ΟΙ ΑΡΤΙΝΟΙ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ‘22

Δημοσιεύθηκε την 13 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

——————–
“Επειδή είχε πολλές απώλειες ο αδιάκοπος πόλεμος στη Θράκη και Μικρά Ασία, αρχές Μαρτίου 1919, έγινε επιστράτευση σε δυο ηλικίες μαζί, 1919 και 1920. Πήγαμε στα Γιάννενα για κατάταξη. Μείναμε 15 μέρες περίπου σε συνεχή γυμνάσια, στη συνέχεια πορεία για Πρέβεζα. Αυτό πολύ μας βάρεσε, ήμασταν ασυνήθιστοι από τέτοια, αρβύλες στα ποδάρια, τόσο φορτίο καθώς και φορτωμένοι γαλέτες και κονσέρβες για φαγητό στο δρόμο. Στην Πρέβεζα μείναμε τρεις μέρες ώσπου ήρθε ένα μεγάλο φορτηγό. «Ουράνα» λεγόνταν. Μας έριξαν τσουβαληδόν και κατ’ ευθείαν στα Θεσσαλονίκη, από κεί στα τραίνα και γραμμή στη Θράκη που πολέμαγαν οι φαντάροι σκληρά να πάρουν την Ξάνθη. Ο πόλεμος συνεχίστηκε χωρίς διακοπή. Τους καλοκαιρινούς μήνες η 9η Μεραρχία είχε καταλάβει όλη την Ανατολική Θράκη φτάνοντας στα Βουλγαρικά σύνορα. Εκεί κοντά σε δάσος πιάστηκε ο Ταγιάρ – πασάς φεύγοντας καβάλα σε άλογο και πολύς στρατός. Ο Ταγιάρ διοικούσε τη στρατιά της Θράκης, στάλθηκε στην Αθήνα σαν αιχμάλωτος και κλείστηκε στους στρατώνες στους Αμπελόκηπους αλλά μετά από ένα διάστημα ενδιαφέρθηκαν οι ξένοι και τον ελευθέρωσαν πηγαίνοντάς τον στην πατρίδα του……”(Πηγή : Αναμνήσεις από την παλιά Άρτα, Λ. Βλάχος, Αρτηνή Ευθήνη, τχ. 17, 1985)

Στη φωτογραφία Μελισσουργιώτες στον πόλεμο του 1920-22. Αριστερά : Λάμπρος Τασούλης, Απόστολος Καραγιάννης, Γεώργιος Γκούντας, Γεώργιος Τσίγας, Κώστας Γκολομάζος.
Κάτω δεξιά :…Τσακανίκας, Βασίλης Σουραυλιάς, Ιωάννης (Νάκος) Καραβασίλης, Ιωάννης Πανοθεόδωρος (Θεοδώρου). (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αρτινοί στον πόλεμο του '22 & τον πόλεμο της Κορέας | Σχολιάστε

ΤΟ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΤΗΣ

Δημοσιεύθηκε την 12 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

“Ως είναι γνωστό η Άρτα μέχρι το 1930 περίπου δεν είχε Δημοτική Ύδρευση και φυσικά ούτε σχετικό δίκτυο υπήρχε στην πόλη και στα σπίτια, έτσι ο κόσμος έπαιρνε νερό από τα πηγάδια (φρέατα πόσιμου νερού). Οι Αρτινοί ήταν λοιπόν αναγκασμένοι είτε να συντηρούν παλιά πηγάδια ή να κατασκευάζουν καινούργια, κυρίως ιδιωτικά, και τούτο επειδή πολλές φορές τα πηγάδια στέρευαν. Την χρονική περίοδο 1899-1905 υπήρξε μεγάλη και παρατεταμένη ανομβρία με αποτέλεσμα τα πηγάδια της Άρτας να αδειάσουν από νερό και να ξεραθούν. Από το γεγονός αυτό οι Αρτινοί ταλαιπωρήθηκαν πολύ καθώς έπρεπε να κουβαλήσουν νερό από την κοίτη του Αράχθου στα σπίτια τους, νερό που αρκετές φορές, ιδίως το καλοκαίρι, δεν ήταν πόσιμο. Έτσι δεν είναι παράξενο που η κατασκευή Υδραγωγείου αποτέλεσε σημαντικό γεγονός για την πόλη. Η σύναψη δανείου για την κατασκευή υδραγωγείου και σωληνώσεων στους κεντρικούς δρόμους της πόλης και σιγά – σιγά σε όλη την πόλη, έγινε επί δημαρχίας Γεωργίου Καζαντζή (1925-1943).. Τη μελέτη της ύδρευσης ανέλαβε ο Ανδρέας Γεωργαλάς και η εγκατάσταση του Υδραγωγείου έγινε στο μύλο Χρ. Κατσίκα, ιδιοκτησίας Γεράσιμου Χαροκόπου, εκεί περίπου που είναι σήμερα το άγαλμα του Ζέρβα. Η παραλαβή του έργου της ύδρευσης ορίστηκε για την 1η Ιουλίου 1931 και το γεγονός εορτάστηκε με πάνδημη συγκέντρωση.” (Πηγές : 1. ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2013 & 2. ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινος, 2001)

Στη φωτογραφία «Εγκαίνια του Υδραγωγείου – 1928»(Φωτο από αρχείο Β. Μπανταλούκα όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΑΡΤΑ 1881-1941, Ε. Ιντζέμπελης, Αθήνα, 2010)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

ΠΟΤΟΠΟΙΙΑ ΒΑΣ. ΜΠΑΝΤΑΛΟΥΚΑ (2)

Δημοσιεύθηκε την 12 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

——————–
“Στα 1894 ο Β. Μπανταλούκας εγκαταστάθηκε στην Άρτα όπου ίδρυσε το εργοστάσιο ποτοποιίας «Πήγασος», στην οδό Γριμπόβου, παρασκευάζοντας διάφορα είδη ούζου (Τούζικο, Κωσταντινουπόλεως, Θεσσαλονίκης) που βραβεύτηκαν στις εκθέσεις του Μιλάνου, του Μπορντώ και το 1914 στην Έκθεση Αθηνών βραβεύτηκε το λικέρ Κακουλές.
Παρασκεύαζε επίσης εκλεκτό κονιάκ από σταφύλι, μοσχάτο κρασί, ρούμι, διάφορα ευρωπαϊκά λικέρ και κολόνιες. Χάρη στις γνώσεις που απόκτησε στη Ρουμανία, βοήθησε πολύ τους οινοπαραγωγούς της Άρτας στη συντήρηση των κρασιών, των ελιών και άλλων προϊόντων.
Στις αρχές του 1910 ο Β. Μπανταλούκας, παράλληλα με την ποτοποιία ασχολήθηκε με την ζαχαροπλαστική. Άνοιξε ζαχαροπλαστείο στην οικοδομή Ρίζου, έναντι Αγίου Δημητρίου. Και δεύτερο ζαχαροπλαστείο στο οίκημα που στεγάστηκε αργότερα το εμπορικό Ράγγα – Χουλιάρα επί της Σκουφά (σήμερα κατάστημα καλλυντικών Hondos). Επίσης τρίτο κατάστημα στο Κιλκίς, όπου πουλούσε γλυκά κουταλιού, λουκούμια, καραμέλες αλλά και ζαχαρώδη προϊόντα που παρασκεύαζε ο ίδιος. Δεχόταν πολλές και μεγάλες παραγγελίες από την Κέρκυρα, Λευκάδα, Κεφαλλονιά και άλλες πόλεις της ΒΔ Ελλάδας. Το 1937 η επιχείρηση μεταβιβάστηκε στο γιό του Σώτο. Στα 1961 η επιχείρηση μεταβιβάστηκε στον Γ. Παπαδήμα, ακολούθως στο Νίκο Παπανικολάου και τέλος στον κ. Τσιγαρίδα.” (Πηγή : Άρθρο του Τ. Βαφιά στον ΕΡΙΒΩΛΟ, τχ, 5, 1989)

Στη φωτογραφία “Διαφήμιση της Ποτοποιίας ΠΗΓΑΣΟΣ στον τύπο της εποχής”.
(Πηγή : Λεύκωμα ΑΡΤΑ 1881-1941, Ε. Ιντζέμπελης, Αθήνα, 2010)

 

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΠΟΤΟΠΟΙΙΑ ΒΑΣ. ΜΠΑΝΤΑΛΟΥΚΑ (1)

Δημοσιεύθηκε την 12 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

—————————
“Ο Βασίλειος Κ. Μπανταλούκας, γόνος παλιάς αρτινής οικογένειας, γεννήθηκε στην Άρτα το 1876. Πνεύμα ανήσυχο, τολμηρό αλλά και φιλότιμο. Πολύ νέος πήγε στην Αθήνα και εργάστηκε στο ζαχαροπλαστείο του Μελισσουργιώτη Χρήστου Γρηγούρα που βρισκόταν στην οδό Σταδίου. Εκεί έμαθε τη ζαχαροπλαστική τέχνη. Το 1890 πήγε στη Βραΐλα της Ρουμανίας και εργάστηκε συνεταιρικά με τον Γερμανό Γουλιέλμο Σούπερι, απ’ τον οποίο διδάχτηκε την κατασκευή κονιάκ, διαφόρων λικέρ, την Παρασκευή ούζου και τον τρόπο συντήρησης των κρασιών. Αργότερα βρέθηκε στη Μάλτα, όπου ασχολήθηκε με το εμπόριο φύλλων καπνού, για την κατασκευή πούρων. Την ίδια χρονιά εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και ίδρυσε εργοστάσιο ποτοποιίας και ζαχαροπλαστικής. Εισήγαγε στην Αλεξάνδρεια πρώτος τα ελληνικά εσάνς, αιθέρια έλαια κλπ. που παρασκευάζονταν στον Πειραιά από το εργοστάσιο Γκραιν. Εκεί τον επισκέφτηκε ο Ιωάννης Γεωργαντόπουλος, αντιπρόεδρος του εργοστασίου Γραιν και ο Μπανταλούκας τον σύστησε σε διάφορα ελληνικά και ξένα καταστήματα, για να προμηθεύονται τα προϊόντα του εργοστασίου……”(Πηγή : Άρθρο του Τ. Βαφιά στον ΕΡΙΒΩΛΟ, τχ, 5, 1989)

(Φωτογραφία από αρχείο Ν. Μπανταλούκα όπως δημοσιεύτηκε στη σελίδα Παλιές Φωτογραφίες Άρτας) 

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΣΠΙΤΙ ΣΤΟ ΜΕΝΙΔΙ

Δημοσιεύθηκε την 11 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

————–

Σπίτι στο Μενίδι με την τσιμεντένια αυλή και την κληματαριά. (Φωτο από αρχείο Ε. Ιντζέμπελη)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

ΜΕΝΙΔΙ

Δημοσιεύθηκε την 11 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

1978 : Η στροφή του εθνικού δρόμου όταν αντίκρυζες το Μενίδι, πριν γεμίσει ο λόφος πολυκατοικίες.
(Φωτο από αρχείο Μ. Παντιώρα, όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα του Ε. Ιντζέμπελη, ΜΕΝΙΔΙ, Άρτα, 2008)

ΧΙΟΝΙΑ ΣΤΟ ΜΕΝΙΔΙ

1958 : ΜΕΝΙΔΙ – Μια από τις σπάνιες φορές που χίονισε δίπλα στη θάλασσα! Δασκάλες και μαθητές απολαμβάνουν το χιόνι στο προαύλιο του σχολείου.
(Φωτο από αρχείο Σ. Καραγκούνη – Κούτρα όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα του Ε. Ιντζέμπελη, ΜΕΝΙΔΙ, Άρτα, 2008) 

Δημοσιεύθηκε στη Ο Αμβρακικός και τα λιμάνια του | Σχολιάστε

Αγώνας μπάσκετ μεταξύ ΑΡΤΑΣ – ΠΡΕΒΕΖΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 10 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

———————

1955 : Αγώνας μπάσκετ μεταξύ ΑΡΤΑΣ – ΠΡΕΒΕΖΑΣ στην αυλή του Α’ Γυμνασίου Άρτης, με πλήθος κόσμου να παρακολουθεί…
Αριστερά : Θ. Μποτσώλης (καθηγητής Φ.Α. – προπονητής), Δ. Πανούτσος, Π. Βάγιας, Ρ. Σκουτέλας, Τ. Αθανασίου, Σμέρος, Κ. Λυμούρης κ.α. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Οι άλλες ομάδες | Σχολιάστε

ΤΑ ΝΥΧΤΕΡΙΑ ΣΤΑ ΟΡΕΙΝΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 10 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

———————–
“Μια χειμωνιάτικη νύχτα λίγο προ του πολέμου. Το χωριό χωμένο στο χιόνι κοιμάται ήσυχα κάτω από μια έντονη αστροφεγγιά.Οι διαβάτες αραιώνουν. Οι ολόγυρα ψηλές βουνοκορφές μ’ ένα μπόι χιόνι δίνουν ένα φαντασμαγορικό θέαμα.
Σ’ένα κεντρικό δίπατο σπίτι φαίνεται λίγο φως. Μια λάμπα πετρελαίου χαμηλωμένη μόλις φωτίζει το μικρό δωμάτιο. Το λαδοκάντηλο ψηλά σε μια γωνιά τ’ άλλου δωματίου και κάτω απ’ τον οστρέχα* δίνει κάποιο θάρρος και συνοδιά.
Η Σοφία κι η Βασίλω, δυο αδερφές ανύπαντρες και μοναχές, δίπλα στ’ αναμμένο τζάκι με την χόβολη που λαμποκοπάει, ζεσταίνουν το κουρασμένο κορμί τους. Κρύα, χιόνια, καταιγίδες και πέντ’ έξι γίδες στο κατώι είναι η μόνιμη συντροφιά.
Ζεσταίνονται και καρτερούν. Καρτερούν τις φιλενάδες τους για το «νυχτέρι». Κι έχουν κάνει και τις σχετικές προετοιμασίες για να περάσουν μια όμορφη βραδιά.
Οι φιλενάδες που τις επισκέπτονται , με το εργόχειρό τους πηγαίνουν και στρογγυλοκάθονται γύρω στ’ αναμμένο τζάκι που όλο δυναμώνει. Γνέθουν, πλέκουν, κεντούν, σιγοτραγουδούν και κουβεντιάζουν τα νέα και τα περιστατικά του χωριού.
Αργότερα προστίθεται και το λυχνάρι για περισσότερο φως. Οι φλόγες της φωτιάς που πετούν σπίθες μέχρι ψηλά το σταχτολόγο, καθρεφτίζουν στα πρόσωπά τους τη χαρά και την ικανοποίηση απ’ τη ζεστασιά και την καλή συντροφιά.
Στη χόβολη ψήνονται κάστανα, πατάτες, καρύδες και παπαδίτσες που σκάνε, πετούν ψηλά και πέφτουν στη γωνιά. Μπροστά στη θράκα στήνονται φέτες κρύου, καλαμποκίσιου ψωμιού που γίνονται τραγανιστές πυρομάδες που με τουλουμίσιο τυρί είναι πολύ νόστιμες. Ακολουθεί τραχανάς στη τέντζερη και βρασμένα λιασμένα κορόμηλα και κράνα. Τρων και πίνουν με χωρατά κι αθώα πειράγματα.
Το χασμουρητό και το νύσταγμα απ’ τη φωτιά και το πολύ κατσιό προειδοποιούν για το τέλος του νυχτεριού. Πριν καληνυχτίσουν κι ευχαριστήσουν για τη ζεστασιά και τη φιλοξενία, ανανεώνουν το ραντεβού τους γι’ άλλο νυχτέρι στο ίδιο ή άλλο σπίτι.
Το νυχτέρι ήταν ένα τοπικό έθιμο στα ορεινά χωριά μας. Συνήθως γίνονταν τις χειμωνιάτικες μεγάλες νύχτες που ήταν πολύ περιορισμένες οι άλλες εργασίες λόγω χιονιού. Ήταν η μόνη ευκαιρία, κυρίως για τις γυναίκες και τις κοπέλες του χωριού ν’ ανταμώσουν και να τα πουν μεταξύ τους. Την Παρασκευή τόχαν σε κακό να κάνουν νυχτέρι, ορισμένες κρατούσαν και την Τρίτη…..”(Ηθογράφημα του Πέτρου Σκουτέλα στην ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, τχ. 92, 1984)

*Αστρέχα ή αστράχα ή, σπανιότερα, οστρέχα είναι το γείσο της στέγης στα σπίτια. Ο λόγος ύπαρξης της οστρέχας είναι να μην τρέχουν τα νερά της βροχής πάνω στους τοίχους. Κατά μία άποψη, προέρχεται από το αρχαίον όστρακον (επειδή οι στέγες στρώνονταν με θραύσματα αγγείων). Κατά μία άλλη, που θεωρείται πιθανότερη, ετυμολογείται από το σλαβικό streha, που σημαίνει τη στέγη. Τη συναντούμε και στον Καπετάν Μιχάλη του Καζαντζάκη: «ακούστηκε απάνω στην αστρέχα του σπιτιού η κουκουβάγια να χουχουλίζει».

Στη φωτογραφία του Β. Γκανιάτσα “Καθημερινές ασχολίες στα ορεινά χωριά της Άρτας” – Λεύκωμα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Αθήνα, 2007

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Μια μεγάλη παρέα το 1935…

Δημοσιεύθηκε την 10 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

1935 : Βιβή Λαλαγιάννη, Σπυριδούλα Αλίβερτη, Κατερίνα Βάγια, Αγλαία Ράγγα, Γιούλια Αλίβερτη, Άρτεμις Αλίβερτη, Ολυμπιάδα Παπακίτσου, Ελένη……, Σαβούλα Λαλαγιάννη, Χαρίλαος Βάγιας, Δημήτρης Αλίβερτης με το γιό του Μιχάλη, Δήμητρα Σαρλή με τον Μιχαλάκη Νικ. Αλίβερτη.
(Φωτο από αρχείο Μιχάλη Ν. Αλίβερτη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς) 

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

ΤΟ ΤΕΜΕΝΟΣ ΦΑΙΚ ΠΑΣΑ (ΙΜΑΡΕΤ)

Δημοσιεύθηκε την 9 Ιανουαρίου 2022 από Anastasia Karra

—————
“Πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την παράδοση και με ενθύμηση του 1701 μ.Χ. για το τέμενος έχει χρησιμοποιηθεί υλικό από τον χριστιανικό της Παρηγορίτισσας καθώς και από την Νικόπολη το οποίο έφερε ο ιδρυτής του Τεμένους. Επίσης σύμφωνα με το» Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης» του Σεραφείμ Ξενόπουλου το τζαμί οικοδομείται στη θέση χριστιανικού ναού (Αγ. Ιωάννη του Πρόδρομου), ενώ στην περιουσία του (βακούφι) ανήκει και το κοντινό χωριό με την ονομασία “Μαράτι”-προφανώς από την παράφραση του όρου Ιμαρέτ με το οποίο είναι γνωστό το τζαμί του Φαίκ Πασά-που είναι και ένα από τα λίγα χωρία που διαθέτει μουσουλμανικό πληθυσμό εκτός από την Άρτα.” (Πηγή : Ιμαρέτ-Φεϋζούλ: Επανερμηνεύοντας τα τεμένη της Άρτας, Ε. Κοντογιάννης, Αθήνα, 2014)

Στη φωτογραφία η είσοδος στο τζαμί – αρχές δεκαετίας ’70 (Πηγή : Machiel Kiel – Netherlands Institute Istanbul)

—————–

To τέμενος του Φαίκ Πασά στις αρχές της δεκαετίας του 70 από την βόρεια όψη, όταν πλέον το ρεβάκ είχε καταρρεύσει ολοσχερώς. (Πηγή : Machiel Kiel – Netherlands Institute Istanbul)

—————

Η επιγραφή ακριβώς πάνω από την είσοδο του τεμένους στα αραβικά. Ήδη το τέμενος είχε αφεθεί στην τύχη του καθώς είναι ευκρινή τα σημάδια βανδαλισμού. (Πηγή φωτογραφίας : Machiel Kiel – Netherlands Institute Istanbul, 1970ς)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε