Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

“Ο Leake γράφει επίσης και για ένα παράλογο έθιμο των κτηνοτρόφων της περιοχής Κιεπίνας. Μεταμόσχευαν ένα κομμάτι κόκκαλο από το πόδι σκύλου, μακρύ δυο ίντσες στο μερί του μεγαλωμένου πια αρνιού. Άνοιγαν τη σάρκα, τοποθετούσαν το κόκκαλο κι έραβαν την πληγή. Αυτή η χειρουργική επέμβαση από τη μια μεριά εξασφάλιζε την αντοχή και την υγεία των προβάτων στις δύσκολες καιρικές συνθήκες του βουνού κι απ’ την άλλη καθιστούσε σκληρή τη σάρκα τους και της έδινε μια τόσο άσχημη μυρουδιά που οι λύκοι δεν την ορέγονταν διόλου. Οι τσοπάνηδες της περιοχής ήταν τόσο σίγουροι για τη δραστικότητα της μεθόδου, ώστε βεβαίωναν τον περιηγητή ότι όσα  αρνιά γεννήθηκαν από προβατίνες και κριάρια που είχαν υποστή αυτή τη μεταμόσχευση  είχαν στο σώμα τους τέτοιο κόκκαλο. Αυτές οι επεμβάσεις γίνονταν μόνο στα πρόβατα που προορίζονταν αποκλειστικά για αναπαραγωγή και για εκμετάλλευση των γαλακτοκομικών προϊόντων τους. Φαίνεται, παρατηρεί ο Leak ότι το κόκκαλο του σκύλου αποβαλλόταν με τη διαπύηση και την επούλωση. «Οι ανώτερες τάξεις στην Ελλάδα θεωρούν ηλίθιο αυτό το έθιμο και όσο προωθείται η  παιδεία εγκαταλείπεται βαθμιαία, όπως και τα μάγια και οι άλλες δεισιδαιμονίες»…..” (Πηγή: William Martin Leake, Travels in Northern Greece, I-IV, Λονδίνο 1835, σε ελεύθερη μετάφραση του Κ. Σιμόπουλου, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 1800-1810, Αθήνα, 1997)

Στη φωτογραφία “Βοσκότοπος Συρράκου, 1926. Από αριστερά ο κτηνοτρόφος Δημητριος Παπουτσής, χωροφύλακας του χωριού, ο Χαρίλαος Νίκας και ο Ιωάννης Συγκούνας”. Τον 18^ο αιώνα το Συρράκο είχε πάνω από 70.000 πρόβατα.  

(Φωτογραφία από το αρχείο του Νικολάου Χ. Νίκα στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Ι. Ζιώγας, Γιάννινα,2006)

“Στις 20 Αυγούστου του 1809, ακολουθώντας τον δρόμο για την Άρτα, ο  Leake έφτασε στο μοναστήρι της Κιεπίνας, που του θύμισε το Μέγα Σπήλαιο του Μωριά. Ο Leake καταγράφει  ένα δραματικό επεισόδιο που σημειώθηκε πριν λίγα χρόνια στην Κιεπίνα. Ένας Καλαρυτιώτης παντρευόταν μια πολύ όμορφη Συρρακιώτισσα. Έμαθε ο Αλής για τα κάλλη της νύφης κι έστειλε ανθρώπους του να την αρπάξουν τη νύχτα της παραμονής του γάμου. Έτσι κι έγινε. Αλλά τότε ξεσηκώθηκε όλο το Συρράκο, άρπαξαν οι άντρες τα άρματα και απέκλεισαν το δρόμο προς τα Γιάννενα. Οι απαγωγείς κατέφυγαν στο μοναστήρι της Κιεπίνας όπου πολιορκήθηκαν στενά. Αναμέτρησε την κατάσταση ο Αλής, κατάλαβε πως έπρεπε να ανοίξη πόλεμο κι έδωσε εντολή να παραδώσουν τη νύφη στους Συρρακιώτες.

Σύμφωνα με τον Αραβαντινό (Ιστορία του Αλή Πασά του Τεπελενλή, Εν Αθήναις, 1895) η όμορφη Συρρακιώτισσα, συγγενής του πρόκριτου και αυλικού του Αλή Γ. Τουρτούρη, ήταν αρραβωνιασμένη με τον Καλαρυτιώτη Πρινάρη. Οι αρραβώνες έγιναν βιαστικά, μ’όλο που οι δύο νέοι είχαν δεσμό συγγένειας, γιατί έμαθαν οι γονείς του κοριτσιού τα σχέδια του βεζύρη για την απαγωγή. Ο καταδότης του Αλή ήταν ο Καλαρυτιώτης Ν. Γιάγκος. Οι Αρβανίτες απαγωγείς εισόρμησαν από το παράθυρο στο σπίτι, όπου βρισκόταν μονάχα η κόρη με τη μητέρα της. «Αι ταλαίπωροι  γυναίκες δεινώς κραυγάζουσαι ενηγκαλίσθησαν  αλλήλας, εδέησε δε ν’ αποσπασθή η κόρη της μητρός συναποσπώσα και την κόμην εκείνης.” (Πηγή: William Martin Leake, Travels in Northern Greece, I-IV, Λονδίνο 1835, σε ελεύθερη μετάφραση του Κ. Σιμόπουλου, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 1800-1810, Αθήνα, 1997)

Στη φωτογραφία “Γάμος στο Συρράκο το 1910 περίπου, επί Τουρκοκρατίας”.

(Φωτογραφία από το αρχείο του δασκάλου Ιωάννη Βαρκαγιάννη στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Ι. Ζιώγας, Γιάννινα,2006)

Ο William  M. Leake  στον τέταρτο τόμο από τα Ταξίδια του στη Βόρειο Ελλάδα μας δίνει μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την κοινωνική ζωή στα χωριά των βόρειων Τζουμέρκων.

“Το χτίσιμο του σπιτιού στους Καλαρρύτες ήταν μια πολύ δαπανηρή υπόθεση. Οι πέτρες μεταφέρονταν από το λατομείο ένα μίλι μακριά, από γυναίκες – υποζύγια. Για μια μεγάλη πέτρα που κουβαλούσαν στην πλάτη έπαιρναν 6 παράδες. Μπορούσαν να πραγματοποιήσουν 10 δρομολόγια την ημέρα. Αλλά το κόστος αυτής της πέτρας, ως τη στιγμή που θα έμπαινε στον τοίχο έφτανε τους 10 παράδες. Οι πλάκες για τη σκεπή αγοράζονταν 10 πιάστρα οι 100, μικρές και μεγάλες. Η ξυλεία μεταφερόνταν στον ώμο από 3 ώρες μακριά. Όσο για τα ταβανοσάνιδα. Αγοράζονταν 35-40 παράδες το ένα…..” (Πηγή: William Martin Leake, Travels in Northern Greece, I-IV, Λονδίνο 1835, σε ελεύθερη μετάφραση του Κ. Σιμόπουλου, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 1800-1810, Αθήνα, 1997)

Στη φωτογραφία “Κλασικό συρρακιώτικο πέτρινο σπίτι με κατώγι και καμάρα κάτω από τη σκάλα”. (Φωτογραφία από το αρχείο της Ελένης Κολοκούρη – Μπαρκαγιάννη στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Ι. Ζιώγας, Γιάννινα,2006)