ΧΩΡΙΟΝ ΛΙΜΙΣΤΙΚΟΝ Ή ΛΙΜΙΤΖΙΚΟΝ* (ΣΗΜΕΡΙΝΟΣ ΖΥΓΟΣ)

Δημοσιεύθηκε την 30 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

———————–
“Οικούμενον υπό 20 ως έγγιστα οικογενειών, έχον δύω Ναούς σωζομένους και Ιερουργουμένους υπό ξένου ιερέως, ήτοι του αγίου Γεωργίου και αγ. Νικολάου, και δύω Παρεκκλήσια της Θεοτόκου και αγίου Δημητρίου, πυρπωληθέντα τω 1851 έτος. Ου μακράν του χωρίου, περί την μίαν ώραν, επί υψηλού όρους, εις θέσιν καλουμένην, Καμένον Δένδρον, υπάρχουσιν ερείπια πολυπληθέστατα κεκαλυμμένα υπό αγρίου δάσους και τις πηγή ύδατος ποσίμου και λείψανα παναρχαίου μεγάρου, καθά και τινες κατεδαφισμένοι εκ βάθρων Ναοί, ων ο εις λέγεται ότι εσεμνύετο επί τω ονόματιτου αγίου Μοδέστου Πατριάρχου Ιερωσολύμων. Ταύτα ουν πάντα μαρτυρούσιν ότι υπήρχέ ποτε χωρίον, καλουμένης της θέσεως άχρι τούδε Κραβασαράς, ου άδηλος η εποχή της καταστροφής. Το χωρίον τούτο, εν έτει 1877-78, εν τη αποστασία του Δημαριού, επυρπωλήθη υπό των Τουρκαλβανών. Εκ δε των λειψάνων αυτού ανέγειρεν η Οθωμ. Κυβέρνησις τω 1879 προμαχώνα προς εξασφάλισιν.” (Πηγή ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σ. Ξενόπουλος, Αθήναι, 1884)

*Σύμφωνα με τον Κ. Χρήστο, συγγραφέα του βιβλίου “ΖΥΓΟΣ – ΛΕΒΙΤΣΙΚΟ- Ιστορία & Παράδοση”, το όνομα με το οποίο καταγράφεται ο Ζυγός στις περισσότερες πηγές είναι ΛΕΒΙΤΣΙΚΟ. Καταλήγει δε στο συμπέρασμα ότι η λέξη Λεβίτσικο προήλθε από την λατινική λέξη levis = ομαλός, λείος και την κατάληξη -τσικο, που χρησιμοποιείται συνήθως για υποκοριστικά. Το Λεβίτσικο δηλαδή σημαίνει τον κάπως ομαλό τόπο. Κατηφορίζοντας ή ανηφορίζοντας οι ορεινοί κάτοικοι, περνούσαν από το Λεβίτσικο, τον κάπως ομαλό τόπο συγκριτικά βέβαια με τα υπόλοιπα χωριά της ορεινής περιοχής. Επίσης και σε σλάβικα λεξικά η λέξη levis σημαίνει στιλπνός, λείος. Φρονεί λοιπόν ότι η λέξη Λεβίτσικο είναι δάνειο από τους Σλάβους και συγκεκριμένα από τους Βλάχους ή Κουτσόβλαχους που πλημμύρισαν τη Ραδοβυζινή περιοχή γύρω στο 1350.

Στη φωτογραφία ο Ζυγιώτης Ηλίας Κοτρότσιος με τη σύζυγό του και τα ζώα τους την δεκαετία του ’50 (Η φωτο είναι από το βιβλίο του Κώστα Λ. Χρήστου “ΖΥΓΟΣ – ΛΕΒΙΤΣΙΚΟ- Ιστορία & Παράδοση”, Αθήνα, 2000)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Ραδοβίζια και τα χωριά τους | Σχολιάστε

ΣΠΙΤΙ ΣΤΟ ΚΟΜΠΟΤΙ

Δημοσιεύθηκε την 29 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

ΣΠΗΤΗ
———
(Από το ανέκδοτον του Βηλαρά έργον εν τω χειρογράφω “ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΟ ΤΗΣ ΡΟΜΕΙΚΗΣ ΓΛΟΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΔΙΑ . 1822 τες 2 του Γενάρη. Γιανηνα”, και έχει ώδε κατά πιστήν μεταγραφήν εκ του πρωτοτύπου)

“Το σπητη ηνε η κατηκια τ’ανθροπου. Αφτο ηνε διο λογιον στροτο κε ψηλο. Εχη ληπον το σπητη περιοχη, οξοπορτα, αβλη, πηγαδη ή στερνα, χορησματα απανο κε κατο. Τα απανο λεγοντε χοτζερες, μεσιο, ή χημονιατηκο, κε μαγηριο, απεξω απ’ αφτα ηνε η σαλα ή κρεβατα, κε σ’αφτη η σκαλα. Τα αποκατο λεγοντε κατογια, κελαρια κε μπροστα σ’αφτα ηνε το χαγιατη, κε η καμαρες. Το σπητη εχη ακομα πλησταριο, αχουρη, αναγκιο ή χρηα………..το σπητη εχη πατομα, νταβανη κε σκεπη, εχη καβαλαρη κε ποδιες. Η σκεπη εχη ψαληδες, γρεντες, μησογρεντια, κοντογρεντια, σανηδια μπεταβρα, κεραμηδια, κε παπαδες ορθους ή δηπλα, ηγουν βαιστους. Το πατομα εχη πατοματερα κε σανηδια τεκνεδες, στηλους, ταμπανια. Τα σπητια εχουν κε δηπατα. Η αυλη ηνε στρομενη με ληθαρια, ή με πλακες……” (Πηγή : ΔΩΔΩΝΗ, Εικονογραφημένον Ηπειρωτικόν Ημερολόγιον, υπό Γεωργίου Κ. Γάγαρη, Εν Αθήναις,1895)

Στη φωτογραφία “Η οικία του Νικολάου Σκουφά εις το Κομπότιον Άρτης” (Φωτο από ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΛΕΥΚΩΜΑ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ, Άρτα, 1971) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | 1 σχόλιο

Γλέντι με τον φωνόγραφο στο Δίστρατο

Δημοσιεύθηκε την 29 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

1960ς : Γλέντι με τον φωνόγραφο μπροστά στο σπίτι του Κίτσου Ντάλα στην Αγία Τριάδα, στο Δίστρατο. Καθιστή με τα μαύρα η Βάσω, σύζυγος Κ. Ντάλα και με την κιθάρα ο γιός της Κώστας.
(Φωτο από το βιβλίο ΤΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλας, Αθήνα, 2008) 

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 29 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

“Η απελευθέρωση της πόλης της Άρτας και η ένταξή της στο κορμό της απελευθερωμένης Ελλάδας πολύ νωρίτερα από τον υπόλοιπο κορμό της Ηπείρου, επέδρασε αποφασιστικά σε μια σχετική διαφοροποίηση από τα άλλα αστικά κέντρα της περιοχής. Στο μουσικό βίο, η αυτονόμηση αυτή συνδυάζεται με την πρώιμη υιοθέτηση των νεωτερισμών και των τάσεων εξευρωπαϊσμού που κυριαρχούν στην Αθήνα στο γύρισμα του 19ου αιώνα. Η απουσία επίσης μνήμης ντόπιων λαϊκών μουσικών εντός της πόλης ενισχύει την υπόθεση πως στην Άρτα δραστηριοποιούνταν κυρίως μουσικοί της ευρύτερης περιφέρειάς της. Οι μεγάλες μουσικές οικογένειες των Σουκαίων και των Στεργαίων (με κοντινές συγγενικές σχέσεις μεταξύ τους) είχαν ως έδρα το Κομπότι και τους Σελλάδες αντίστοιχα, και κινούνταν επαγγελματικά περισσότερο προς τις περιφέρειες Ξηρομέρου και Πρέβεζας και λιγότερο προς την ίδια την πόλη. Αυτό είναι εμφανές και από το χαρακτηριστικά ξηρομερίτικο ύφος τους, το οποίο όμως γνώρισε στα χέρια τους μια πρωτοφανή εξέλιξη, ειδικά χάρη στο εκπληκτικό τάλαντο του Βασίλη Σούκα. Η πολύχρονη συνεργασία του τελευταίου με το μεγάλο τραγουδιστή του Ξηρομέρου Τάκη Καρναβά οδήγησε μετά τη δεκαετία του 1960 στη διαμόρφωση ενός εξαιρετικά ενδιαφέροντος και εντυπωσιακού ερμηνευτικά “νεο-δημοτικού” μουσικού ιδιώματος, όπου νεότερα στοιχεία της αστικής λαϊκής μουσικής, με βάση το μπουζούκι, διασταυρώνονται γόνιμα με στοιχεία του παλαιού ρεπερτορίου του κλαρίνου.” (Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων)

Στη φωτογραφία “Πατινάδα σε γάμο στην Άρτα, δεκαετία 1950”. Διακρίνεται ο Βασίλης Σούκας (κλαρίνο) και ο περίφημος Γεράσιμος Λάλος (λαούτο) 

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΟΝ ΑΡΤΟΠΟΙΕΙΟΝ “ΤΟ ΑΘΗΝΑΙΚΟΝ”

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

—————-
“Ηλεκτροκίνητον Αρτοποιείον “Tο Αθηναικόν” των Νικολάου Πριτσιβέλη και Β. Μπάκου, στην οδό Σκουφά 30 κοντά στο Μονοπλιό. Παρασκεύαζε άρτους με ηλεκτροκίνητη ζύμωση και ο φούρνος λειτουργούσε με ξύλα που άδειαζαν καθημερινά τα γαϊδουράκια στο διπλανό χάνι του Καραβασίλη. Ο Πριτσιβέλης μάλιστα παρήγγελνε για ξύλα μόνο φιλίκια και πουρνάρια.Τα φιλίκια άναβαν φλόγα μεγάλη για να πυρωθούν τα τοιχώματα του φούρνου και τα πουρνάρια για να διατηρήσουν την θερμοκρασία επειδή έκαναν καρβουνίθρα. Επίσης δεχόταν και ψηστικά. Αργότερα εκεί ήταν το βιβλιοπωλείο Αγγέλη και σήμερα το βιβλιοπωλείο “Ίαμβος”. Κατά τον βομβαρδισμό της Άρτας από τα γερμανικά Στούκας, μια βόμβα έπεσε στο μεγάλο φουγάρο του φούρνου, η οποία δεν έσκασε και σώθηκαν όλοι όσοι ήταν μέσα στο φούρνο. Μετά τον βομβαρδισμό, ο μηχανικός του Δήμου Πωπώφ την απασφάλισε, την έβγαλε και την παρέδωσε σε ομάδα ευζώνων του 3/40.”

Στη φωτογραφία “O Φούρνος του Πριτσιβέλη”. Από αριστερά διακρίνονται ο Γ. Γεωργονίκος, ο Χρ. Πριτσιβέλης, ο Β. Μπάκος, ο Ν. Πριτσιβέλης και ένας πελάτης.
(Η φωτο και το σχόλιο είναι από το βιβλίο του Κ.Τσιλιγιάννη ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Αθήνα, 2013)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΤΟ ΠΗΓΑΔΙ ΣΤΟ ΜΟΝΟΠΛΙΟ

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

——————
1936 : Το παλιό πηγάδι της πλατείας Μονοπωλείου μπροστά σε ερειπωμένη κατοικία που ήταν το 1950 γιαουρτάδικο του Πλεύρη και του Δ. Γκίζα. Στην πλατεία Μονοπωλείου τότε υπήρχε μόνο ένα πηγάδι με το μεγαλύτερο βάθος απ’ όπου έπαιρναν νερό δυο γειτονιές. Διακρίνεται δεξιά η μεγάλη τετραγώνου σχήματος σιδερένια κολώνα ηλεκτροφωτισμού της παλιάς Άρτας, πάνω στην οποία, κατά την διάρκεια της κατοχής, κρέμασαν οι Γερμανοί Αρτινούς.
(Η φωτο είναι από το αρχείο του Ι. Σ. Έξαρχου, όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Κ. Τσιλιγιάννη, ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Αθήνα, 2013) 

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΟΝΟΠΛΙΟ

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

——————
“Tο πρώτο Δημαρχείο της Άρτας, όπως διέσωσε η στοματική παράδοση, εγκαταστάθηκε σε ένα κτίριο που βρισκόταν στην πλατεία Μονοπωλίου, μεταξύ των οδών Αγίας Σοφίας και Σταματελοπούλου, επί δημαρχίας Ιωάννη Αντωνόπουλου.”
(Πηγή : ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, Άρτα, 2001)

Στη φωτογραφία “Παρέλαση την δεκαετία του ’50 μπροστά στο Μονοπλιό”. (Η φωτο είναι από το αρχείο του Θεοχάρη Βαδιβούλη, όπως δημοσιεύτηκε στην ομάδα Arta City – Ancient Amvrakia)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΤΟ ΧΑΝΙ ΤΟΥ ΣΙΑΔΗΜΑ ΣΤΟ ΜΟΝΟΠΛΙΟ

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

—————————–
“Το χάνι του Σιαδήμα στην οδό Αγίας Σοφίας, εκατό μέτρα από την πλατεία Μονοπωλίου, είχε μικρό εσωτερικό χώρο για χάνι, όπου έμεναν φορτηγά ζώα και κάρα και εσωτερικό πανδοχείο. Μετά, την λειτουργία του χανιού ανέλαβαν οι αδελφές του Σιαδήμα Μαρία και Πολυξένη, ως ιδιοκτήτριες του ακινήτου, οι οποίες έμεναν μόνιμα στα πάνω δωμάτια. Κάτω έμενε η οικογένεια Χαρίλαου Κατσούδα με τις τελευταίες ένοικες τη Μαρία και Πολυξένη Τσούνη. Ο εκ πλουσίας οικογενείας καταγόμενος Καρυστινός ήταν υπάλληλος των Ταχυδρομείων και όταν εγέρασε, έγινε ένοικος μέχρι το θάνατό του στο πανδοχείο αυτό. Έμενε επίσης και ένας γιατρός, γιός Καλατζή.
Μπαίνοντας στην πύλη του χανιού δεξιά, υπήρχε υποτυπώδες καραμελάδικο. Εκεί ο Γιώργος Γούσιας κατασκεύαζε καραμέλες, τις οποίες πουλούσε ο ίδιος σ’ένα πάγκο στο Μονοπλιό. Δίπλα υπήρχε η καρβουναποθήκη του Μήτση Αλέξη, ο οποίος ήταν γαμπρός του ράφτη Δημοσθένη Γκεσούλη, και ύστερα ήταν εκεί ο Ζαβιτσιάνος ο πεταλωτής, δίπλα στην οικία Ράπτη.” (Πηγή : ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Κ. Τσιλιγιάννης, Αρτα, 2013)

Στη φωτογραφία πίνακας του Τ. Βαφιά με τίτλο “Το χάνι του Σιαδήμα, κοντά στην Αγιά Σοφιά, 1960”.(Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Τ. Βαφιάς) 

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΟΝΟΠΛΙΟ

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

——————-
“Ας γράφουν οι πινακίδες “Πλατεία 24ης Ιουνίου”. Στο στόμα των Αρτινών ήταν και είναι “Πλατεία Μονοπωλίου” ή καλλίτερα “Μονοπλιό”.
Οι γεροντότεροι θυμούνται το Μονοπλιό στενότερο στα ανατολικά. Και στα δυτικά του, από την σημερινή οδό Φιλελλήνων μέχρι την οδό Σταματελοπούλου, θυμούνται πολλούς ευκάλυπτους. Και ένα πηγάδι, απ’ το οποίο έπαιρναν οι γείτονες νερό. Σ’ αυτή την πλατεία, απ’ τα χρόνια της τουρκοκρατίας μέχρι τον πόλεμο του 40, μαζεύονταν οι χωρικοί και πουλούσαν φρούτα και λαχανικά, κι ότι άλλο είχαν. Και τούτο για να εισπράττει εύκολα το δικαίωμά του ο νοικιαστής του σχετικού φόρου. Προφανώς το όνομα έχει σχέση με την αγορά που γινόταν στην πλατεία*.
Ο Σεραφείμ Ξενόπουλος μιλάει για την ενορία Μονοπωλείου.”Εν τη συνοικίαν Μονοπώλειον, ανηγέρθη Ιερός Ναός επ’ ονόματι της του Θεού Σοφίας τω 1812. Αλλά πυρποληθείς τω 1821, ανενεώθη τω έτει 1829. Είχεν ούτος ο Ναός και εν παρεκκλήσιον, επ’ ονόματι του αγίου Νικολάου Παράσχη, πρότερον υπάρξαν Μετόχιον της Μονής Φανερωμένης, αλλ’ έστιν ερείπιον, ως και τούτο πυρποληθέν, εξουσιαζόμενον υπό του Ναού του αγίου Γεωργίου των Ντερμαναίων. Κέκτηται η ενορία αύτη οικίας 75 και ένα ιερέα.”
(Πηγή : ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, 2001)
*Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τη Λαική Αγορά στην Πλατεία Μονοπωλίου στο λινκ https://www.facebook.com/doxesagira…/posts/139950314741087

Στη φωτογραφία “H Πλατεία Μονοπωλίου προπολεμικά”. Η φωτογραφία προέρχεται από το άρθρο “Η ιστορία ενός περιπτέρου στην πλατεία « Μονοπλιό » Άρτας” στο ιστολόγιο “Στείλε μου ένα γράμμα…” Μπορείτε να διαβάσετε αυτό το πολύ ωραίο άρθρο στο λινκ https://sendmealetter007.blogspot.com/…/blog-post.html…

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Φωτογραφία με τη θεία…

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

1917 : Η μικρούλα Αρτεμισία Κατσαούνου, μετέπειτα σύζυγος του Δημήτρη Δ. Αλίβερτη, με τη θεία της Αγγελική Βλάχου. (Φωτο & παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε