Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Θ. Δ. ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ, «ΤΑ ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ»

——————-
“Ο επονομαζόμενος και “γυιός της καλόγριας”. Η μητέρα του, Ζωή Ντιμισκή, από τη Σκουληκαριά της Άρτας μετά τον θάνατο του άνδρα της κλείνεται σε μοναστήρι και θα γεννήσει εκεί τον Γ. Καραίσκάκη, καρπό του Αρματολού Δημήτρη Καραΐσκου, ο οποίος ποτέ δεν τον αναγνώρισε ως δικό του παιδί. «Συνέλαβε τον Καραϊσκάκη κατ’ έρωτα, καλογραία γενομένη, άπό τον καπετάνιον τού Βάλτου Καραΐσκον, έξ’ ου ίσως ώνομάσθη καί τό βρέφος Καραϊσκάκης» (Γαζής, 1971). Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης με την πασίγνωστη, χωρίς όρια αθυροστομία του -που λέγεται ότι την είχε μάθει από την μάνα του- δεν έκρυβε ποτέ ότι ήταν “μούλος”: « άσυστόλως κηρύττων έαυτόν νόθον, έλεγε ότι ή μάνα του έφαγε σαράντα χιλιάδες «πούτζες» έως νά τον γεννήσει…»……….
Άνθρωπος αρχικά του Αλή πασά, παντρεύτηκε τη Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου, ένα από τα κορίτσια, τις “τσούπρες” του Αλή πασά. Ως γνωστόν, ο Αλή πασάς, όσες γυναίκες από το χαρέμι του δεν του άρεσαν ή τις είχε βαρεθεί, τις πάντρευε με Οθωμανούς ή Έλληνες, που το θεωρούσαν τιμή τους να πάρουν γυναίκα από το χαρέμι του. Με τον τρόπο αυτόν μπήκε στην Υπηρεσία του τυράννου και έγινε Αληπασαλής. Αληπασαλήδες ονόμαζαν οι Έλληνες αυτούς που υπηρετούσαν τον Αλή πασά με οποιονδήποτε τρόπο. Σε μία μάχη που έγινε στο Κομπότι, «έπληγώθη εις τα αιδοία καταφρονήσας περισσότερον άπό ό,τι έπρεπε τόν κίνδυνον» (Αινιάν, 1957). Ενώ λοιπόν πολεμούσε, μέσα στη μάχη, κατέβασε το βρακί του και έδειχνε τον πισινό του στους Τούρκους, οι οποίοι τον πυροβόλησαν στα απόκρυφα. «Έπληγώθη και ό Καραϊσκάκης εις τήν φύσιν. Περιπαίζοντας τούς Τούρκους τούς έγύρισε τόν κώλο καί έπληγώθη» (Μακρυγιάννης, εκδ.1947). «Τότε ό Καραϊσκάκης έγύρισε άπό καταφρόνησιν καί τοίς έδειχνε και έχτυπούσε τά οπίσθια λέγων “χτυπάτε μωρέ”. Τότε ένας έρριξε και τόν έπλήγωσεν εις τάς πυγάς καί έχρειάσθη τρεις μήνας να γιατρευθή» (Μαυροκορδάτος, 1963).
Θύμα και αυτός, όπως και πολλοί άλλοι του Μαυροκορδάτου, θα κατηγορηθεί και θα προσαχθεί σε δίκη, την 1η Απριλίου 1824, για συνεργασία με τους Τούρκους, με ανακριτές και δικαστές ανθρώπους του Μαυροκορδάτου. «Ηύρε πρόφασιν ή Έκλαμπρότης του [ο Μαυροκορδάτος] εις τό Μεσολόγγι ότι ό Καραϊκάκης άγρικήθη με τούς Τούρκους. ’Έβαλε άνθρώπους δικούς του, τούς έκαμε κριτάς νά τόν περάσουνε άπό τό κανάλι τής δικαιοσύνης του, νά τόν σκοτώσουνε. Τόν κρίναν καί τόν είχανε χαζίρι. Κι άν δεν τόν γλύτωναν οί σύντροφοί του, θά τόν σκότωναν. Άκούτε έσείς; Ό Καραϊσκάκης άπό δέκα χρόνων παιδί κλέφτης, θά γύριζε μέ τούς Τούρκους, όπου τούς σκότωνε μέσα στους λόγγους καί περπάταγε ξυπόλυτος άπό μικρό παιδί για τήν λευτεριά. Ό Εκλαμπρότατος, τό ζυμάρι τών Τούρκων, ό δουλευτής αύτήνων τών Τούρκων, ό Μαυροκορδάτος, ό άγαπημένος τών τυράννων, κατέτρεχε τον Καραϊσκάκη νά τον καταδικάση εις θάνατον» (Μακρυγιάννης, εκδ.1947). Βλέποντας πού το πήγαινε ο Μαυροκορδάτος, είπε στον Νότη Μπότζαρη που πήγε σπίτι του και του είπε ότι αυτός υπακούει στην Κυβέρνηση, την οποία είχε φτιάξει ο Μαυροκορδάτος: «Ποιά κυβέρνηση καπετάν Νότη. Το τζιογλάνι τού Ρείζ Έφέντη, (Υπουργού Εξωτερικών του Σουλτάνου) ο τεσσαρομάτης; Ποιοί τον έκαναν κυβέρνηση; Έγώ και άλλοι δεν τό γνωρίζομεν. Ή ασύναξε δέκα άνοήτους και υπέγραψαν διά τάς ιδιοτελείας των; Ίδού ποιοί τον υπέγραψαν. Πρώτον εσύ, πού όλα τά θέλεις νά έρχονται με τον ζουρνά. Ό Σκαλτσάς, όπου δεν είναι παρά καμπάνα μπάγκ μπάγκ; Ό Μακρής ό μακρολαίμης, ό κρεμασμένος, όπου μόνο τό κεφάλι του ξέρει να ταράζει. Ό Μήτσος Κοντογιάννης, ή πουτάνα, όπου αν ήταν γυναίκα δεν έχόρταινε με 80 χιλ. φορές τήν ώρα, ό ξεινόγαλος Γιώργος Τζιόγκας, όπου στραβώνει τά χείλια του με τό τζιμπούκι καί δεν ήξεύρει τι τού γίνεται, και ό άδελφός μου ό Στορνάρης, ό ψεύτης. Δεν τον ύπέγραψεν ό πούτζος τήν εκστρατείαν σας!» (Κασομούλης, 1939).
Αποχωρώντας από τη δίκη, που τον δίκαζαν για προδοσία, γιατί ήταν παρόν το ένοπλο σώμα του και δεν τόλμησαν να τον συλλάβουν παρήγγειλε στον Μαυροκορδάτο: «Έ ρε Μαυροκορδάτο. Εσύ την προδοσία μου την έγραψες στο χαρτί και εγώ γρήγορα ελπίζω να στη γράψω εις το μέτωπόν σου. Να φανεί ποιός είσαι!» (Παπαγιώργης, 2001).
Στο τέλος Αυγούστου 1823 πέρασε στα Επτάνησα και πήγε στην Ιθάκη, να τον εξετάσουν ξένοι γιατροί, γιατί έπασχε από φυματίωση. Ο Χρ. Περραιβός (1956) περιγράφει με ακρίβεια και με λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά του: «Ανάστημα μέτριον, σώμα ισχόν, ύπομέλαν καί άσθενές, πρόσωπον μακρύ καί λεπτόν. Μέτωπον πλατύ, όφρεις πλατείαι, δασείαι καί μελαναί. Όφθαλμοί μικροί, μελανοί, ώτα μεγάλα καί λεία. Ρις λεπτή και ευθεία. Στόμα μεγάλο. Όδόντες μικροί. Μύσταξ μέτριος καί μέλας. Αι τρίχες τής κεφαλής του ομοίως, έξ’ ών ήσαν και όλίγαι λευκαί. Είχε νούν ικανώς έκτυλιγμένον, γεννητικόν καί δραστήριον. Ανδρείος καί τολμηρός εις τούς κινδύνους. Ακούραστος εις τούς άγώνας. Μεγαλόψυχος εις τάς σκληραγωγίας, μολονότι ήν άδύνατος. Κοινωνικός με όλους. Τάς παρά τών συναγωνιστών συμβουλάς καί πολεμικά σχέδια ήκουε με προσοχήν καί ένήργει με εύχαρίστησιν. Καί ταύτα μεν τά χαρακτηριστικά και φυσικά του προτερήματα, τά δε ελαττώματα, τά εφεξής: ήν έσθ’ ότε παλίμβουλος, αισχρολόγος καθ’ ύπερβολήν, υβριστής τών άνάνδρων, πολλάκις και τών φίλων. Όξύθυμος, ώστε έφαρπάζετο ενίοτε εις τά πράγματα πρίν έρευνήση τήν ύπόθεσιν. Τελευταίον έσυστέλλετο νά ζητή καί συγχώρησιν».
Κάπως διαφορετικά μας τον περιγράφει ο θαυμαστής του Παν. Σούτσος, στις 25 Μαρτίου 1846 μιλώντας στον τάφο του: «Ανάστημα μέτριον, σώμα ίσχόν, χρώμα ύπομέλαν, μέτωπον πλατύ, εύρεία εστία σκέψεως, όφρεις πυκνοί, όφθαλμοί μικροί καί έλαιόμαυροι, άλλ’ άστράπτοντες, αιθέριόν τι πνεύμα ύποφουσκώνον τούς μυκτήρας του καί διακεχυμένον εις όλον τό πρόσωπον αύτού, ώς ή διεσπαρμένη λαμπηδών εις τά μάρμαρα τής Πάρου και τής Πεντέλης, κόμη ώς χαίτη λέοντος».
Φύλακα-άγγελο, σωματοφύλακα, υπασπιστή, συντρόφισσα και ερωμένη είχε την Μαριώ, που στεκόταν κάθε στιγμή δίπλα του. Η Μαριώ ήταν μία Τουρκάλα ντυμένη αντρικά, που είχε αιχμαλωτισθεί στην Τριπολιτσά κατά την άλωση και από τότε ο Καραϊσκάκης αφιερώθηκε στη Μαριώ και η Μαριώ στον Καραϊσκάκη. Μέρα και νύχτα δεν έπαιρνε τα μάτια της από πάνω του. Η αφοσίωσή της ήταν κάτι το εκπληκτικό. Είχε στον ώμο της ένα ελαφρό ντουφέκι και στο κόκκινο σελάχι της δυο πιστόλες και ένα γιαταγάνι, έτοιμη κάθε στιγμή να υπερασπισθεί με τη ζωή της, τον αφέντη, σύντροφο και εραστή της. Αυτή η αγάπη και η αφοσίωση της Μαριώς προς τον Καραϊσκάκη διατηρήθηκε μέχρι τον θάνατό του.
(Πηγή : ΤΑ ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Θόδωρος Δ. Παναγόπουλος, Αθήνα, 2009)

Στη φωτογραφία «Ο αδριάντας του Γ. Καραϊσκάκη μπροστά από το αρχαίο κάστρο της Άρτας. Σ’ αυτό το κάστρο κλείστηκαν οι Τούρκοι το 1821 για να γλυτώσουν από το σπαθί του Καραϊσκάκη, του Μακρυγιάννη, του Μάρκου Μπότσαρη και του αρχηγού των Γώγου Μπακόλα». Ο δημιουργός του ορειχάλκινου ανδριάντα είναι ο Ιάσωνας Παπαδημητρίου (Βόνιτσα 1911-Αθήνα 1976), ο οποίος εμπνεύστηκε από την εκ του φυσικού προσωπογραφία του ήρωα, που ζωγράφισε ο Karl-Krazeisen το 1826. Στον μαρμάρινο κύβο υπάρχει επιγραφή η οποία αναφέρει:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ
ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 1821
ΓΕΝΝΗΘΕΙΣ ΕΙΣ ΣΚΟΥΛΗΚΑΡΙΑΝ ΑΡΤΗΣ
«εγώ πεθαίνω. Όμως εσείς να είστε μονιασμένοι και να βαστήξετε την πατρίδα».

(Η φωτογραφία είναι του Β. Γκανιάτσα από το βιβλίο του Ν. Ντασκαγιάννη ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ, ΓΕΝΕΤΕΙΡΑ – ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑ, Αθήνα, 200ο.

Δημοσιεύθηκε στη Γεώργιος Καραϊσκάκης | Σχολιάστε

ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΛΑΓΓΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΠΟΤΙ – Ο ΜΕ ΑΡ. 6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ

———————–
-1. Άρτα
– 2. Ο Ισμαήλ Πασάς Πλιάσας εκστρατεύει κατά τής Λαγγάδας µε πέντε χιλιάδας στρατιωτών.
– 3. Το Κομπότι, όπου ο Καραϊσκάκης και Γιαννάκης Κοταλίδας με 40 στρατιώτας πολεμίσαντες µε τον εκεί Πασάν, ενικήθησαν δις, πολεμίσαντες δε και εκ τρίτου, επληγώθη ο Καραϊσκάκης εις τους όρχεις, καθ’ ην στιγμήν ξεβρακωθείς, ύβριζε τους Τούρκους δεικνύων προς αυτούς τα νώτα του.
– Μεταβάντες δε οι Τούρκοι από το Κομπότι εις Λαγγάδαν, επολέμησαν εκεί µε 73 Ελληνες και 8 συμμάχους των Τούρκων. Μετά τεσσάρων ωρών πόλεμον, τραπέντες οι Τούρκοι εις φυγήν, τους έφεραν οἱ Έλλήνες έως τα ήμισυ του Κομποτίου, καταδιώκοντες αυτούς και φονεύσαντες περίπου 800, ελαφυραγώγησαν ικανά.
– 5. Η Λαγγάδα και το Ταμπούρι των Ελλήνων.
– 6. Αρχηγοί, ο Γόγο Μπακόλας, κατορθώσας το παν δια τής ανδρείας καὶ φρονήσεώς του, ο Ανδρέας Ίσκος, ο Γ. Βαλτινός, Καραγιαννόπουλος, και τα πρωτοπαλίκαρα Τσόλκας, Κασβίνης, Γ. Στράτος, Καραχρήστος, Κουτζογιάννης, Νικοκίτσος, Τσαρλάς, Γ. Κώστας, σημαιοφόρος, και λοιποί.
– 7. Χ. Πέτα, όπου 200 περίπου Έλλήνες, αρχηγούς έχοντες τον Σκαρμήτζον και Φλώρον, επολέµησαν και ἐνίκησαν, φονεύσαντες αρκετούς εχθρούς. Την ακόλουθον, σταλείσα εις τους Τούρκους µεγάλη δύναμις, ενικήθησαν οι ΄Ἓλληνες, και πεσόντος του αρχηγού των Σκαρμήτζου, κατέλαβαν την θέσιν.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΗ ΣΚΟΥΛΗΚΑΡΙΑ, ΟΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Ο Γ. ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ, ΣΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ Σ. ΜΕΛΕΤΖΗ ΤΟ 1938

———————-
“Πρόκειται για ερειπωμένο μοναστήρι του οποίου μόνο ο ναός σώζεται ακέραιος. Ο μητροπολίτης Σεραφείμ ο Βυζάντιος τοποθετεί την ίδρυσή της αρχικής μονής γύρω στο 13ο αιώνα. Επειδή στα χρόνια της τουρκοκρατίας η μονή χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο αγωνιστών της λευτεριάς, καταστράφηκε ολοσχερώς το 1854 – κατά την επανάσταση των Ραδοβυζινών- απ’ τους Τούρκους και οικοδομήθηκε ξανά το 1867, όπως μας πληροφορεί ενεπίγραφη πλάκα εντειχισμένη στο τρίλοβο υπέρθυρο της νότιας εισόδου του ναού. Το ερειπωμένο ηγουμενείο κτίστηκε το 1879”.
(Πηγή : ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Γιαννέλος, Άρτα, 2003)
Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο λινκ https://www.facebook.com/…/a.1307107556…/135347798534672

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

Κωσταντίνος Χ. Βάγιας

Ο μικρούλης Κωστάκης Χαρ. Βάγιας (1924 -1929) με εθνική ενδυμασία.
Πέθανε από ελονοσία μαζί με την μητέρα του Ελένη Κατσαούνου, σύζυγο Χαρίλαου Βάγια σε ηλικία 5 χρονών. (Φωτο από αρχείο Δημάρχου Κ. Βάγια, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά και στο λινκ https://www.facebook.com/…/a.1306643290…/241780321224752

Δημοσιεύθηκε στη Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους | Σχολιάστε

25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1938

 ——————-

Από τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου μπροστά στην Παρηγορήτρια. Διακρίνονται οι Απόστολος Κατσαντάς, Στυλ. Καρατζένης, Μιχάλης Νίκου και ο Κ. Κοτζιάς (?), Δήμαρχος Αθηναίων & εκείνη την εποχή Υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης στην κυβέρνηση Μεταξά.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους | Σχολιάστε

ΤΟ ’21 ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ – Η ΠΡΩΤΗ ΜΑΧΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ, Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΟΥΜΖΙΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 22 ΓΕΝΑΡΗ 1820

———————-
“Μια άγνωστη στους πολλούς πτυχή του ’21 θ’ ανοίξουμε. Στη μάχη της Κουμζιάδας θ’ αναφερθούμε. Είναι η πρώτη μάχη που δόθηκε απ’ τους Έλληνες λίγο πριν το ’21. Ο Μάρκο Μπότσαρης, ο αητός του Σουλίου, με 25 Σουλιώτες έπιασε το «Καστρί» στο στενό της Κουμζιάδας. Σκαρφάλωσαν στις απόκρημνες πλαγιές της και ταμπουρώθηκαν στ’ απότομα τα βράχια. Με το δάχτυλο στη σκανδάλη του καριοφιλιού των, περίμεναν τον εχθρό.
Τετρακόσιοι τόσοι Τούρκοι σπαχήδες του Χουρσίτ κουβαλούσαν με εκατόν τριάντα ζώα τα εισοδήματα του κάμπου στα Γιάννινα. Μια μαύρη σαν λάμια γραμμή εφοδιοπομπής είχε την ουρά της στο Χανόπουλο και το κεφάλι της στης Κουμζιάδας το στενό. Τότε ο δρόμος Άρτας – Γιαννίνων περνούσε απ’ το Χανόπουλο, τις Κουμζιάδες και τα Πέντε Πηγάδια.
Κόντευε μεσημέρι της 22ας Γενάρη του 1820. Ο ήλιος ζέσταινε τα ταμπούρια και τις καρδιές των Σουλιωτών. Ο Μάρκος αγνάντευε μακριά. Μπαίνουν οι Κεσαρλήδες στη χαράδρα. Φτάνουν μπροστά στις μπούκες των καριοφιλιών των Σουλιωτών. Ομοβροντίες απ’ τις πλαγιές σκόρπισαν το θάνατο στον προαιώνιο εχθρό. Οι Τούρκοι προσπαθούν να συνέλθουν απ’ τον πρώτο αιφνιδιασμό. Αλλά ο δρόμος γεμίζει νεκρούς και τραυματίες. Τα ζώα αφηνιασμένα έτρεχαν στα χαντάκια των χωραφιών. Ο Μάρκος διατάζει γενική επίθεση. Τότε οι Τούρκοι πετούν τα όπλα τους για να……..ξαλαφρώσουν. Είκοσι πέντε νεκροί και σαράντα τραυματίες ο απολογισμός της μάχης. Πέντε αιχμάλωτοι και όλα τα εφόδια των Τούρκων, λάφυρα των Σουλιωτών. Ένας καδής, δύο μουλάδες και δύο μπέηδες αιχμάλωτοι. Πάνω στο Σούλι, την άλλη μέρα, ο γέρο – Νότης έβγαλε τους αιχμαλώτους. Μια οκά καπνός προσφέρθηκε για τους μουλάδες, ένας γάιδαρος για τους δυο μπέηδες. Ο καδής αζήτητος.
Η μάχη της Κουμζιάδας είναι η πρώτη μάχη που δίνουν οι Έλληνες κατά των Τούρκων στην Ήπειρο λίγο πριν το ’21. Έδωσε φτερά στους σκλάβους και τ’ όνομα του Μάρκου προφέρονταν με σεβασμό απ’ τους χθεσινούς ραγιάδες.
Όποιος περνάει στο στενό του Αμμότοπου (Κουμζιάδες), εκεί που είναι η διασταύρωση του αμαξιτού δρόμου Γοργόμυλου – Νησίστας, ας θυμάται τους ήρωες Σουλιώτες και τον Μάρκο Μπότσαρη, που μαζί με τους άλλους Έλληνες ελευθέρωσαν την Ελλάδα και χάρισαν σ’ αυτή την ανεκτίμητη Λευτεριά.”
(Άρθρο του αείμνηστου δάσκαλου Νίκου Παπανικολάου στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ στις 5 Απριλίου 1961 με τίτλο «ΤΟ 21 ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ», όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Βασίλη Μουλιανίτη ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, Άρτα, 2006)

Στη φωτογραφία επιχρωματισμένη λιθογραφική απεικόνιση Ηπειρώτη αρματωλού με πλήρη πολεμική εξάρτυση της εποχής της Ελληνικής Επαναστάσεως, από το περιηγητικό σύγγραμμα του Αυστριακού Gottlieb August Wimmer “Neuestes Gemälde der europäischen Türkei und Griechenlands”, 1833. 

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

H ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ – Ο ΜΕ ΑΡ. 9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ

————————
-1. Ἡ Άρτα µε το κάστρον της και µε όλας της τας πέριξ θέσεις. Την ΄Αρταν και το φρούριον τα εβάστουν ως 10.000 Τούρκοι. Κεφαλαί των Τούρκων ήτον ο Χασάν πασσάς, ο Χασνατάρης, ο Ισμαήλ πασσάς Πλιάσας, Πασιόμπεης Γιαννιώτης, Χασάν μπέης Βεργιόνης, Ισμαήλ µπέης Κόνιτζας, Μαξούταγας, Σούλτζα Κόρτζιας και άλλοι πολλοί.
– 2. Το Σαράγιον και την Παρηγορίτζα την εβαστούσεν ο Ισμαήλ πασσάς Γιαννιώτῃς και εἴχεν επάνω και κανόνια. Έγινε σχέδιον να υπάγωσιν εναντίον των οι Ελληνες.
– 3. Επήγαν και έπιασαν το Μαράτ και ντζιαµί καρσί από την Άρταν έως 3.000. Κεφαλαί αυτών ο Νότης, Καραϊσκάκης, ο Μάρκος, ο Γ. Δράκος, ο Βέικος, Τζαβελαίοι, Γ. Κουτηλίδας και άλλοι αξιωματικοί. Κεφαλαί Τουρκικαί οπού ήσαν µε ημάς ήτον εκεί Άγο Βασιάρης, Σουλεϊµάν Μέτος και ο υιός του Μουρτοτζάλη.
– 4. Ο ονομαζόμενος Προφήτης Ηλίας. Επήγαμεν όσοι ήμεθα εις το Κομπότι και Πέτα εκεί έως 1.000. Κεφαλαί αυτών ο Γώγος, Α. Ίσκος, ο Βαρνακιώτης, Τζόγκας, Κατζικογιάννης, Γρίβας, Βλαχόπουλος, Γ. Βαλτινός και άλλοι πολλοί αξιωματικοί.
– 5. Επήγαν οι Τούρκοι εἰς το Μαράτ, χάλασαν τους Έλληνας.
– 6. Εκλείσθησαν µέσα εἰς το ντζιαµί ο Καραϊσκάκης και ο Μάρκος και άλλοι και επολέμησαν και ξαναγύρισαν οι Έλληνες και εχάλασαν τους Τούρκους.
– 7. Οι τζακισµένοι Τούρκοι γυρίζουν οπίσω εις την Άρταν.
-8. Εδιόρισαν 300 στρατιώτας Ελληνας, κεφαλαί αυτών ο Μάρκος, Καραϊσκάκης, Βέικος, Μουρτοτζάλης, Μέτος, Κουτηλίδας και άλλοι αξιωματικοί, να πάνε να πιάσουν το Μουχούστ και τους Μύλους.
– 9. Από τον Άγιον Ηλίαν διόρησαν Ι00 Ελληνας να πιάσουν τους Αγίους Αποστόλους και τήν Οδηγήτριαν, οπού την βαστούσαν οι Τούρκοι. Κεφαλαί αυτών των εκατόν ο Νάση Φωτομάρας και ο Μακρυγιάννης.
– 10. Πηγαίνοντας οι τριακόσιοι διά την θέσιν τους, εβγήκαν οι Τούρκοι πεζοί και ιππείς µε κανόνια εναντίον των. Οἱ Έλληνες έβγαλαν τα σπαθιά και πετζόκοψαν αρκετούς καὶ τους πήγαν έως το Σαράγιον κυνηγόντας.
– 11. Οι εκατόν Έλληνες οπού διορίσθησαν από τον Άγιον Ηλίαν έπιασαν τήν θέσιν Αγίους Αποστόλους. Πριν τζακίσωσι οἱ εἰς τον αρ. 10 Τούρκοι ήλθεν και εις τους Αγίους Αποστόλους µία τουρκική δύναμις έως 1.000 και πολεμούντας τους νικήσαμεν και τους εβάλαμεν εμπρός, και µε αυτό το τζιάκισµα ἀφήσαν και την Οδηγήτριαν και προχωρώντας µέσα άφησαν οι Τούρκοι και την Παρηγορίτζα και επροχωρήσαμεν εμείς µέσα εἰς τήν χώραν.
– 12. Οι Τούρκοι οπού ήλθαν εις τους Αγίους Αποστόλους.
– 13. Τους ετζακίσαµεν.
– 14. Οδηγήτρια.
– 15. Το µοναστήριον η Φανερωμένη και απέξω και Πόρτες λεγόμεναι.
– 16. Και το βαστούσεν ο Ισμαήλ πασσάς Πλιάσας, εδιορίσθη δε ο Γώγος και άλλοι και τους πολέμησαν ανδρείως και γενναίως και τους ετζάκισαν και απ᾿ αυτά τα µέρη. Και ἐμπήκαν τα Ελληνικά στρατεύματα όλα µέσα και πολιόρκησαν τους Τούρκους δέκα εξ ἠμέρας, έως τον αρ. 17.
-17.Επολεμούσαµεν δὲ νύκτα και ηµέραν. Εσκοτώθησαν Τούρκοι αρκετοί, Έλληνες ολίγοι.
– 18. Το χωρίον Πέτα πρωτήτερα από τους άνω οπού είπαµεν πολέμους ήλθαν οι Τούρκοι εις το Πέτα, Σεφτή πασσάς, Ιακόβης, Χασνατάρης, Ισμαήλ πασσά Πλιάσας, Χασάν πασσάς, Ισμαήλ πασσά Γιαννιώτης, Χασάν Βεργιόνης, Σούλτζε Κόρτζιας και άλλοι πολλοί έως 7.000. Την θέσιν του Πέτα την εβάστασαν έως 300 Έλληνες, κεφαλή ο Γώγος, ο Σταμούλη Μαλεσιάδας µε τους Βαλτινούς και ο Τζέλιος µε ολίγους Ξερομερίτας, ήτον και ο Μακρυγιάννης. Επιάσθη ο πόλεμος πολλά πρωί και διήρκεσε έως το δήλινόν και τους πήραν εμπρός οι Έλληνες και τους πήγαν κυνηγώντας τους έως το ποτάμι και εσκοτώθησαν αρκετοί.
– 19. Εξαναπήγαν οἱ Τούρκοι εἰς του Πέτα και πολέμησαν µε τους «Φιλέλληνας και εχαλάσθηκαν.
– 20. Η Θέσις της Σπλάντζας. Πήγαν οι Ἕλληνες και την έπιασαν έως 700, Κεφαλάς, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Γεώργιος Κίτζιος, Μισολογγίται, Γεράσιμος Φωκάς µε Επτανησίους, Βέικος και Ζώης και οἱ καραβοκυραίοι µε τα καράβια τους,
– 21. Βώκος, Λάζαρος, Μαρούκας. Τούρκοι έως τρεις χιλιάδες κεφαλή ο Κιαχαγιάμπεης και άλλοι. Έγεινεν πόλεμος πεισματώδης εσκοτώθησαν από το εν µέρος και από το άλλο, εσκοτώθη και ο Κυριακούλης,
– 22 Χωρίον του Σουλίου.
– 23. Κομιζάδες, στράτα των Ιωαννίνων.
– 24. Χάνιον.
– 25. Γέφυρα της Άρτας,
– 26. Ποταµός.
– 27. Περιβόλια.
– 28. Περιβόλι της Μητροπόλεως και πύργος: τον βαστούσεν ο Μαζούταγας και εσκοτώθησαν από τους Έλληνας και ο υἱός του Μουρτοτσάλη.
– 29, Κάτω Παναγιά.
– 30. Χωρίον Καμένο.
– 31. Κεραµάτες.
– 32. Κωστακοί.
– 33. Χωρίον Γρεμενίζα και Άγιος Παντελεήμων.
– 34. Βλαχιόραινα.
– 35. Θεοτοκίον.
– 36. Άγιος Θεόδωρος.
– 37. Καμμένο Τζαμί.
– 38. Ανεμόμυλοι.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

1938 – 39 : ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ Της 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΣΤΟ Β’ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΑΡΤΗΣ

———————
Διευθυντής Θωμάς Χριστοδούλου, Αθανάσιος Κρεμπούνης, Χρυσούλα Καψάλη – Χαλκιά, Ειρηνούλα Παπούλια – Τζουβάρα, Κλειώ Παλάτζα – Χριστοδούλου.
ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ : Αικατερίνη Μποτσώλη, Βούλα Λυγούρα, Όλγα Πριτσιβέλη, Φιλονόη Μπίκα, Μαρία Εξάρχου, Ναυσικά Κουτσογιάννη, Δήμητρα Αγόρου, Μάγδα Τσιούνη, Ελβίρα Μιζάν, Μαργαρία & Βάσω Τάχου, Βάσω Κατσικογεώργου, Σωτηρία Καπλανίδου, Αικατερίνη Καζατζή, Μερόπη Κατσάρη, Αλίκη Καραβασίλη, Μαλβίνα Λάκκα, Αικατερίνη Κουτσοκώστα, Αγλαΐα Ρηγανέλλα, Φωφώ Τσακαλώτου, Ελένη Αρβανίτη, Ισμήνη Τσέτη, Στέλλα Δημοπούλου, Σταμέτα Ιωνά.
ΑΓΟΡΙΑ : Αλέξανδρος Λιαροκάπης (Νομικός – Βουλευτής ΠΑΣΟΚ 1977-1989), Φωκίων Χατζηιωάννου (Φυσικός με υποτροφία στη Ν.Α.Σ.Α., Καθηγητής Φυσικής σε Πανεπιστήμια των Η.Π.Α. – Διευθυντής στο Δημόκριτο), Δημήτρης Κουβαράς, Τάκης Τρομπούκης, Μάρκος & Μίμης Τηλ. Γαρουφαλιά, Αριστόβουλος Καρατζένης, Αλέξανδρος Ευταξίας, Γεώργιος Μασσαλής, Γεώργιος Πάπαρης και η αδελφή του Γιούλια (Δασκάλα), Ευάγγελος Λογοθέτης, Χρήστος Μπουκουβάλας (Ταξίαρχος), Κλαύδιος Σκληβανίτης κ.α.
(Φωτο & Έρευνα Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους | Σχολιάστε

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤH MAΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΕ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ GETTY MUSEUM

———————-
Από τους πίνακες του Π. Ζωγράφου τρεις έχουν σχέση με την Άρτα και τους Αρτηνούς. Στη φωτογραφία ο πίνακας με «Τη Μάχη της Άρτας» και το κείμενο που τον συνοδεύει όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο A LUMINOUS LAND – ARTISTS DISCOVER GREECE του Richard Stoneman για το Getty Museum.

“…..On the loth there came from Marati to the chapel of Elijah, where we were encamped, Photomaras, Karaiskakis, and Ago with other Turks on our side, and we made a joint plan to send three hundred men from Marati to occupy the mills of Arta, which lie outside the town on the borders of the land, and the place called Mouchousti, which is near the mills. From our company were detailed a hundred men to occupy the Twelve Apostles and the monastery of Hodegetria on the borders of the land.. . . The three hundred were fallen upon by a large force of foot and horse; and we by some eight hundred of foot, as the country was hilly, and cavalry no use. And I tell my readers, I swear by my country, those three hundred were not men, but in their feet they were eagles and in their hearts lions. They fired one volley at the Turks and then drew their swords. And they slaughtered the Turks and followed them into the outskirts of Arta as far as the Serai and round about the strong-points and there they left them.. . . When the eight hundred came down on us… we swept them in front of us, and with one spirited charge we threw the Turks out of Hodegetria.” (The Memoirs of General Makriyannis, 1797-1864, ed. and trans, by H. A. Lidderdale, p. 31.)

Zográfos has given a bird’s-eye view of the whole progress of the battle, representing the various movements of troops as well as the topography of the town in a bend of the River Arachthus, spanned by the famous bridge — itself the subject of a well-known folk song

——————

Το εξώφυλλο του βιβλίου του Richard Stoneman για το Getty Museum.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ (2)

————————
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η πρώτη έκθεση ζωγραφικής στην Ελλάδα έγινε στα 1837, όταν ο στρατηγός Μακρυγιάννης εξέθεσε στο σπίτι του τα έργα του λαϊκού καλλιτέχνη Παναγιώτη Ζωγράφου που εικονογράφησαν τα απομνημονεύματά του. Τα έργα είχαν όλα τις ίδιες διαστάσεις 64 χ 40 εκ. του μέτρου.
Ο Μακρυγιάννης σκέφτηκε να λιθογραφήσει τις εικονογραφίες για να μπορέσει με λίγα χρήματα να τις αποκτήσει ο λαός. Για τον σκοπό αυτό συμφώνησε με τον δάσκαλο Αλέξανδρο Ησαΐα και συνυπέγραψε την 583 συμβολαιογραφική πράξη, έτους 1839 του συμβολαιογράφου Αθηνών Κ. Πίταρη. Σ’ αυτήν βεβαιώνεται η παράδοση στον Ησαΐα της σειράς των αντιγράφων, που είχε δωρίσει ο Μακρυγιάννης στον Όθωνα και την οποία δανείστηκε ο Στρατηγός για να υλοποιηθεί η έκδοση. Ο Ησαΐας υποσχέθηκε να πάει στο Παρίσι για να λιθογραφήσει τους πίνακες και αφού προβεί σε κάποιες μικροδιορθώσεις των θέσεων και των προσώπων, χωρίς να απομακρυνθεί από την ιδέα ή να παραλλάξει κάτι από τις εκθέσεις των περιστατικών και των περιγραφών, να τυπώσει κάποια αντίτυπα.
Παρά την συμφωνία τους, ο Ησαΐας στην Βενετία φιλοτέχνησε νέους πίνακες, δυτικού τύπου, τελείως διαφορετικούς από εκείνους των Μακρυγιάννη- Ζωγράφου και τους τύπωσε. Όταν το 1840 οι λιθογραφίες αυτές κυκλοφόρησαν στην Αθήνα, ο Μακρυγιάννης τις αποδοκίμασε και κατήγγειλε δημόσια ότι ο Ησαΐας νόθευσε τους πίνακές του, ότι τους πλαστογράφησε και ότι δολίως παρέβη την συμφωνία περί των πνευματικών δικαιωμάτων του.
Η αλήθεια είναι ότι η κατηγορία του Στρατηγού δεν ήταν σταθερή και δίκαια. Ο Ησαΐας εξέδωσε άλλους, τελείως διαφορετικούς πίνακες, που καθόλου δεν υστερούσαν σε καλλιτεχνικό και ιστορικό ενδιαφέρον.
Μετά τον θάνατο του Ησαΐα στην Τεργέστη, ολόκληρη η σειρά του Όθωνα χάθηκε. Το 1909 όμως ο Ιωάννης Γεννάδιος την εντόπισε στην Ρώμη και την αγόρασε. Σήμερα βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Η σειρά που χάρισε στον Άγγλο πρεσβευτή Έντμοντ Λάιονς παραδόθηκε στον υπουργό εξωτερικών της Αγγλίας Λόρδο Πάλμερστον, ο οποίος πρόσφερε τα έργα στην βασίλισσα Βικτωρία. Η αγγλική σειρά διατηρείται ακέραια και φυλάγεται στον Πύργο του Ουίνδσορ.
Από την πρωτότυπη σειρά που ο Μακρυγιάννης κράτησε για τον εαυτό του, σώζονται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, άλλοτε Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας, 8 κομμάτια διαστάσεων 0,565 x0,40 μ. Ακόμη τρία αντίγραφα σε χαρτόνι. Τα έργα αυτά χάρισε στην Εταιρία ο Στρατηγός Κίτσος Ιωάννου Μακρυγιάννης το 1927. Οι σειρές που χαρίστηκαν στον Γάλλο Πρεσβευτή και τον Ρώσο δεν έχουν βρεθεί και αγνοούμε την τύχη τους. (Πηγή : 1.Άρθρο του Τ. Βαφιά στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Ιούλιος 1987- 2. Vordonia. wordpress)

Στη φωτογραφία ο Ιωάννης Μακρυγιάννης σε σχέδιο του πρώτου Βέλγου πρεσβευτή στην Ελλάδα Benjamin Mary, 30 Απριλίου 1840.
(Πηγή : Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη)

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε