ΤΟ ΜΟΥΧΟΥΣΤΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ (Μια προσωπική αφήγηση του Σωτήρη Σαρλή)

Κάποιος παλιός δικηγόρος της Άρτας έλεγε πως το όνομα Μουχούστι βγήκε από παραφθορά της λέξεως Αμμόχωστος. Κι αφού ονομάστηκε έτσι η συνοικία που απλώνεται στα νοτιοδυτικά της Παρηγορήτισσας μέχρι το παλαιό νοσοκομείο λόγω της ιδιομορφίας του ποταμού, ύστερα πήρε το όνομα αυτό και η εμποροζωοπανήγυρη που γίνονταν εκεί.
Ο Σεραφείμ Ξενόπουλος γράφει πως η συνοικία ονομάστηκε έτσι από τη Μονή Μουχουστίου Πλάκας του χωριού Ραφταναίοι, η οποία είχε κτήματα στη θέση αυτή.
Κατά την άποψη του Γιάννη Τσούτσινου, δεν έδωσε η περιοχή το όνομα στο πανηγύρι, αλλά το πανηγύρι στην περιοχή. Η λέξη Μιχούστι (όχι Μουχούστι) είναι Αρβανίτικη και σημαίνει εμποροπανήγυρη. Απ’ τους Αρβανίτες ονομάστηκε έτσι η συνοικία, γιατί σ’ αυτή γίνονταν το πανηγύρι. Κι η Παναγιά στο Μοναστήρι των Ραφταναίων ονομάστηκε κι αυτή Μουχουστιώτισσα γιατί στον περίβολό της γίνονταν εμποροπανήγυρη στις 8-9 Σεπτεμβρίου.
Αυτά διαβάζω στο βιβλίο του Γιάννη Τσούτσινου ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ.
Θυμάμαι λοιπόν το πανηγύρι που γινόταν στην περιοχή που αναφέρεται πιο πάνω και το λούνα παρκ στο προαύλιο του 1ο δημοτικού σχολείου. Εκεί είδαμε τον γύρω του θανάτου σε δύο εκδοχές. Αυτή που οι μηχανές στριφογύριζαν στα εσωτερικά τοιχώματα ενός κυλίνδρου και αυτή όπου η κίνηση γίνονταν μέσα σ’ ένα μεταλλικό πλέγμα σε σχήμα αυγού.
Μια χρονιά το πανηγύρι σκορπίστηκε σε όλες τις πλατείες της πόλης, με αποτέλεσμα να μην έχει συνοχή και φυσικά να μην έχει την αναμενόμενη επιτυχία.
Αργότερα μεταφέρθηκε στην άλλη πλευρά της πόλης, στο χώρο πίσω από το κάστρο εκεί όπου είναι σήμερα η πλατεία με το άγαλμα του Καραϊσκάκη και το 4ο δημοτικό.
Στο πανηγύρι το πρώτο πράγμα που συναντούσαμε ήταν το καροτσάκι με μαλλί της γριάς.
Το καταλαβαίναμε από τη μυρουδιά κι έπειτα βλέπαμε τον χαρούμενο γεράκο που ρωτούσε το όνομα κάθε πιτσιρίκου και ενώ στριφογύριζε την μανιβέλα και μάζευε τις κλωστές της λιωμένης ζάχαρης, του σκάρωνε κι ένα τραγούδι. Για μένα τραγούδησε δυνατά, «πάρε κι εσύ Σωτήρη μη κάνεις τον μπατίρη». «Δεν ξαναπαίρνω μαλλί της γριάς, είπα στον πατέρα μου, με κάνει ρεζίλι με το τραγούδι του». Είχα βέβαια την περιέργεια να δω πως φτιάχνεται αυτός ο άσπρος αφρός στο καλαμάκι, αλλά δε έφτανα να κοιτάξω μέσα στη μηχανή του κι έτσι παρέμεινα με την απορία κάμποσα χρόνια.
Έβλεπες ταπέτα, κουβέρτες, φλοκάτες, ρούχα, παιγνίδια και δύο ειδών χαλβάδες, τον μαλακό μαύρο και τον άσπρο που ήταν σκληρός και τον έκοβαν με σκεπάρνι. Στο λούνα παρκ δημοφιλής ατραξιόν ήταν ο Τζιμ Αρμάο που λύγιζε σίδερα και το γοριλάκι δηλαδή η κοπέλα που μεταμορφώνονταν σε γορίλα μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας. Κάποια εποχή ήρθε και η ασώματος κεφαλή και σπάζαμε τη δική μας κεφαλή να καταλάβουμε το κόλπο που έκρυβε.
«Πάρε κόσμε» διαλαλούσαν την πραμάτεια τους οι έμποροι μπροστά στις παράγκες. Κι ένας άλλος έλεγε «πάρτε κορίτσια μη σας πάρει (παύση με νόημα) ο γαμπρός χωρίς προικιά»

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

ΑΡΤΑ – Η ΣΥΝΟΙΚΙΑ “ΜΧΟΥΣΤ” ΤΟ 1974

Στην φωτογραφία (από δημοσίευση του κ. Στάθη Μπαρτζώκα) το σημείο που τελειώνει η οδός Σκουφά, πριν την αρχή της Αλεξάνδρου Ζάρρα. Διακρίνεται ο Φούρνος του Γουνόπουλου και το μαγαζί του Σχίζα με τα μηχανάκια…Ο φούρνος του Άρη Γουνόπουλου βρισκόταν στην οικία του Στρατηγού Βαρδακούλα. Αργότερα τον φούρνο τον κράτησαν τα παιδιά του «Αφοί Γουνόπουλοι».Ο ‘Αρης Γουνόπουλος κατάγονταν από το Ορτού του Πόντου και είχε τέσσερα παιδιά, τον Κώστα, τον Δημήτρη, τον Φώτη και την Σοφία…….Στο Μουχούστι υπήρχαν δύο χάνια : Το χάνι του Βαρδακούλα, ανάμεσα από τον φούρνο του Γουνόπουλου και το καφενείο του Τσάπαλη από την Σκούπα. Σ’αυτό πήγαιναν συνήθως ταξιδιώτες από τον Αμμότοπο, την Σκούπα και την Ροδαυγή.Δίπλα στο χάνι υπήρχε ένα απ’ τα πηγάδια της πόλης.Το δεύτερο χάνι ήταν του Νάσσιου Τόλη, λίγο πιο πάνω απ΄τον φούρνο το οποίο είχε στο μπροστινό σπίτι υπνοδωμάτια και μαγειρείο και στο πίσω μέρος χώρο για κάρα και άλογα….Ακριβώς απέναντι απ’ τον φούρνο ήταν το Παντοπωλείο του Νίκου Καραβασίλη. Τυριά, λίπη, έλαια, εδώδιμα, αποικιακά και ο καλύτερος χαλβάς. Ο Νίκος Καραβασίλης, καταγόμενος απ’ τους Μελισσουργούς, παράλληλα με την κύρια ενασχόληση του με το εμπόριο, υπηρέτησε τη λογοτεχνία και τη ποίηση με ιδιαίτερη ευαισθησία και απλότητα.
Εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Ανθοί και Χίμαιρες», και τα διηγήματα «Χάθηκαν Αμνημόνευτοι», «Η τελευταία απαντοχή», «Στην ελπίδα και στην απόγνωση» «Ου…νταίσεις», «Προδομένη νοσταλγία» και τη νουβέλα «Μαντώ».

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Ενθύμιον από την ραπτικήν.

16/9/1948 : Ενθύμιον από την ραπτικήν….Κάτω δεξιά η ονομαστή μοδίστρα της Άρτας Αγαθή Τσώλη με τις μαθήτριές της. Δίπλα της η Κούλα Νασιγκόγκου- Μαστραπά) (Φώτο από Συλλογή Β.Μ.)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Αναφορά στην Απελευθέρωση της Άρτας

1899 : Αναφορά στην Απελευθέρωση της Άρτας σε δημοτικό τραγούδι με τίτλο “Το Παράπονο των Ιωαννίνων”, σε δημοσίευμα της εφημερίδας “ΕΜΠΡΟΣ”…..Ο τίτλος τής μελέτης είναι ” Τό Αλβανικόν Ζήτημα”, υπό Λεοντίου Κ. Λεοντίου, Διδάκτορος τά Νομικά, Αθήνησι 1897, τήν οποία ο συγγραφεύς αφιερώνει ευλαβώς εις τόν Βασιλέα τών Ελλήνων Γεώργιον Α’. (Δημοσίευση από το αρχείο του @Georgio Sarro)

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Μια μικρή Αρτινιά…

1941 : Μικρή Αρτινιά με τον τεράστιο φιόγκο στο κεφάλι, μόδα της εποχής… Σήμερα διανύει αισίως τα ογδόντα της χρόνια….της ευχόμαστε και στα εκατό (Από συλλογή Λ. Μ.)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ ΤΟ 1975

———————

“Αυτή είναι η εμφάνιση που θυμάμαι. Δεν είναι δική μου η φωτογραφία. Τον συνάντησα στην Αίγινα τον Αύγουστο του 1968 με τη μητριά μου, με την οποία είχε παντρευτεί. Ο μπαμπάς μου ζήτησε να οδηγήσω στην Αίγινα, έτσι θα είχαμε ένα αυτοκίνητο για την οικογένεια. Έκανα το ταξίδι από την Αγγλία σε τέσσερις μέρες – την τρίτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα. Ήξερα τη φήμη του Γιάννη Μόραλη. Έχω δει τα πορτρέτα της Μαρίας από τότε – ένα σε μια κάρτα κυκλοφόρησε σε όλους στην κηδεία της το 2005……..
Στις 21 Δεκεμβρίου 2009 ήρθε ένα e-mail μέσω της οικογένειας από τον Βαγγέλη Χρόνη: Λυπάμαι που σας ενημερώνω ότι ο Γιάννης Μόραλης πέθανε χθες … η κηδεία του γίνεται σήμερα το πρωί στις 11.30 σε ένα νεκροταφείο στην Αθήνα ……….. Ο Γιάννης Μόραλης ήταν σύζυγος της Ελληνίδας μητέρας μου, Μαρίας Ρούσεν που αργότερα θα παντρευτεί τον πατέρα μου. Συνάντησα τον Γιάννη Μόραλη μόνο μία φορά (όπως έγραψα εδώ) αλλά είναι κάποιος του οποίου η τέχνη έχει διατρέξει τη ζωή μου. Χαίρομαι που έχω ακόμη μια πολύ μακρινή σύνδεση μαζί του μέσω της οικογένειας. Ήταν και θα παραμείνει ένας μεγάλος καλλιτέχνης που έζησε μια πολύ καλή ζωή. Έχω υποσχεθεί μια μέρα σύντομα να επισκεφθώ τη γενέτειρά του την Άρτα και να δω την όμορφη γέφυρα πάνω στον Άραχθο” (Simon Baddeley) 

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινοί ζωγράφοι και η Άρτα | Σχολιάστε

ΜΗΧΑΝΕΣ & ΠΟΔΗΛΑΤΑ

———————

1953 : Πηγαίνοντας στο κτήμα…..η φωτογραφία είναι στη διασταύρωση στη γέφυρα προς Χαλκιάδες….ο πλάτανος υπάρχει μέχρι σήμερα… (Φωτο από συλλογή Α. Κ.)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

ΟΔΟΣ ΓΡΙΜΠΟΒΟΥ | ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΑΛΜΠΑΝΑΡΙΑ

———————-

Η οδός Γριμπόβου ξεκινά λίγα μόνο μέτρα μακριά από την Πλατεία Κιλκίς και γνωρίζει νέα άνθιση στις μέρες μας με το καφέ #Dacosta του κ. Κώστα Μπόβολου και τον υπέροχο πλάτανο. Είναι από τα λίγα δρομάκια της Άρτας που διατηρούν ακόμη το χρώμα της παλιάς γειτονιάς. Στην οδό Γριμπόβου προπολεμικά, από το 1930, ήταν ο φούρνος του Κολοβού, μόνο για ψηστικά. Όταν το 1941 πήρε σύνταξη, τον πήρε ο Τσιακούμης και τον έκανε αρτοποιείο. Στο αριστερό μέρος του φούρνου ήταν η πόρτα με την ταμπέλα “Γεωρ. Τσιακούμης, το διεθνές Ηλεκτροκίνητον Αυτοκίνητον Αρτοποιείον”. Στην Κατοχή αυτόν τον φούρνο τον κατασχέσανε οι Ιταλοί και παρασκεύαζαν μεγάλα ψωμιά τις λεγόμενες “Μπανιότες”. Στο φούρνο του Τσιακούμη κάθε Σαββατοκύριακο οι τσαγκάρηδες, μερακλήδες και κεφάτοι άντρες της πόλης, έψηναν μεγάλο ταψί με μεζέδες από κρέας και μετά μαζεύονταν έτρωγαν, έπιναν και τραγουδούσαν, άλλοτε στην μεγάλη ταβέρνα του Αγραφιώτη και άλλοτε στη μικρή του Στρεβίνα. Στην ίδια μικρή πλατεία της οδού Γριμπόβου, μπροστά στο αρτοποιείο του Τσιακούμη και απέναντι από την ποτοποιία του Σώτου Μπανταλούκα, υπήρχε ένα μικρό πηγάδι. Μετά τη Κατοχή στο φούρνο πήγαιναν μαθητές να αγοράσουν ψωμί. Παίζοντας κάποια φορά το παγνίδι “Πείραγμα”, ένας μικρός μαθητής από το Κομμένο, πηγαίνοντας πίσω-πίσω, έπεσε μέσα, καθώς το πηγάδι είχε χαμηλό τοίχο.’Εγινε πανζουρλισμός από τις φωνές των νοικοκυρών της γειτονιάς, ειδοποιήθηκε η Πυροσβεστική και τελικά ένας πυροσβέστης κατάφερε να βγάλει τον μικρό μαθητή βρεγμένο και κατατρομαγμένο αλλά σώο και αβλαβή.


Στην φωτογραφία διακρίνεται ο Φούρνος του Τσιακούμη και επάνω η οικογένεια του ιχθυοπώλη κ. Κολοβού.
(Οι πληροφορίες και η φωτογραφία προέρχονται από το βιβλίο του Κ. Τσιλιγιάννη ” Σεργιάνι στην Παλιά Άρτα”,2013)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

ΔΗΜΑΡΙΟ ΑΡΤΗΣ – 1937

——————-

Η πρώτη προσθήκη στο Ελληνικό κράτος του 1833 έγινε με τα επτά νησιά του Ιονίου που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα από την Μεγάλη Βρεττανία το 1864. Η Άρτα και η Θεσσαλία δόθηκαν στην Ελλάδα με την συνδιάσκεψη του Βερολίνου (1881). Στις 22 Ιουνίου του 1881 “……τα εν τω χωρίω Δημαρίω Τουρκικά στρατεύματα διετάχθησαν υπό της Διεθνούς Επιτροπής ν’ αναχωρήσωσιν εκ του χωρίου τούτου και να διευθυνθώσιν εις το χωρίον Επάνω Πέτα περί την 5 ώραν μ.μ. Το προς βορράν του Αννίνου κείμενον Τουρκικόν χωρίον Δημαριό κατελήφθη υπό των Ελληνικών στρατευμάτων και ούτως ήρξατο η κατάληψις του πρώτου διαμερίσματος” (Τηλεγράφημα Πρακτορείον HAVAS).

Στη φωτογραφία του Σ. Μελετζή “Άποψη του Δημαριού το 1937”

Δημοσιεύθηκε στη Τα Ραδοβίζια και τα χωριά τους | Σχολιάστε

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ “ΞΕΝΙΑ” ΑΡΤΗΣ

———————

1961 : Το καινούργιο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ μέσα στο κάστρο της Άρτας, ( Φωτο Δημήτρης Χαρισιάδης)

Δημοσιεύθηκε στη Το Κάστρο και το Ξενία | Σχολιάστε