ΑΡΤΑ – Το προσωπικό και οι μαθητές της Ιερατικής Σχολής. Αναμνηστική φωτογραφία του Δ. Μητσιάνη του 1930. Η φωτογραφία είναι μάλλον τραβηγμένη στο ιερό του Αγίου Σπυρίδωνος, πάνω απ’ τον Άγιο Δημήτριο.Ο τρίτος εξ αριστερών ρασοφόρος είναι ο Τηλέμαχος Ν. Βαδιβούλης. (Φωτο από οίκο Δημοπρασιών)
17 Ιανουαρίου 1815. Έγγραφο με το οποίο οι πρόκριτοι της Άρτας επιφορτίζουν τη Μητρόπολη Άρτας με τη διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Μοναστηρίου της Βλαχέρνης. Στην πρώτη σελίδα, κάτω από το κείμενο υπάρχουν τα ονόματα των προκρίτων, με πρώτο το όνομα “Θανάσης Νικολάου” και στην δεύτερη σελίδα ακολουθεί η καταγραφή της περιουσίας του Μοναστηριού της Βλαχέρνας. (Πηγή : Ακαδημία Αθηνών – Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, https://www.searchculture.gr/)
Απόσπασμα από τον Χάρτη με τα χωριά του Καζά της Άρτας που συνοδεύει το κατάστιχο TD367 στην νεώτερη έκδοσή του. Αναγράφονται μόνο μερικά από τα χωριά που περιλαμβάνονται στο κατάστιχο. Σε ορισμένα απο τα ονόματα των χωριών έχει γίνει λάθος η μεταφορά τους από την αυθεντική, οθωμανική έκδοση του κατάστιχου στην ομιλούμενη τουρκική γλώσσα. Για παράδειγμα το χωριό Kamizi k., Narda kz.. Πρόκειται για “Λάθος μεταγραφή του χωριού Kumizi = οι Κουμζάδες Άρτας, μετονομασία : Αμμότοπος (Αναφέρεται επίσης ότι «οι κάτοικοι του χωριού αυτού υποχρεούνται να διατηρούν και να επισκευάζουν το δρόμο που φέρει το όνομα Istrivina». Γι’ αυτό το χωριό σημειώνεται λανθασμένα στον χάρτη στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Στρεβίνα. (Πηγή : Ο ΚΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΤΕΦΤΕΡΙ ΤΟΥ 1514, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)
“Η εργασία παρουσιάζει τα χωριά του Καζά της Άρτας όπως αυτά απογράφηκαν από την Οθωμανική Διοίκηση στις αρχές του 16ου αιώνα. Η περιοχή της Άρτας έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1449 μ. Χ.. Αρκετά χρόνια μετά και συγκεκριμένα μεταξύ 1520 – 1530, κυκλοφόρησε ένα από τα πρώτα Οθωμανικά Φορολογικά Κατάστιχα ή Τεφτέρια (Tahrir Defterleri), στο οποίο γίνεται απογραφή των χωριών και των κατοίκων.
Πιο συγκεκριμένα για την καταγραφή των χωριών του Καζά της Άρτας χρησιμοποιήθηκαν τα στοιχεία από το φορολογικό κατάστιχο (Tahrir Defterleri) TD 367 που συντάχθηκετο 1530 και στηρίζεται στην αναλυτική απογραφή του 1520. Πρόκειται για μια από τις εκδόσεις της Γενικής Διεύθυνσης Κρατικών Αρχείων της Τουρκίας, οι οποίες παρουσιάζουν φορολογικά κατάστιχα της οθωμανικής αυτοκρατορίας της περιόδου του πρώτου μισού του 16ου αιώνα. Είναι εποχή ανάπτυξης και ακμής για την Οθωμανική αυτοκρατορία, με απόγειο το 1566, έτος θανάτου του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1494-1566). (Πρόλογος από την εργασία Ο ΚΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΙΧΟ ΤΟΥ 1514, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)
Μπορείτε να διαβάσετε την εργασία και να αναζητήσετε τα χωριά της περιοχής που είχαν απογραφεί τότε, εδώ
ή στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2024/03/Οθωμανικό-κατάστιχο-TD367.pdf
Παιδιά της Άρτας με τοπική εθνική ενδυμασία τις Απόκριες του 1940, σε φωτογραφία του Ν. Μητσιάνη. Πρόκειται για τον Δήμαρχο Άρτης Κωσταντίνο Χ. Βάγια στα δεξιά και τον αδελφό του Πάνο. Η φωτογραφία είναι από το Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)
Το καφενείο του Γιώργου Κουτσονίκα βρίσκονταν απέναντι από το Κεραμοποιείο, στους Αγίους Αναργύρους. Στην αυλή του υπήρχαν τεράστια πλατάνια κι αργότερα δίπλα ακριβώς λειτούργησε για αρκετά χρόνια η ταβέρνα του Βάσου, ονομαστή στην Άρτα για την πολύ καλή κουζίνα της.
Στη φωτογραφία μια παρέα φίλων, μουτζουρωμένων λόγω Αποκριάς, ποζάρουν στην είσοδο του καφενείου για μια αναμνηστική φωτογραφία, κάποια χρονιά την δεκαετία του ’50. Το μουτζούρωμα με κάρβουνο, και πιο παλιά με γάνα από την κατσαρόλα του σπιτιού, ήταν ένα έθιμο που το ακολουθούσαν όλοι οι παλιοί Αρτηνοί, νέοι και μεγαλύτεροι στην ηλικία, τις Αποκριές. Στη φωτογραφία διακρίνονται από δεξιά : Ν. Παππάς, Μελάτος, Κ. Νάκας, Αθ. Τσιώρος, Σωτήρ. Παπαχρήστος, κ.α. Στην πόρτα του καφενείου ο ιδιοκτήτης Γιώργος Κουτσονίκας. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Γιάννη Νάκα).
Μια παρέα φίλων σε αποκριάτικη έξοδο στην Άρτα του 1950. Στο μέσον ο κ. Παπάζογλου. (Φωτο από προσωπική συλλογή)
Η πρόσοψη του διατηρητέου κτίριου στην οδό Κωστή Παλαμά 23 σήμερα…Το κτίριο είναι ιδιοκτησία του Αγίου Όρους και δίπλα του βρίσκεται η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων.
Η οδός Σκουφά στο σημείο της πλατείας Κιλκίς την δεκαετία του 1950. Αριστερά φαίνεται η πιάτσα των ταξί και το περίπτερο του Νικόλαου Μπαλάσκα. Στο βάθος το καφενείο Τόλη και η κολώνα του ηλεκτρικού. Δεξιά στην φωτογραφία, ο Αθανάσιος Αριστ. Γιαννάκης, σύζυγος της Κωνσταντινιάς, το γένος Χρήστου Μίντζα. (Φωτο από αρχείο οικογένειας Μίντζα)
“…….Αμέσως μετά ήταν το σπίτι από το 1900 του Παναγιώτη Τρούγκου, στη συνέχεια κληρονόμων του και τέλος των Αφων Αντώνη, Παναγιώτη Μάνθα και Γιάννη Χαβελέ. Στο ισόγειο υπήρχαν δυο καταστήματα. Στο πρώτο λειτούργησε μέχρι τον Ιούνιο του 1965 ο Γ. Σιαμαντάς με ραδιόφωνα, μικροσυσκευές και μπαταρίες BEREC. Από 3-9-1965, ο Γ. Χαβελές ανταλλακτικά & αυτοκίνητα (σήμερα σε άλλο σημείο σαν ανταλλακτικά αυτοκινήτων Μάνθας). Στο δεύτερο κατάστημα, ο Μήτσος Παναγιώτου διατηρούσε αντιπροσωπεία γερμανικών μοτοποδηλάτων KREIDLER FLORETT. Σημειωτέον ότι ο Μήτσος Παναγιώτου έπαιζε κλαρίνο, συμμετέχοντας στη φιλαρμονική του Μ/Φ Συλλόγου Ο ΣΚΟΥΦΑΣ.
Στη συνέχεια ήταν το κατάστημα Αντώνη και Βασίλη Βαφιά, με είδη οικοδομών και από το 1971 προστέθηκε εμπόριο τζαμιών και τσιμέντων. Από το 1965 ως Β. Βαφιάς – Χρ. Ντουλογιαννάκης ΟΕ, που ακόμα σήμερα συνεχίζει ως Ντουλογιαννάκης ΟΕ. Συνέχιζε το πρατήριο καυσίμων FINA του Αγαθοκλή Σαρδελή και τέλος, Σκουφά και Τζουμέρκων, η οικοδομή Νικάκη – Σκορδή – Τσίρου (πρώην Ελένης Μελά, που διέμενε στον όροφο), με το ισόγειο παντοπωλείο λιανικής και χονδρικής πώλησης και διπλανή αποθήκη των αδελφών Βαγγέλη και Βασίλη Τσιαντή, στη συνέχεια ως Β. Τσιαντή και τέλος ο γιός του Ι. Τσαντής. Εκεί εργαζόταν οι Διογένης – Ντίνος Σελαμτζόγλου, Ηλ. Χρήστου και Γ. Καλοκαίρης. Στο πλάι, κατάληξη της οδού Τζουμέρκων, λειτουργούσε οπωροπωλείο του Κώστα Οδυσσέα με καταγωγή από το Βουργαρέλι. Ήταν πρόχειρη ξύλινη υπαίθρεια κατασκευή οπωροπωλείου, που άνοιγε τα ξημερώματα και έκλεινε αργά το μεσημέρι.
Στη γωνία Τζουμέρκων και Ορλάνδου, στην οικοδομή Τσουμάνη, υπήρζε ισόγειο κατάστημα πώλησης ελαιολάδων Λευκάδας του Βασίλη Σέρβου και παραπλεύρως, επί της Ορλάνδου, το ακτινολογικό ιατρείο του Βασίλη Τσουμάνη. Επάνω ήταν το οροφοδιαμέρισμα του γιατρού με τη σύζυγό του Ευρυδίκη, γνωστή στη γειτονιά για τις υπέροχες πίτες και τα τέσσερα παιδιά : Λένα, Διάνα, Μιχάλη και Ανδρέα. Στη συνέχεια ανεβαίνοντας την Ορλάνδου μέχρι την διασταύρωση Παλαιολογίνης και Παρηγορητρίας, υπήρχε τολ-παράγκα σε αλάνα ιδιοκτησίας Μετοχικού Ταμείου Στρατού. Στην μεν αλάνα έπαιζαν τα παιδιά της γειτονιάς, στο δε τολ – παλιά αποθήκη υλικών της Νομαρχίας, λειτουργούσε ως το 1971 μαθητικό εστιατόριο. Από το 2000 επωλήθη η έκταση του ΜΤΣ και στη θέση της πλέον υπάρχουν οικοδομές……”(Συνεχίζεται) [Απόσπασμα από άρθρο του Παναγιώτη Μάνθα με τίτλο ΜΟΥΧΟΥΣΤΙ ΑΡΤΑΣ ’60 – ’70, όπως Δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό του Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 108, Άρτα, 2020]
*Διαβάστε το α’ μέρος εδώ
Στη φωτογραφία το κατάστημα ανταλακτικών Γ. Χαβελέ, από το αρχείο του Παναγιώτη Μάνθα.
