, αντιπέραν….]

Πηγές:

  1. “ΟΙ ΚΟΡΙΝΘΙΟΙ ΙΔΡΥΣΑΝ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΜΒΡΑΚΙΑ;”, Απόστολος Δ.  Σπήλιος, Άρθρο στο Περιοδικό Ηπειρωτική Εταιρεία, σελ. 366 – 369, Τόμος 1998 – 1999
  2. ΕΘΝΙΚΑ – ΜΕΓΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ, ΤΟΠΩΝ ΚΑΙ ΕΘΝΩΝ – ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑΣ, Στέφανος Βυζάντιος, Αθήνα, (2015)
  3. “Lexicon universale historico-geographico-chronologico-poetico- -Philologicum, Volume 2,  Johann Jacob Hofmann, Publisher, Widerhold, (1677) ; Original from, the Bavarian State Library, Google Books
  4. Πελασγικά : Ήτοι περί της γλώσσης των Πελασγών : Αρχαίαι πελασγικαί επιγραφαί Λήμνου, Κρήτης, Καρικαί, Ετρουσκικαί, Χετιτικαί ερμηνευόμεναι διά της σημερινής πελασγικής, αλβανικής και της ελληνικής,  Ιακώβος Θωμοπούλος, (1912)
  5. Επίτομον Ελληνικόν Λεξικόν : Μετά εισαγωγής εις την Ελληνικήν Γλώσσαν και Γραμματείαν / υπό Α. Ν. Γιάνναρη, εκδότης Ανέστης Κωνσταντινίδης, Εν Αθήναις, (1902 – 1905)
  6. Ησύχιου Λεξικόν (Hesychii Dictionarium), Contributors, Anshelm, Thomas, Gesuiti : Collegio Romano ; Published, (1521) ; Original from, National Central Library of Rome, Google Books
  7. ΗΠΕΙΡΟΣ (ΤΡΙΤΟΜΟ), Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΡΕΙΠΙΑ, Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ, Hammond  G. L. Nocholas, Αθήνα, 1971
  8. Πέντε αρτινά μελετήματα, Τσούτσινος, Γιάννης Έκδοση Ιδιωτική, (1982)
  9. ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ, Σταματάκος Ιωάννης, Αθήνα, (1999)

Στη φωτογραφία το λήμμα περί Αμβρακίας όπου εμφανίζονται οι ονομασίες Επουία και Παραλία στο “Lexicon universale historico-geographico-chronologico-poetico- -Philologicum, Volume 2, του  Johann Jacob Hofmann, 1677.

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην αρχαία εποχή... | Σχολιάστε

Η οροσειρά των Αγράφων

Δημοσιεύθηκε την 18 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Η οροσειρά των Αγράφων από την κορυφή Κακαρδίτσα (2.429 μέτρα) τον Οκτώβριο του 1970 σε φωτογραφία του Παναγιώτη Βοκοτόπουλου. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, θΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ, 2011)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Η οικογένεια Λάκκα από το Τετράκωμο….

Δημοσιεύθηκε την 18 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Η οικογένεια Λάκκα κατάγονταν από το Σούλι. Μετά την πτώση του Σουλίου έφυγαν δυο οικογένειες από τη Λάκκα Σούλι και έφτασαν στη Μήγερη. Η μια προχώρησε για τη Βρατσίστα και η άλλη του Θανάση Λάκκα εγκαταστάθηκε στο Τελήσι. Ο Αθανάσιος πήρε μέρος στον αγώνα του 1821 – 1829 με την ομάδα του Καραισκάκη. Μετά ξαναγύρισε στο χωριό και έκανε οικογένεια. Από τις χρονολογίες, ίσως να μην ήταν ο Αθανάσιος ο πρώτος που πήγε στο χωριό αλλά ο πατέρας του. Οι σημερινοί είναι όλοι απόγονοι του Γιώργου Λάκκα του Αθανασίου. Αυτός είχε μια αδελφή, τη Λαμπράκαινα Γεωργούλα. Έμειναν τελικά στο Τελήσι (Λακαίικα). Ο Βασίλης, γεννηθείς το 1898, έφυγε για τα Γιάννενα από παλιά. Ο Αναστάσης (Τάσος Λάκκας) είχε εστιατόριο στην Άρτα. Η Έλλη Λάκκα είναι πολύ γνωστή γιατρός, ενδοκρινολόγος, στην Αθήνα. Το ίδιο και οι αδελφές της Λόλα και Λαοκρατία. Ο Δημήτρης και ο Βασίλης Λάκκας του Ιωάννη έμειναν πολλά χρόνια εκτός Ελλάδας, ως πολιτικοί πρόσφυγες. Στην αγορά του χωριού συμμετείχε ο Γιώργος Λάκκας. (Πηγή : ΜΗΓΕΡΗ ΚΑΙ ΜΗΓΕΡΙΤΕΣ, Χρυσόστομος Μποκογιάννης, Άρτα, 2010)

Στις φωτογραφίες το παλιό σπίτι της οικογένειας Λάκκα στο Τετράκωμο. (Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο της Άννας Λάκκα)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινές Οικογένειες | Σχολιάστε

Η εξαγορά του χωριού Μήγερη (σημερινό Τετράκωμο)

Δημοσιεύθηκε την 18 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Η εξαγορά του χωριού Μήγερη υπογράφτηκε στις 19 Οκτωβρίου 1884 στο συμβολαιογραφείο του Κων/νου Ι. Βάλλα, μεταξύ του Κιρκόρ Παρσηγιάν, εμπόρου, κάτοικου Κωνσταντινουπόλεως ως πληρεξούσιου του Αβραάμ Πασσά Καρακεχαγιά  και της επιτροπής που εξουσιοδοτήθηκε από τους των κατοίκους  του χωριού για λογαριασμό 190 οικογενειών, με το υπ’ αρ. 2771 συμβόλαιο. Η τιμή εξαγοράς ανέρχονταν σε 1900 χρυσές λίρες, πληρωτέες εντός πέντε ετών. (Πηγή : ΜΗΓΕΡΗ ΚΑΙ ΜΗΓΕΡΙΤΕΣ, Χρυσόστομος Μποκογιάννης, Άρτα, 2010)

Σελίδα 1

Σελίδα 2

Σελίδα 3

Σελίδα 4

Σελίδα 5

Σελίδα 6

Σελίδα 7

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Βαρκάδα στον Αμβρακικό….

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Όταν οι παρέες πήγαιναν βαρκάδα στον Αμβρακικό, τη δεκαετία του ’50. Στην πρώτη βάρκα, δεύτερη από αριστερά, πίσω η Φωτεινή Μπαλάσκα – Κουτρούμπα και το κορίτσι με τις κοτσίδες η Βάνα Γκίζα – Ματσούκα. (Φωτο από αρχείο Φωτεινής Κουτρούμπα).

Δημοσιεύθηκε στη Ο Αμβρακικός και τα λιμάνια του | Σχολιάστε

Παρατηρήσεις για τον Κόλπο της Άρτας το 1830, του James Wolfe

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Η εργασία από την οποία έχουμε δημοσιεύσει κατά καιρούς διάφορα αποσπάσματα, αποτελεί μετάφραση της Αναστασία Καρρά του άρθρου “Observations on the Gulf of Arta, made in 1830» από τον Lieut. James Wolfe, R.N. Read, 24th Dec. 1832, που περιλαμβάνεται στο The Journal of the Royal Geographical Society of London, τόμος ΙΙΙ, 1833, σελ. 77 – 94.

Μπορείτε να την διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/07/Παρατηρήσεις-για-τον-Κόλπο-της-Άρτας-1.pdf

ή στο Academia.edu στο λινκ https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4/Papers

Δημοσιεύθηκε στη Εργασίες, Μεταφράσεις – Πηγές | Σχολιάστε

Παρατηρήσεις για τον Κόλπο της Άρτας, 1830 – Μερικά γενικά σχόλια….

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

“…….Ο κόλπος θεωρείται γενικά ανθυγιεινός, ιδιαίτερα τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, όταν οι ντόπιοι προσέχουν να μην εκτίθενται ακάλυπτοι το πρωί στον ανατολικό ή χερσαίο άνεμο, ο οποίος έρχεται από τις βαλτώδεις ακτές, είναι πολύ ψυχρός και φέρνει μαζί του τα ελώδη μιάσματα, προκαλώντας επικίνδυνους διαλείποντες πυρετούς. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου (Ιούνιος και Ιούλιος), το αεράκι της ξηράς και της θάλασσας ήταν πάντα κανονικό, και το τελευταίο φυσούσε δροσερό – ξεκινούσε μεταξύ 10 και 11 το πρωί και σταματούσε πάντα με τη δύση του ηλίου. Το εύρος της θερμοκρασίας ήταν από 24 έως 32 κατά τη διάρκεια της ημέρας και από 21 έως 27 τη νύχτα. Η μέση θερμοκρασία το μεσημέρι ήταν 26 βαθμοί.

Γενικά οι λόφοι  στην Ακαρνανική πλευρά έχουν στρογγυλή κορυφή και είναι άγονοι, κατεβαίνοντας βαθμιαία και με κυματιστή μορφή προς τις ακτές, οι οποίες είναι γενικά βραχώδεις και απότομες . Προς τα βόρεια τα βουνά είναι ψηλότερα, με απότομες κορυφογραμμές και με την κάθοδο προς τις πεδιάδες πιο απόκρημνη, παρουσιάζοντας σε πολλά σημεία, κυρίως το Ζάλογγο και το Μαύρο Βουνό, καταπληκτικούς βράχους.

Το ανατολικό τμήμα του κόλπου είναι το βαθύτερο. Το μεγαλύτερο βάθος  που βρήκαμε ήταν τριάντα έξι οργιές και το κάτω μέρος αποτελείται από σκληρή μαύρη λάσπη, με εξαίρεση τις χαμηλές αμμώδεις ακτές. Υπάρχουν δύο άλλα νησιά που δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά, το ένα που ονομάζεται Γαιδουρονήσι (Jackass Island), έξω από το ακρωτήριο La Scara, είναι χαμηλό, βραχώδες και άγονο, παρουσιάζοντας στην επιφάνειά του μάζες ασβεστόλιθου επικαλυμμένους με γύψο. Το άλλο, το Κεφαλονήσι (Head Island) είναι της ίδιας φύσης με το Κορακονήσι, περίπου δεκαπέντε ή δεκαοκτώ πόδια ύψος, από μαλακό ψαμμίτη και καλυμμένο με πράσινο.

Έχω αποφύγει σκόπιμα να μιλήσω για το χαρακτήρα των ανθρώπων, καθώς έχουν ήδη δημοσιευτεί τόσες πολλές επαρκείς περιγραφές γι’ αυτούς. Αρκεί να πούμε ότι η πλειονότητα των κατοίκων είναι Έλληνες, πολλοί Αλβανοί, και λίγοι Οθωμανοί, που είναι ως επί το πλείστον κυβερνητικοί αξιωματούχοι. Ο τρόπος μετακίνησης και μεταφοράς εμπορευμάτων είναι με άλογα. Ο ρυθμός με τον οποίο υπολογίζουν την απόσταση είναι κατά μέσο όρο τρία μίλια την ώρα, ενώ οι οκτώ ώρες θεωρούνται γενικά ως ταξίδι μιας ημέρας. Η χώρα αφθονεί σε φίδια, πολλά από τα οποία είναι δηλητηριώδη. Τα θηράματα, ιδιαίτερα οι λαγοί και οι πέρδικες, είναι άφθονα. Η ελιά ανάμεσα στα δέντρα και η μυρτιά ανάμεσα στους θάμνους, είναι τα πιο συνηθισμένα. Δεν υπάρχει κανονικότητα στις παλίρροιες, η άνοδος, η πτώση και η ταχύτητα εξαρτώνται πλήρως από τη δύναμη του ανέμου…..” (Πηγή :Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830, Author(s): James Wolfe, Source: The Journal of the Royal Geographical Society of London , 1833, Vol. 3 (1833), pp. 77-94 Published by: Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers).

Στη φωτογραφία “Εργάτες της θάλασσας στον Αμβρακικό….” Φωτογραφία του Βασίλη Γκανιάτσα από το Λεύκωμα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Σ. Βασιλείου, Αθήνα, 2007.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Αμβρακικός και τα λιμάνια του | Σχολιάστε

Πίνακας με το Κάστρο των Ρωγών

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Το Κάστρο των Ρωγών σε πίνακα του Κ. Μαλάμου το 1971. (Πηγή : https://paletaart3.wordpress.com/)

Δημοσιεύθηκε στη Περί Τμήματος Καραβοσαρά και Λάκκας | Σχολιάστε

Το Κάστρο των Ρωγών

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

“Πύργος του Κάστρου των Ρωγών με αρχαία και μεσαιωνική φάση”. Φωτογραφία του αρχαιολόγου Παναγιώτη Βοκοτόπουλου τον Μάρτιο του 1967. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, θΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ, 2011)

Δημοσιεύθηκε στη Περί Τμήματος Καραβοσαρά και Λάκκας | Σχολιάστε

Παρατηρήσεις για τον Κόλπο της Άρτας, 1830 – Το Κάστρο των Ρωγών

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουλίου 2023 από Anastasia Karra

Στο άρθρο του “The Journal of the Royal Geographical Society of London”,  από το οποίο ήδη έχουμε παρουσιάσει αρκετά αποσπάσματα, ο συγγραφέας James Wolfe μας δίνει μια λεπτομερή περιγραφή του Κάστρου των Ρωγών το 1830, σχεδόν 200 χρόνια πριν. Το απόσπασμα που ακολουθεί περιγράφει λεπτομερώς  το πέρασμα του ταξιδιώτη από την περιοχή :

“……..Επτά μίλια δυτικά της Άρτας, στο δρόμο προς την Πρέβεσσα, βρίσκεται ο οικισμός Ιμάμ Τσαούς και περίπου μισό μίλι προς τη Β.Δ. από αυτό, διασχίζοντας τον Hippolytos, βρίσκονται τα ερείπια του Charadrum, που σήμερα είναι γνωστό με το όνομα Rogous. Κείτονται πολύ ευδιάκριτα σε έναν λόφο περίπου εκατόν ογδόντα πόδια ύψος. Ένα τείχος, που σε πολλά σημεία φτάνει ακόμη τα δώδεκα ή δεκατέσσερα πόδια ύψος, περιβάλλει τη βάση του λόφου, ο οποίος είναι τόσο κατάφυτος από πυκνό δάσος, που θα ήταν αδύνατο να τον ανέβεις, όμως εξ αιτίας του  ζήλου των πιστών, τα ευσεβή τους πόδια έχουν χαράξει  ένα μονοπάτι προς το νεοελληνικό παρεκκλήσι που πλέον αγιάζει την κορυφή του.

Μάλλον σε μια απόσταση περισσότερο από τη μέση της διαδρομής προς τα πάνω, μπορεί κάποιος να εντοπίσει έναν άλλο τοίχο που η κορυφή του περιβάλλεται ξανά από μια ετερογενή μάζα από τείχη της ελληνικής, ρωμαϊκής και φραγκικής εποχής. Τα θεμέλια είναι από τραχιά κυκλώπεια τοιχοποιία. Το προαναφερθέν παρεκκλήσι κοσμείται με θραύσματα αρχαίας αρχιτεκτονικής όπως κιονόκρανα που μετατρέπονται σε βάσεις και αντίστροφα και κάποια τμήματα θριγκού σχηματίζουν τα σκαλιά προς την πόρτα. Από πού προήλθαν αυτά, δεν μπορώ να πω, καθώς το Charadrum ήταν μόνο στρατιωτικό φυλάκιο, και είναι δύσκολο να φανταστώ ότι  οι Έλληνες της σύγχρονης εποχής  μετέφεραν αυτά τα λείψανα από την Άρτα, την κοντινότερη πόλη, ακόμη και για θρησκευτικούς σκοπούς. Πιθανότατα ο ίδιος ο τόπος είχε παλαιότερα στην κορυφή του έναν ναό. Ο Πολύβιος αναφέρει τον Φίλιππο που πέρασε από αυτό το μέρος μετά την πολιορκία του Άμβρακου. Η χώρα γύρω από τους Ρογκούς είναι πλούσια και όμορφη, και γεμάτη με ελαιόδεντρα. Το έδαφος υψώνεται απότομα προς τα βόρεια, προς το Μαύρο Βουνό. Υπήρχε μια γέφυρα πάνω από το ποτάμι, αλλά τη στιγμή της επίσκεψής μου είχε ξεβραστεί από τα νερά του ποταμού, έτσι υποχρεωθήκαμε  να μεταφερθούμε με κανό, ή μονόξυλο, όπως το  ονομάζουν εδώ….” (Πηγή :Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830, Author(s): James Wolfe, Source: The Journal of the Royal Geographical Society of London , 1833, Vol. 3 (1833), pp. 77-94 Published by: Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers).

Στη φωτογραφία ένα από τα δύο σκίτσα του Edward Lear με το Κάστρο των Ρωγών, με ημερομηνία 3 Μαίου 1849. (Πηγή : https://digitalcollections.library.harvard.edu/)

Δημοσιεύθηκε στη Περί Τμήματος Καραβοσαρά και Λάκκας | Σχολιάστε