Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

“………Στην Άρτα η κοίτη του ποταμού είναι περίπου διακόσια μέτρα μέχρι απέναντι. Το ρέμα, ωστόσο, αυτή την εποχή, χωρίζονταν  από αμμουδερές εκτάσεις σε μικρά ρυάκια, ρηχά αλλά ορμητικά, που έτρεχαν με τουλάχιστον τέσσερα μίλια την ώρα. Πάνω από την πόλη το ποτάμι φαίνεται συγκριτικά μικροσκοπικό, και πέντε ή έξι μίλια πιο πάνω από την πόλη, χάνεται ανάμεσα στους λόφους. Ο Κράμερ δίνει την πηγή του στην περιοχή της Πίνδου, τριάντα μίλια προς τα βόρεια, μια απόσταση που δεν δικαιολογείται από την εμφάνισή του, ούτε από τις πληροφορίες που πήρα στην πόλη. Το γεφύρι του ποταμού στην Άρτα είναι μοναδικής κατασκευής -είναι, πιστεύω, βενετσιάνικο. Το κεντρικό τόξο έχει ένα άνοιγμα περίπου ογδόντα ποδιών, εκατέρωθεν του οποίου υπάρχουν τρία μικρότερα με άνοιγμα όχι μεγαλύτερο από τριάντα πόδια, και μεταξύ αυτών πάλι υπάρχουν στενά επιμήκη τόξα. Αντί η γέφυρα να είναι μια ομοιόμορφη καμπύλη, σχηματίζεται από τρεις αμβλείες γωνίες, μία στο κέντρο και μία σε κάθε πλευρά, καθιστώντας έτσι τη διέλευση τόσο δύσκολη όσο και επικίνδυνη, ενώ ένα χαμηλό στηθαίο περίπου δύο ποδιών παρέχει μικρή ασφάλεια από το να πέσει κανείς από ύψος τουλάχιστον εκατό ποδιών, στο ρέμα κάτω….”. (Πηγή :Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830, Author(s): James Wolfe, Source: The Journal of the Royal Geographical Society of London , 1833, Vol. 3 (1833), pp. 77-94 Published by: Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)

Στη φωτογραφία “Ένα κοπάδι κατσίκες πάνω σε μια αμμουδερή έκταση στο μέσο του Άραχθου ποταμού  στα μέσα της δεκαετίας του 1950 σε φωτογραφία του Ολλανδού φωτογράφου Cas Oorthuys από το πέρασμά του από την Άρτα”. (Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

“………Απ’ εδώ πήραμε άλογα για την πόλη της Άρτας, πέντε περίπου μίλια μακριά, από έναν δρόμο που μας οδηγούσε πότε – πότε  κοντά στο ποτάμι, που φαινόταν διακεκομμένο από μικρά νησάκια. Διασχίσαμε πολλά παραποτάμια ρέματα, που χρησιμεύουν για να γυρίζουν νερόμυλους, με το νερό να προτιμάται για αυτόν τον σκοπό από τον άνεμο. Εκτός από τις περιοχές που βρίσκονταν κοντά σε  χωριά, είδαμε ελάχιστη καλλιέργεια, και το μεγαλύτερο μέρος των απέραντων πεδιάδων της Άρτας φαίνεται αφιερωμένο σε βοσκότοπους. Μεγάλα κοπάδια προβάτων και βοοειδών μπορεί να συναντήσει κάποιος πολύ συχνά, ανάμεσα στα οποία  υπάρχουν επίσης και  βουβάλια, τα οποία τρώγονται, καθώς και ταύρους. Την τελευταία μισή ώρα πριν φτάσουμε στην Άρτα, ο δρόμος μας βρισκόταν πάνω από μια πανέμορφη περιοχή, μέσα από μια απολαυστική λεωφόρο με άγριους θάμνους, ανάμεσα στους οποίους κυριαρχούσαν η μυρτιά και το γιασεμί, των οποίων το αρωματικό άρωμα έκανε ακόμα πιο μαγευτική την ήρεμη φρεσκάδα της καλοκαιρινής βραδιάς…..” (Πηγή :Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830, Author(s): James Wolfe, Source: The Journal of the Royal Geographical Society of London , 1833, Vol. 3 (1833), pp. 77-94 Published by: Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)

Στη φωτογραφία “Πανοραμική άποψη της ακτής του Αμβρακικού κοντά στον Άραχθο ποταμό  στα μέσα της δεκαετίας του 1950 σε φωτογραφία του Ολλανδού φωτογράφου Cas Oorthuys από το πέρασμά του από την Άρτα”. (Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

“……..Η ίδια χαμηλή ακτή συνεχίζεται και πάλι πέρα ​​από το Κορακονήσι, με τάση προς τα Β.Α. αλλά τώρα ίσως λιγότερη σταθερή από ό,τι στα δυτικά, ώσπου φτάνουμε στις παλιές εκβολές του ποταμού Άρτα, που τώρα ονομάζονται Παλαιά Μπούκα. Μεγάλες επιφάνειες από σκληρή μαύρη λάσπη και αγριόχορτα κάνουν την ακτή να μην μπορεί πλέον να καθοριστεί, ούτε να προσεγγιστεί ακόμη και με κανό. Μια αμμώδης μυτερή προεξοχή απλώνεται προς τα νότια, στο άκρο της οποίας φαίνονται σαν νησιά κομμάτια από βούρλα, και περνώντας γύρω απ’ αυτά, φτάνουμε στο σημερινό στόμιο του Άρτα, τον αρχαίο Άραχθο, που εμποδίζεται από βάλτους και ρηχά νερά,  ελάχιστα προσβάσιμα ακόμα και σε σκάφη. Αλλά διασχίζοντας αυτό το κομμάτι βρίσκουμε δεκαέξι ή δεκαεπτά πόδια, και σπάνια λιγότερο από δέκα στο κανάλι του νερού, για μια απόσταση έξι μιλίων προς τα πάνω στο ποτάμι. Στην είσοδο, το πλάτος του είναι περίπου εξήντα γιάρδες, αλλά σύντομα γίνεται πολύ πιο στενό. Οι όχθες είναι εναλλάξ απόκρημνες και χαμηλές, καθώς η στροφορμή του ποταμού εκτοξεύει την ταχύτητα του ρεύματος του ποταμού.

Περνώντας από τις αμμώδεις επίπεδες εκτάσεις  στο στόμιο του ποταμού, οι όχθες εμφανίζουν πλούσιες προσχώσεις, αλλά λόγω της αραιότητας του πληθυσμού στην περιοχή δεν είναι πολύ καλλιεργημένες. Το καλαμπόκι που βρήκαμε όρθιο ήταν ολόστεκο, πλούσιο και κατάλληλο για κοπή στα τέλη Ιουνίου. Στην Άρτα, πράγματι, ο θερισμός είχε ήδη αρχίσει. Περίπου έξι μίλια πάνω από το ποτάμι, αν και μόνο ενάμισι σε απ’ ευθείας γραμμή, ένα τέταρτο του μιλίου από την ανατολική όχθη βρίσκεται το χωριό Kουμένο, που αποτελείται από περίπου ογδόντα καλύβες, πολύ όμορφα τοποθετημένες ανάμεσα σε οπωροφόρα δέντρα, και τα γειτονικά χωράφια καλά καλλιεργημένα. Το ρεύμα έτρεχε περίπου με ένα και μισό μίλι  την ώρα. Οι όχθες, που έχουν ύψος περίπου δέκα πόδια, είναι σαν κυψελίδες  από τα χελιδόνια, που χτίζουν τις φωλιές τους σε αυτές. Οι μουριές, κόκκινες και λευκές, και το φυτό γλυκόριζας, είναι πολύ άφθονα. Τρία μίλια ψηλότερα, αλλά στη δυτική όχθη, βρίσκεται το χωριό Νεοχώρι (ή νέο χωριό), πιο μικροσκοπικό από το Kumano. Το ποτάμι εδώ γίνεται ρηχό χωρίς πάνω από πέντε πόδια στο βαθύτερο μέρος, και με πολλά εμπόδια από τα βούρλα. Παίρνει μια πολύ κυκλική κατεύθυνση προς τα Β.Α., αλλά επιστρέφει στο χωριό Πάχη Κάλαμο, επίσης στη δυτική όχθη, που βρίσκεται περίπου δύο μίλια βόρεια του Νέου Χωριού. Εδώ το ποτάμι δεν είναι πάνω από είκοσι γιάρδες σε πλάτος που  περικλείεται ανάμεσα σε όχθες δεκαπέντε πόδια σε ύψος και είναι πλωτό μόνο για κανό….” (Πηγή :Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830, Author(s): James Wolfe, Source: The Journal of the Royal Geographical Society of London , 1833, Vol. 3 (1833), pp. 77-94 Published by: Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)

Στη φωτογραφία ο Ποταμός Άραχθος από τη νότια πλευρά μετά από 100 χρόνια – Παχυκάλαμος 1931. (Φωτο από αρχείο Τάκη Ζαρκαλή)