ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΓΙΟΡΙΤΣΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

——————————-
“Οταν χτιζόταν ή έκκλησιά τής Παργιορίτσας ή βασίλισσα, πού ύστερα άπό τάμα έχτιζε τήν έκκλησιά καί πού πλήρωνε τούς μαστόρους μέ χρυσά φλουριά, ήθελε νά δώσει στό εξωτερικό τής εκκλησίας χρώμα πού νά μήν τό έχει καμμιά έκκλησιά στόν κόσμο. Διάταξε λοιπόν τούς τεχνίτες νά τή χρωματίζουν μέ κρόκους αύγοΰ. ΄Ολοι οί χωριάτες τοΰ Δεσποτάτου κουβάλαγαν στήν έκκλησιά όλα τά αύγά πού γεννούσαν οί κότες τους καί οί μαστόροι άνακάτευαν τούς κρόκους τών αυγών μέ άγιασμένο λάδι καί χρωμάτιζαν τήν έκκλησιά.” (Πηγή : Άρθρο του Ε. Πατσαλιά στο Περιοδικό ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 85,1995)

Στη φωτογραφία καρτ-ποσταλ με το Ναό της Παρηγορητίσσης (Έκδοση Αφων Λυγούρα, Ιωάννινα) 

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Ο ΛΟΦΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

“Στο βορειότερο σημείο της Άρτας βρίσκεται ο μικρός λόφος της Μητρόπολης. Από τη ΒΑ, Β και ΒΔ πλευρά του τον γλύφει το ποτάμι και τον προστατεύει αρχαίο τείχος. Ίσως μέχρι τους πρώτους κλασσικούς χρόνους, όταν ο Άραχθος πλημμύριζε, απόκοβε τον λόφο από την άλλη πόλη και τότε ο λόφος γινόταν νησί. Δεν έχουμε μαρτυρίες για το πότε εγκαταστάθηκε στο λόφο αυτόν η έδρα της Μητρόπολης Άρτας. Ο Σεραφείμ Ξενόπουλος γράφει ότι εγκαταστάθηκε εκεί στα χρόνια του Δεσποτάτου. Εκείνο πάντως που γνωρίζουμε με σιγουριά είναι πως τα κτίρια της Μητρόπολης που υπήρχαν στο λόφο κατεδαφίστηκαν το 1726 και χτίστηκαν καινούργια. Και πως το 1779 χτίστηκε η εξωτερική πύλη που υπάρχει και σήμερα. Τα κτίρια της Μητρόπολης όποτε ήθελαν τα καταλάμβαναν οι Τούρκοι και τα μετέτρεπαν σε τόπο οργίων και σφαγών. Στα 1820-1834, που οι Μητροπολίτες διώχτηκαν από τα κτίρια του λόφου, εγκαταστάθηκαν στο σπίτι του πλούσιου Παπαδόπουλου στη συνοικία του άι-Μηνά. Μετά την απελευθέρωση της Άρτας, στα κτίρια λειτούργησε Ιερατική Σχολή. Μέχρι τον τελευταίο πόλεμο, η κοντά στη Μητρόπολη συνοικία αποτελούσε ξεχωριστή ενορία, την ενορία της Περιλήφτης (Περιβλέπτου), επειδή παλιότερα εκεί πλησίον υπήρχε η εκκλησία της Περιβλέπτου, που αργότερα γίνηκε τζαμί, το λεγόμενο Τζαμί των Μπέηδων. Σήμερα, στο λόφο της Μητρόπολης βρίσκονται το κτίριο της Μητρόπολης της Άρτας και η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου (άλλοτε αγίου Μερκουρίου). Οι Αρτινοί την εκκλησία αυτή την έλεγαν “Παναγία Μεσοσπορίτισσα” γιατί στη γιορτή της (21 Νοεμβρίου) συνήθιζαν να βράζουν διάφορους σπόρους που τους έτρωγαν λέγοντας “μεσόφαγα, μεσόσπειρα, μέσα σ’ εχω στην κοφίνα” (Πηγή : ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, Άρτα, 2001)

Στη φωτογραφία του Αριστοτέλη Ζάχου “Η παλαιά Μητρόπολη Άρτης” το 1916 (Φωτο από αρχείο Α. Ζάχου, Μουσείο Μπενάκη)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Η Πρώτη Αγροτική Τράπεζα στην Άρτα

Δημοσιεύθηκε την 15 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

————–

1954 : Στην είσοδο της Αγροτικής Τράπεζας ‘Αρτης στο ξεκίνημά της. Το πρώτο κτήριο που στεγάστηκε η Αγροτική μετά τον πόλεμο ηταν το ισόγειο ,κατω απο το ξενοδοχείο ΑΚΡΟΠΟΛ επί της οδού Μακρυγιάννη.
Διακρίνονται από αριστερά : Ασημάκης Τόλος (είχε το καφενείο δίπλα), Σωτήρης Μπίζας, Λάμπρος Ψωμάς, ….Τάχος, Κωστάκης Κουτρούμπας, το ζεύγος Μητσιάνη ( Νίκος & Ουρανία Λειβαδιώτου), το ζεύγος Καζάνη με τη μικρή τους κόρη, Απόστολος Τραχανάς, Βασίλειος Βάσσος, Αντιγόνη Μπαλντά και ο Διευθυντής Κάτρης.
(Φωτο & έρευνα Κ. Μπανιάς) 

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΡΑΧΘΟ ΠΟΤΑΜΟ

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

—————————–
“Φόβος και τρόμος έπιανε τους διαβάτες που ήταν αναγκασμένοι να περάσουν τον Άραχθο στις περιοχές που δεν υπήρχε γεφύρι, ιδιαίτερα τους βροχερούς μήνες και περισσότερο όταν ήταν κατεβασμένος. Η λαική ρήση “τρώει δώδεκα νομάτους τον χρόνο κι όταν δεν βρίσκει σκούζει και βογγάει”, δεν δημιουργήθηκε τυχαία και δεν αποτελεί γέννημα της φαντασίας των κατοίκων στις παράκτιες περιοχές του Αράχθου. Οφείλεται σε αληθινά γεγονότα που συνέβαιναν πολλές φορές και σε πολλά σημεία του ποταμού, εκεί όπου οι ντόπιοι κάτοικοι όσο και οι ταξιδιώτες έμπαιναν στα νερά της κοίτης προκειμένου να διαβούν στην αντίπερα όχθη. Καθημερινές ανάγκες, όπως η καλλιέργεια της γης στην απέναντι όχθη, μεταφορά ζώων και αγαθών, πραγματοποίηση ταξιδιών, διενέργεια εμπορίου, κοινωνικές υποχρεώσεις και εκδηλώσεις όπως πανηγύρια, γάμοι ή κηδείες και πλήθος άλλων, υποχρέωναν τους ανθρώπους να περάσουν τον ποταμό.
Απότομες δίνες με ύπουλα κλώσματα, δυνατές σούδες, εγκλωβιστικά σπήλαια, επικίνδυνα και απότομα βαθουλώματα, ζάλη από τη θέα της γρήγορης κίνησης του νερού, υποχώρηση της άμμου κάτω από τα πόδια, αιφνιδιασμοί και ξαφνιάσματα από αναπάντεχες κατεβασιές ήταν μερικοί απρόβλεπτοι κίνδυνοι. Πολλά ήταν τα ανθρώπινα θύματα και χιλιάδες τα ζώα που πνίγηκαν στα νερά του. Λιγόστεψαν δε και αραίωσαν οι πνιγμοί όταν κατασκευάστηκαν ή επινοήθηκαν αποτελεσματικά μέσα διέλευσης του ποταμού…..” (Πηγή : ΑΡΑΧΘΟΣ, Ο ΘΕΟΠΟΤΑΜΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Α. Σχισμένος, Αθήνα 2002)

Στη φωτογραφία “Πηγαίνοντας προς τη νύφη, από το Δίστρατο στη Σκούπα μετά το πέρασμα του Αράχθου, με τα όργανα μπροστά”. Πρόκειται για το γάμο του Χρήστου και της Βαγγελιώς Βόβλα το 1950.(Πηγή : ΤΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλας, Αθήνα, 2008)

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

Η ΕΞΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΘΑΜΑΝΙΟΥ

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

Μετά την Επανάσταση του 1821, η πρώτη οριοθέτηση των συνόρων άφησε την Ήπειρο ως τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι το 1881, οπότε κι έγινε η προσάρτηση της περιοχής της Ηπείρου. Όμως, οι Τούρκοι που είχαν στην ιδιοκτησία τους αυτές τις περιοχές και τα χωριά είχαν πουλήσει τις εκτάσεις αυτές σε πλούσιους Έλληνες.
Αγοραστές των χωριών της Άρτας και των Τζουμέρκων ήταν ο Χρηστάκης Ζωγράφος, ο οποίος ήταν εκείνη την εποχή προμηθευτής του τουρκικού στρατού, και ο Κωνσταντίνος Καραπάνος, γιος του Γεράσιμου Καραπάνου, αρχιεπιστάτη των κληρονόμων του Μουσταφά Πασά, μεγάλου αξιωματούχου της Τουρκίας, έμπιστου συνεργάτη του σουλτάνου Αβδούλ Αζίζ Χαν Γαζή και ιδιοκτήτη περιοχών της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας.
Οι δύο αυτές οικογένειες συγγένεψαν μεταξύ τους παντρεύοντας τους απογόνους τους κι έτσι έγινε μεταβίβαση περιουσίας, που περιελάμβανε κάποια χωριά, όπως το Αθαμάνιο, τα οποία και πάλι υπέφεραν από την καταπίεση και τη βαριά φορολογία των νέων ιδιοκτητών. Οι κάτοικοι αποφάσισαν να αγοράσουν οι ίδιοι μόνοι τους το δικό τους χωριό, πρόταση την οποία αποδέχτηκε ο Καραπάνος.
Το συμβόλαιο αγοραπωλησίας συντάχθηκε στις 16 Ιουνίου 1883 (αρ. 1486) και το συμφωνηθέν ποσό ήταν 4.500 χρυσές λίρες, εξοφλητέο μέχρι το 1891. Παρά τις προσπάθειες για εξόφληση του τελικού ποσού, το συμβόλαιο διαλύθηκε και τα δικαιώματα χάθηκαν. Οι αρχικοί ιδιοκτήτες δέχτηκαν να πουλήσουν το Αθαμάνιο στους κατοίκους του μέσω εγγυητή (26 Σεπτεμβρίου 1898) και εξόφληση σε 33 χρόνια. Την ψιλή κυριότητα ανέλαβε το κράτος, την οποία ανέκτησαν οι κάτοικοι του χωριού το 1998. Μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά το ιστορικό της εξαγοράς του Αθαμανίου, όπως το περιγράφει ο Βασίλειος Ν. Ψωράκης στο λινκ https://aetostz.blogspot.com/2012/11/blog-post_3676.html

Στη φωτογραφία :Aντίγραφο συμβολαίου αγοράς χωρίου (Λουψίστας) Αθαμανίου Άρτας (1898). Οι κάτοικοι του χωριού αγόρασαν το χωριό από την Μαρία Καραπάνου, σύζυγο του Κων/νου Καραπάνου, στην οποία ανήκε σύμφωνα με το θεσμό των τσιφλικιών αντί του ποσού των 115.000 δρχ. Το αρχείο παραδόθηκε στα ΓΑΚ Άρτας το 2012)

Δημοσιεύθηκε στη Το αγροτικό ζήτημα στην περιοχή της Άρτας | Σχολιάστε

ΧΩΡΙΟΝ ΛΗΨΙΣΤΑ Ή ΛΟΥΨΙΣΤΑ (ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΑΘΑΜΑΝΙΟ)

Δημοσιεύθηκε την 14 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

“Ληψίστα ή Λουψίστα, κατοικούμενον υπό οικογενειών 120 περίπου, εκκλησιαζομένων εν τοις ναοίς, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του αγίου Αθανασίου, της αγίας Παρασκευής, του αγίου Νικολάου και του αγίου Γεωργίου, ιερουργουμένοις υφ’ ενός ιερέως. Υπάρχουσιν αυτόθι, ερείπια καταστάντα εξ αμνημονεύτων χρόνων, και έτερα ανώνυμα παρεκκλήσια. Το χωρίον τούτο διαιρείται και εις συνοικίας εξ, οίον Λουψίστα, Αμπελοτόπι, Μπουμπουτσικόν, Σκρομπουτζικόν, Αγορασιά και Τσιάρα, έχει και παιδαγωγικήν σχολήν.” (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΑΡΤΗΣ, Σεραφείμ Ξενόπουλος, Αθήναι, 1884)

Στη φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου “Το χωριό Αθαμάνιο” τη δεκαετία του’60 (Aπό το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννινα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

1961 : ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ Της ΑΡΤΑΣ (Φωτογραφία Robert A. McCabe)

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

————-

1961 : ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ Της ΑΡΤΑΣ (Φωτογραφία Robert A. McCabe)

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

Οικογένεια Δημητρίου Αλίβερτη…..

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

O Δημήτριος Αλίβερτης, κτηματίας και Αντιδήμαρχος Αρταίων επί 15 χρόνια (1939-1955) με τη σύζυγό του Άρτεμις, το γένος Κατσαούνου. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινές Οικογένειες | Σχολιάστε

ΑΕΤΟΣ – Η ΘΡΥΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

————————

1958 – Οκτώβριος : Ο διαιτητής Μουνδρέας με τους παίκτες του ΑΕΤΟΥ δεξιά και του ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ αριστερά. Μπορείτε να διαβάσετε τα ονόματα των παικτών στο πρώτο σχόλιο. ( Φωτο και παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Αετού | Σχολιάστε

“ΤΣΟΥΚΑ” ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙΟΥ

Δημοσιεύθηκε την 12 Ιουνίου 2021 από Anastasia Karra

Στη θέση «Τσούκα», τρία χιλιόμετρα νότια του Βουργαρελίου, στην κορυφή λόφου μεταξύ του ρέματος Σαραντάπορος και του ρέματος του Βουργαρελίου, βρίσκονται τα λείψανα αρχαίου τοίχου, πλάτους περίπου ενός μέτρου, κτισμένου από ακατέργαστους και μικρούς πλακοειδείς λίθους. Στις πλαγιές του λόφου έχουν εντοπιστεί τάφοι. Αναφέρει ο Σεραφείμ Ξενόπουλος στο Δοκίνιον περί Άρτης( (1884).”Αντίκρυ δ’ αυτού του ναού (Παναγίας Βελλάς) περί τα 30 λεπτά της ώρας υπάρχει λόφος τις υπό το όνομα Τσιούκα, επί του οποίου φαίνονται ερείπια ναίσκου τινός και πέριξ του λόφου ίχνη φρουρίου, όπου, εικάζεται ως εκ των ευρισκομένων χαλκίνων νομισμάτων υπό τινων χωρικών ότι έκειτο η αρχαία πόλις Βελλά.” (Πηγή : Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Τζουμέρκων)

Στη φωτογραφία του Σ. Μελετζή του 1937 “Η Τσούκα Βουργαρελίου με τα ερείπια ανακτόρων του Δεσποτάτου στην κορυφή” (Φωτο από αρχείο Σ. Μελετζή, Συλλογή Γ. Δ. Καρρά)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε