Αρχιτσέλιγκας από τα Θεοδώριανα. Ο γιός του Φώτης ήταν σύζυγος της Πηνελόπης Γρ. Μπανιά. Υπήρξε μεγαλέμπορος με μεγάλο κατάστημα στον Πειραιά το 1915. Ο Φώτης και η Πηνελόπη είχαν τρία αγόρια : τον Δημήτρη, τον Αλέξανδρο και τον Γρηγόρη.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
————————–
“Από τα Λιβάδια ατενίζουμε την κορυφή του Σταυρού και μαγευόμαστε από το εκπληκτικό θέαμα. Ακερια η ορθοπλαγιά που ανεβαίνουμε ήταν ντυμένη στα λευκά από τα κοπάδια των νομάδων του χωριού, που το ένα πίσω από το άλλο, τραβούσαν για τις αετοκορφές ακολουθώντας τις πατημασιές των αιώνων. Αντιλαλούσαν τα πλάια, τ’ ανάρραχα και οι ρεματιές από τα βελάσματα, τα σαλαητά, τα αλυχτήματα, τα κουδούνια, τα χλιμιντρίσματα, τις συνομιλίες των ανδρών, τις χαρούμενες φωνές των κοριτσιών που συνόδευαν τα κοπάδια.
Μπροστά από το δικό μας πήγαινε το κοπάδι του Μήτσιου Σιαπλαούρα, που ξεκαλοκαίριαζε στο Στουρνάρι, προπορεύονταν τα πρόβατα του Γεράσιμου Τσιλιγιάννη που είχαν προορισμό την Περτούσα Μουτσιάρας (Αθαμανίας), πιο μπροστά ανέβαινε του Γιάννη Τσιλιγιάννη το κοπάδι που «έπιανε» την Παρεντέσια (Κακαρδίτσα), ενώ είχαν γείρει στο Σταυρό τα κοπάδια των Σταύρου Καρατζένη (Καλοχώραφο), Βασίλη Σιαπλαούρα (Κράλι Αθαμανίας), Τάκη Κάτσενου (Φτερσακκούλι), Μήτσιου και Βασίλη Ρίζου (Νεράιδα). Το δικό μας κοπάδι ακολουθούσαν τα πρόβατα των Τασηνικαίων, Μητρέλια και Μήτσου που άρμεγαν στους Οβορούς των Καραδημαίων, Νάσιου, Θοόδωρου, Βασίλη (Καλοχώραφο) και άλλων νομάδων του χωριού. Συνολικά ο αριθμός από τα γιδοπρόβατα ξεπερνούσε τις 15.000. Από τα Λιβάδια αρχίζει το Αλπικό τοπίο. Αποχαιρετάμε τα τελευταία έλατα και τραβάμε για τον Ανθρωπάκη. Τα κοπάδια ανεβαίνουν βόσκοντας και απλωμένα στις πλαγιές γι’ αυτό ο αδελφός μου αφήνει την «μπροσνέλα» κι έρχεται στα μετόπισθεν….”
(Πηγή : Άρθρο του Ν. Καρατζένη με τίτλο Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΝΟΜΑΔΩΝ ΣΤΙΣ ΒΟΥΝΟΚΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ, Ηπειρωτική Εταιρεία, τχ. 293, 2005)
Στη φωτογραφία “Κάθε κοπάδι πάει στη δική του στάνη”
(Φωτο του Κ. Μπαλάφα από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)
—————–
25 Απριλίου 1971, Δεύτερη μέρα του Πάσχα στη Νέα Σμύρνη. Τέλειωσαν τα εισιτήρια και έδιναν από προηγούμενους αγώνες. Λ. Σκούρας, Δ. Σιακούφης, Κ. Μπασιούκας σε τέλειο συνδυασμό!!!! Σκορ 1-1 Β’ Εθνική. Τί ζήσαμε θεέ μου!!!!! (Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)
“Οί Ματσουκιώτες κτηνοτρόφοι παραχειμάζουν κι αύτοί τά κοπάδια τους στον κάμπο τής Θεσσαλίας. Ή άνάγκη αυτή τούς έσπρωξε ν’ άναζητήσουν δίοδο στήν Πίνδο. Ή φύση τους έπέβαλε τή δίοδο των Κριθαριών. Άφετηρία τής διόδου είναι τό Ματσούκι καί τέρμα τό Θεσσαλικό χωριό Τζιούρτζια, στούς πρόποδες τής Πίνδου. Τό υψόμετρο των Κριθαριών είναι 2,030.
Ματσούκι—Kριθάρια (κορυφή) είνα 2.30 ώρες.
Κριθάρια—Τζιούρτζια 3 ώρες.
Ή όλη διαδρομή είναι 5. 30 ώρες. Κατεβαίνοντας πρός τή Τζιούρτζια και στά μισά του δρόμου είναι ή βρύση «Γκρέκου» με πέτρινο κανούλι. Άπό τή βρύση και κάτω αρχίζουν δάση με έλατα. Στα «Κριθάρια», στήν κορυφή, ή δίοδος διακλαδίζεται. “Ενας δρόμος πάει στή Τζιούρτζια, πού άναφέραμε, καί ό άλλος, αφού περάσει τήν τοποθεσία καί τήν πηγή «Κούτσουρο» 30′ τής ώρας κάτω από τα «Κριθάρια», κατεβαίνει στο Θεσσαλικό χωριό Κότορ, τώρα Κατάφυτο. Ή τοποθεσία «Κούτσουρο» είναι πλούσια σε βοσκοτόπια,· Έδώ βόσκουν πολλά κοπάδια των Πραμάντων καί τού Ματσουκιού. Στα παλιά χρόνια ξεκαλοκαίριαζαν τά κοπάδια τους καί οί κάτοικοι τού Μιχαλιτσίου καί τού Προσήλιου.”
Στο χάρτη “Οι Δίοδοι της Πίνδου προς τον Θεσσαλικό κάμπο” ( Σχόλιο & χάρτης από το άρθρο του Ν.Β. Κοσμά, ΟΙ ΔΙΟΔΟΙ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ, Περιοδικό Ηπειρωτική Εστία, τχ.33, 1955)
“Ματσούκι, κατοικούμενον υπό οικογενειών πλέον των 73, εκκλησιαζομένων είς τινα προ 150 ετών ανεγερθέντα Ναόν της αγίας Παρασκευής, ιερουργούμενον υπό ιερέων δύω. Εν τω χωρίω τούτω εισί κείμενα παρεκκλήσια του τε νεωστί επισκευασθέντος αγ. Αθανασίου και του αγ. Νικολάου, καθώς και δύω αρχαία κατεδαφισμένα επ’ ονόματι της Θεοτόκου και του αγίου Γεωργίου. Εις τους πρόποδας του χωρίουδιέρχεται ποταμίσκοςτις ομώνυμος τω χωρίω, όστις πηγάζει εκ της απεχούσης του χωρίου σχεδόν ώραν θέσεως,Κριθάρι καλουμένης, εισβάλλει συν τω της Πραμάντης εις τον Ποτ. Ίναχον. Αυτόθι υπάρχει και Μονήδριον τι ου μακράν του χωρίου, τιμώμενον επί τω ονόματι του Ευαγγελισμού, και καλούμενον Βύλιζα, ου γνωστοί ηγούμενοι εισίν Αγάπιος ο κτήτωρ, Νεόφυτος, Γαβριήλ και ο ήδη μοναχός Βησσαρίων. Πλησίον δε του Μονηδρίου φαίνονται ερείπια φρουρίου τινός αρχαίου, ου η θέσις καλείται υπό των χωρικών τω του Μονηδρίου ονόματι, Βύλιζα.” (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλος, Εν Αθήναις, 1884)
Στη φωτογραφία το Ματσούκι την δεκαετία του 60. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Από το φωτογραφικό αρχείο του Απόστολου Βερτόδουλου, Γιάννινα, 1995)
————————-
Ο μερακλής πρατάρης Βάιος Νάκας από το Ματσούκι Τζουμέρκων με τα γαλάρια του στον Άγιο Κωσταντίνο Βόνιτσας Ξηρομέρου τον Μάιο του 1991 όπως τον απαθανάτισε ο Νίκος Καρατζένης.
1993, Ιούνιος : Τα πρόβατα χαίρονται τη χλωρασιά στον Ανθρωπάκη.
(Φωτο του Ν. Καρατζένη, ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, τχ. 293, 2005)
———————–
Ο τρομερός ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ διαλύει 3-1 τον ΠΑΝΑΙΓΙΑΛΕΙΟ, ομάδα της Α’ Εθνικής. Ίπταται ο μέγας Πάνος Σακκάς. Στοπάρει και εκτελεί!!!
Γ. Κατωπόδης, Ν. Παπαγεωργίου (Γκολτζήδες), Χαλδαιάκης και ο πρώην διεθνής Χ. Νικολαίδης (Νο 5). Φυσικά το γήπεδο γεμάτο!!!!
(Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)
—————-
Βασίλειος Κωνσταντινίδης : Περίφημος αθλητής των 400, 4 χ 400, 800 μ. Απόφοιτος Παντείου και μετέπειτα Διευθυντής Ε.Τ.Ε. Εδώ στο Εθνικό στάδιο Άρτης.
(Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)
———————-
Μειωμένη ή κίνηση, τώρα, ή άπογευματινή· στό Παντοπωλείο μέ τά «εδώδιμα καί άποικιακά» καί τίς ταμπέλες «Ή δίκαια χείρ» καί τά τοιαύτα, ή τά Μικρομπαγκάλικα μέ τίς κρεμασμένες στίς πόρτες τους γκλίτσες, φλογέρες, τσοπέλες, μπασμάδες ή βούρλα καί τά πεζοδρόμιά τους τά κατειλημμένα άπό άνοιχτά σακιά μέ κροκάρ’, λούπινα, λινοκόκι, «βακαλάο» ή θειάφι καί γαλαζόπετρα. Μειωμένη ήταν τίς ώρες τούτες, μέ τό κορεσμένο πιά ένστικτο, καί ή ζωντάνια στά Αρτοποιεία («Οί πέντε άρτοι» γιά παράδειγμα) στά Πιλοποιεία, τά πανελληνίως φημισμένα Τσαρουχοποιεΐα, τά Σαγματοποιεία (έφτιαχναν σαμάρια), τά Πανδοχεία, τά Όπωροπωλεΐα καί τήν έρημη, πιά, λαϊκή στό Μονοπλειό. Ή μόνη εξαίρεση, πέρα άπ’ τούς παιδικούς παραδείσους τών καταστημάτων μέ τά «Σακχαρώδη προϊόντα» καί τίς πολύχρωμες βιτρίνες γεμάτες από «κάντιο», ήταν τά Σινεμά μέ τή Σίρλεϋ Τεμπλ καί άργότερα, μετά τήν περατζάδα, τά οίνο-ζυθ-εστιατόρια καί τό ιδιότυπο στέκι τού Τζάφου γιά κανένα «νταβά» χωρίς νά εξαιρεί κανείς εδώ τό «Οινο-μαγειρείον» (τήν υπόγεια τήν ταβέρνα τής ίδιας, πάντοτε, κεντρικής όδού, μέ τόν ίατροκτόνο έπαγγελματικώς τίτλο «Τό θεραπευτήριον τής Μελαγχολίας»!). Θορυβωδέστατο, ωστόσο, ήταν, άργά τό βράδυ, τό πέρασμα τριών ευζώνουν μέ πολεμικές σάλπιγγες, πού «βάραγαν» τήν έπιστροφή στόν στρατώνα τών μέ «δίωρη» συναδέλφων τους καθώς ό τόπος σείονταν μέ τό «Θοδώρα, Θοδώρα, πού πάει ό Θοδωρής;». Στό κάστρο [ώς ήχώ-άπάντηση] στό κάστρο, τρέχα νά τόν βρεις!». “Ομοια, φυσικά, άπό άποψη κίνησης καί τά Ζαχαροπλαστεία καί τά Καφενεία τοϋ κέντρου ή τά εποχιακά στήν άνατολική άρχή καί είσοδο τής κεντρικής όδοϋ, «Ή Αύρα» καί «Ή μυροβόλος Άνοιξις» όπου καί ή μπάντα τού «Σκουφά» μέ κομμάτια άπό Ριγκολέτο τού Βέρντι, Βαφτιστικό τού Σακελαρίδη κ.ά. Κάπου εδώ ήταν στημένος καί ό «Φωνόγραφος» μέ τό τότε σουξέ: «Μάρω, Μάρω, μιά φορά είν’ τά νειάτα», υπόμνηση μουσική όχι μόνο τής ματαιότητας τών έγκοσμίων πού λένε, άλλά καί τού γεγονότος ότι έφθανε τό τέλος τής μεσοπολεμικής περιόδου σχετικής ξεγνοιασιάς, άφού τά πρώτα σύννεφα μιας παγκόσμιας σύρραξης άρχισαν νά εμφανίζονται καί οδήγησαν στήν πρώτη μεγαλειώδη, καί γιά άρκετή ώρα, παρέλαση στόν ίδιο πάντα αυτόν κεντρικό δρόμο, τών επιστρατευμένων άνδρών τού θρυλικοϋ Εύζωνικού Συντάγματος (3/40) τής ’Άρτας σέ πλήρη πολεμική σύνθεση.
(Πηγή : Άρθρο του Γ. Μ. Καρατσώλη στο περιοδικο ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 97, 2004)
Στη φωτογραφία “Τσαγκάρικο στη Σκουφά”. Αν κρίνουμε από τον σημαιοστολισμό και τις επιγραφές, η φωτογραφία είναι από την άφιξη του Ι. Μεταξά στην Άρτα στις 16 Ιουνίου 1937. Πάνω δεξιά ο νεαρός Κώστας Γιώτης, ποδοσφαιριστής, ο επονομαζόμενος Ρουμάνος, καθώς αυτός και ο αδελφός του είχαν έρθει ορφανά το 1936 από τη Ρουμανία και έμεναν στο Οικοτροφείο Άρτης.(Η φωτογραφία είναι του Vaggelis Theoharis όπως δημοσιεύτηκε στη σελίδα Arta city – Ancient Amvrakia)
——————–
“……..Περιμανδρωμένον τούτο γύρωθεν διά τοιχοποιίας, υπήρχε εις το μέσον ένα Π εκ ξυλίνων δοκών ύψους άνω των εξ μέτρων και πλάτους 8 μέτρων. Εις τας ενδιάμεσον του άνω δοκού του Π εκρέμοντο πέντε ζεύγη μεταλλίνων κρίκων διά σιδηροσκοινίου ίνα χρησιμοποιούσι ταύτα οι μαθηταί διά κούνιες. Εις τας δύο γωνίας εκατέρωθεν του Π υπήρχον κλίμακες εκ σιδηροσχοινίου διά την εκγύμνασιν των μαθητών εις την ταχείαν αναρρίχησιν.
Έτερα δε τοιαύτα Π μικρά και χαμηλού ύψους υπήρχον εγκατεστημένα γύρωθεν με εκ στρογγυλού σιδήρου τον άνω δοκόν του Π, ίνα περιστρεφοντο οι μαθηταί ή και να εκτελούν διαφόρους ασκήσεις, εις δε την αριστεράν θέσιν της εισόδου αυτού υπήρχε ξύλινον οίκημα όπου εφυλάσσοντο τα διάφορα όργανα δια τον στίβον, το ακόντιον, της άρσεως βαρών κτλ. Τούτο δε εχρησιμοποιείτο και ως σκηνή διά την υπό των μαθητών εκτέλεσιν διαφόρων θεατρικών παραστάσεων.” (Πηγή : Εφημερίδα ΑΜΒΡΑΚΙΑ, 16/6/2008)
Στη φωτογραφία του 1930 “Γυμναστικές επιδείξεις Δημοτικών Σχολείων Άρτης στο Γυμναστήριο”. Διακρίνεται καθαρά ο τεράστιος δοκός σε σχήμα Π, η πλατεία Σκουφά και η Παρηγορήτισσα με το καμπαναριό της. (Πηγή : Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, Κ. Τσιλιγιάννη, Αθήνα, 2013)
