————
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Χ. ΒΑΓΙΑΣ : Γεωπόνος – Γεωτέχνης, Πολυαθλητής εκ των κορυφαίων. Στο Μπάσκετ υπήρξε φόργουορντ του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ και στο Ποδόσφαιρο γκολκήπερ του ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ. Στη φωτογραφία πολυνίκης υπέρ της 8ης Μεραρχίας (Ύψος – Τριπλούν – Μήκος – Σφαίρα – Δίσκος – Λίθος) στους ώμους συναθλητών του.
(Φωτο από αρχείο Π. Βάγια & Παρουσίαη Κ. Μπανιάς)
«ΕΞ ΑΡΤΗΣ
Τη 22 7βρίου 1896.
Η εμπορική πανήγυρις Άρτης – Η κακοκαιρία – Ολίγαι πράξεις – Αι καταπιέσεις των οθωμανικών αρχών – Το συλλαλητήριον – Αι αποφάσεις.
——————-
Η εμπορική πανήγυρις εφέτος δεν υπήρξε ζωηρά ένεκα της πρωτοφανούς κακοκαιρίας, ήτις δεν αφήκεν ουδέ τους πωλητάς ουδέ τους αγοραστάς, να ενεργήσωσιν αγοραπωλησίας. Από της 14ης Σεπτεμβρίου, καθ’ ήν ήρξατο η εμπορική πανήγυρις μέχρι της 18ης ιδίου μηνός διηνεκώς έβρεχε ραγδαίως. Αι οδοί κατεκλείσθησαν, οι οχετοί επλημμύρησαν, οι άνθρωποι και τα ζώα κατεβράχησαν, μη έχοντα που να καταφύγωσι προς εύρεσιν ασύλου. Ευτυχώς ο Δήμαρχος Άρτης κ. Ευάγγ. Γαρουφαλιάς έλαβε την απαιτουμένην πρόνοιαν, διατάξας ίνα άπαντες οι ξένοι καταφύγωσιν εις τα δημοτικά σχολεία αρρένων τε και θηλέων και εις τας εκκλησίας. Ούτω λοιπόν εσώθησαν οι πλείστοι από της θεομηνίας ταύτης, αποφυγόντες τας διαφόρους ασθενείας.
Πράξεις εγένοντο ένεκα της ειρημένης αιτίας ολίγαι. Οι γείτονες ημών Οθωμανοί διαφόρους καταπιέσεις κάμνωσι ού μόνον τοις εν τοις ομόροις επαρχίαις κατοικούσιν υπηκόους οθωμανοίς, αλλά και τοις κατοίκοις της πόλεως, υπηκόοις Έλλησι, κατά την μετακόμισιν των διαφόρων προϊόντων των ενταύθα εκ των εν τω Οθωμανικώ εδάφει πέραν της γεφύρας κειμένων κακή μοίρα κτημάτων των. Ενώ εκάστη οκά των σταφυλών τιμάται σήμερον δώδεκα παράδες ήτοι λεπτά, οι επί της δεκάτης επιτετραμμένοι ζητούσι είκοσι πέντε λεπτά κατ’ οκάν, δια φόρον τη ανοχή και εγκρίσει των εν Φιλιππιάδι Οθωμανικών Αρχών. Ταύτα θέλουν να πράξωσι και εις την συγκομιδήν των ελειών. Οι κάτοικοι δια της Διοικητικής Αρχής και του ενταύθα Οθωμανού Προξένου ανηνέχθησαν εις τον Βαλήν των Ιωαννίνων ζητούντες δικαιοσύνην παρά των εν Φιλιππιάδι οθωμανικών αρχών. Αλλά εις μάτην. Ο Βαλής ουδέ καν ευηρεστήθη ν’ απαντήση. Τούτου ένεκα οι κάτοικοι απηυδήσαντες πλέον συνήλθον εις πάνδημον συλλαλητήριον κλείσαντες τα καταστήματά των εν τη κυριωτέρα πλατεία της αγοράς, και μετά σύντομον ευφραδή εξιστόρησιν υπό του δημάρχου Άρτης κ. Γαρουφαλιά των δεινοπαθημάτων, άτινα υφίστανται οι άνθρωποι υπό των γειτόνων των Οθωμανών, εξεκίνησαν άπαντες εκείθεν και μετέβησαν εις την Νομαρχίαν, πρό της οποίας εκλέξαντες Επιτροπήν, απέστειλαν αυτήν προς τον κ. Νομάρχην, ίνα επιδώση αυτή το συνταχθέν ψήφισμα, και διαβιβασθή τηλεγραφικώς δι’ αυτού προς το Υπουργείον των Εξωτερικών, ενεργηθώσι δε δι’ αυτού και της εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικής Πρεσβείας τα δέοντα παρά των Υπουργείω των Εσωτερικών της Τουρκίας δια την δικαίαν εκδίκασιν της ειρημένης υποθέσεως και αποφυγήν δυσαρέστων απευκταίων».
(Πηγή : Από την εφημερίδα «Φωνή της Ηπείρου» (Εκδότης Γ. Γάγαρης), που δίνει πληροφορίες για το Μουχούστι της Άρτας πριν από 120 χρόνια όπως δημοσιεύτηκε στη σελίδα despotato.eu. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο λινκ https://www.despotato.eu/articles/politismos/mixoysti-artas
Στη φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα “Ζωοπανήγυρις στην Άρτα”
(Πηγή Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)
Φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα από τη Χώσεψη, Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003.
1896 : Ανακοίνωση της Πανηγύρεως του Μουχουστίου Άρτης όπως δημοσιεύτηκε στο Εικονογραφημένον Ηπειρωτικόν Ημερολόγιον ΔΩΔΩΝΗ, υπό του Γεωργίου Κ. Γάγαρη, Ηπειρώτου (σελ. 22 )
——————-
1975 : ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΩΣΤΗΛΑΤΑΣ.
Μπορείτε να διαβάσετε τα ονόματα στο πρώτο σχόλιο. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Το γκρουπ της Άρτας στην ΠΡΩΤΗ ΜΑΖΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΕΙΡΗΝΗΣ στα βήματα του Ήρωα, Ειρηνοποιού, Βουλευτή της Ε.Δ.Α., Ολυμπιονίκη , Ιατρού και Υφηγητού της Ιατρικής ΓΡΗΓΟΡΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ, στον Άγιο Στέφανο.
Αποτελείται από τους Κωσταντίνο & Ελένη Ταγκαρέλη, Κώστα Μπανιά, Κωσταντίνο Μποτίλια, Σπύρο Ζαρκαλή, Δημήτριο Κ. Μαστρογιάννη, Αλέξανδρο Δάφνο, Θωμά Λιάρο, Απόστολο & Γρηγόρη Μπανιά και Τασούλα Μπανιά.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Πανηγύρι στα μέσα της δεκαετίας του ’50 με τριπλό χορό. (Φωτο από αρχείο Κ. Η. Ρ. όπως δημοσιεύτηκε σε εφημερίδα του Συρράκου)
“Χωρίον οικούμενον υπό οικογενειών 120 ως έγγιστα, έχει σχολήν δημοτικήν, εκκλησίαν της Θεοτόκου και παρεκκλήσια 6, των Ταξιαρχών, αγίου Θεοδώρου, αγίου Νικολάου, αγίου Γεωργίου, αγίου Δημητρίου, προφήτου Ηλιού, άτινα ιερουργούνται υπό 4 εγχωρίων ιερέων.
Εις τας υπωρείας του χωρίου Ραφταναίοι προς μεσημβρίαν υπάρχει μονή αρχαία, προ 250 χρόνων, ως λέγεται, οικοδομηθείσα επί τη μνήμη των γενεθλίων της Θεοτόκου, καλουμένη Μουχούστι ή Μιχούστι, ως εκ της θέσεως εις ην κείται, ή τε ίσως υπήρξε κληρουχία Μίχου τινός ή Μιχαήλ την κλήσιν, εξ ου και το όνομα έλαβε. Κατά την προς την Μονήν οδόν, ευρίσκονται ερείπια τινα, άτινα ονομάζονται υπό των εγχωρίων ελληνικός πύργος, άδηλον όμως τί υπήρξεν εκεί. Απέναντι δε της μονής ταύτης, άνωθεν του ποταμού Ινάχου κείται η ισχυρά, ιστορική τε και απόρθητος θέσις, Πλάκα καλουμένη, και επί του ποταμού η νεωστί οικοδομηθείσα , εν έτει 1868 αξιοθέατος και στερεά γέφυρα της Πλάκας καλουμένη, διά δαπάνης των κατοίκων των χωρίων Μελισσουργών, Πραμάντων και Αγνάντων και τινων ευπορούντων Ιωαννιτών, εξ ων ο Ιωάννης Λούλης το εν τρίτον εδαπάνησε.”
(Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλος, Αθήνα, 1884)
Στη φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου, “Η Μονή Παναγιάς Πλάκας που φέρει επιγραφή ανακαίνισης του Ναού το 1665”.
(Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννινα, 1995)
————-
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
——————–
“-Πόσο κουραστική ήταν η πορεία της επιστροφής;
-Πολύ. Σε ώρα, άλλοι σαν να αποστάσανε από την πεζοπορία, άλλοι σαν να βαρέθηκαν από το κουβεντολόι, σωπάσανε. Τα μικρά που ήτανε καβάλα, άλλο από το σκούξιμο, άλλο από το κούνα και ματακούνα του μουλαριού αποκοιμήθηκαν αδεκεί και μόνο των αλόγων τα πέταλα που πατούσανε ρυθμικά το ντερβένι δένανε σε μια παράξενη μουσική συμφωνία με τον αχό από τα κυπροκούδουνα και τα τσιοκάνια που είχανε κρεμασμένα στο λαιμό τους. Κάπου εκεί θυμάμαι, σαν βαριεστημένος από της πεζοπορίας την αποσταμάρα, κοντοστάθηκα. Κοντοστάθηκα και χασμουρήθηκα βαριεστημένος κάμποσες βολές κι αδεκεί η μανούλα μου θυμάμαι έσκυψε και μου είπε : «άιντε παιδάκι μου, κάμε λίγο κουράγιο ακόμα και φτάσαμαν στο χάνι. Να… σα διαβούμε ετούτη την κοδέλα του δρόμου, τη μεγάλη κι απέ την άλλη τη μικρή, φτάνουμε, καληώρα σου παιδί μου, στο Πλατανόρεμα. Εκεί στο χάνι του Τσίρου έχουμε κουβέντα να μας καρτερεί και η βαβούλα σου με την κανούτα μας που έφυγαν μπροστά πριν από το γιόμα, για να κάψουνε δρόμο». Γκάρδιωσα για λίγο με τα λόγια της, μα τι να σας πω, ατέλειωτες μου φάνηκαν εκείνες οι κοδέλες και το χάνι, λες και βάλθηκε κι αυτό να παίξει με την αποσταμάρα μας, έφευγε, αλάργευε από τον τόπο του, για να μην το φτάσουμε. Και το χειρότερο, σαν φτάσαμε εκεί, οι αγωγιάτες κουβεντιάστηκαν συνατή στους και δεν στάθηκαν. Σαλάγησαν και τράβηξαν παραπανούλια στο ανάραχο πέντε δέκα ανάσες τόπο ακόμα. Εκεί, σε κάτι λακκούλες δίπλα στη δημοσιά, είχαν ξεπεζέψει κι άλλες φαμιλιές από γρηγορότερα, και ο τόπος στην αστροφεγγιά φάνταζε υπαίθριο παζάρι. Εκεί, απάνω σ’ εκείνο το ξεπέταμα, κάνανε την άνοιξη πρώτο κονάκι οι διαβατικοί, γιατί είχε γύρα ο τόπος αμαλαϊές. Είχε φρεσκοθερισμένα χωράφια, με μπόλικο χορτάρι στις παραβολές, και βοσκάνε τ’ αλογομούλαρα ανενόχλητα όλη τη νύχτα και οι αγωγιάτες γλυτώνανε την πληρωμή στο χάνι. Κάπου εκεί, ανάμεσα στους άλλους, ξεφορτώσαμαν κι εμείς.”
(Πηγή : Συνέντευξη Νίκου Καραβασίλη από τους Μελισσουργούς – Institute of Educational Policy portal – Τοπική Ιστορία)
Στη φωτογραφία του Κ. Μπαλάφα “Τα μικρά παιδιά κάθονταν πάνω στα πράματα που κουβαλούσαν τα άλογα”
(Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 1993)
“Στράτα της οικογένειας Καζούκα από τα βουνά στην Αμφιλοχία το 1940”
(Φωτο από Αρχείο Αγγελικής Χατζημιχάλη)
