“Υπάρχει άνωθεν του χωρίου εις λοφίσκον τινα και τις ιερά Μονή, προ 150 σχεδόν ετών (1734), το πρώτον οικοδομηθείσα εν τω τόπω όπου ευρέθη εντός δάσους, ως άδεται, η σωζομένη μικρά εικών της Παρθενομάρτυρος και πανσόφου Αικατερίνης, ήτις ανεκαινίσθη ένεκα παλαιότητος και στενοχωρίας, εν έτει 1857-58, υπό του τότε ηγουμένου Γαβριήλ και του μετά μικρόν διαδόχου αυτού και ήδη ηγουμένου Κωσταντίου. Προ τούτων υπήρξεν ο κοσμήσας κατά το έτος 1820 δι΄αργυράς πλακός την αγίαν εικόνα Διονύσιος.”(Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλος, 1884)
Στη φωτο το Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης (Φωτο από το βιβλίο ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Λ. Κασσελούρης, Β’ Έκδοση, Αθήνα, 1980)
“Η πόλη της Άρτας πρέπει να είδε κινηματογράφο το 1937 ή 1938 κατά τον «Ελεύθερο Λόγο», με την ίδρυση του «Τιτάνια». Είχε ξύλινα καθίσματα σε ευθεία γραμμή και βρισκόταν στη οδό Βασιλέως Πυρρού 12. Αλλά υπάρχει μια αναφορά από το Τάκη Βαφιά στο έργο του «Το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα» όπου αναφέρει τα εξής «την άλλη χρονιά -1927-μια ομάδα από μαθητές, Νώντα Κουβαρά, Ηλία Χουλιάρα, Χρήστο Λάμπρου, Σπύρο Ρήγα και άλλους, έδωσαν στο κινηματοθέατρο «Αττικόν» που ήταν στην οδό Μητροπολίτη Ξενοπούλου απέναντι σχεδόν από την είσοδο του Αγίου Σπυριδώνα θεατρική παράσταση» αλλά η έρευνα η προφορική δεν επαληθεύει την αναφορά πουθενά αλλού. Ενώ το 1929 τεκμηριώνεται η ύπαρξη του «Ορφέα» αρχικά από τον έντυπο τύπο όπως «Ελεύθερο Λόγο», «Εμπρός», «Αμβρακία», «Ηχώ της Άρτας», « Το Φως», «Η Αλήθεια», «Σχολιαστής» καθώς και από τον Τάκη Βαφιά και από το Λεύκωμα του Σκουφά στα 1959: « επίσης 2 χειμερινοί κινηματογράφοι, ο «Ορφεύς» και το «Παλλάς» και 2 θερινοί», και από τις προφορικές μαρτυρίες των Ζηνοβία Σαλωνίτη, Βασιλείου Γκανιάτσα, Βασιλείου Καρατσιώλη. Ο «Ορφέας» αποτυπώνεται στο έργο του Ν. Ρίγγα «οι ερωτικοί». Σ’ αυτή την αναφορά υπάρχει και η μοναδική φωτογραφία του κτιρίου. Στο κείμενο ο συγγραφεύς περιγράφει τη σχέση της οικογένειάς του με τον κινηματογράφο…. «..ύστερα στον κινηματογράφο δούλευε ο Μάχoς και αργότερα και ο Ράκιας που εργάζονταν στη μηχανή του, ο κινηματογράφος ήταν και η μαγεία της εικόνας που με το σβήσιμο των φώτων ανάβει τ’ απόκρυφο φως του ονειρικού κόσμου και σ’ απορροφάει όπως η πανσέληνη σε αφώτιστο περγιάλι.» Σε ένα άλλο σημείο αναφέρει « ..αργότερα για να κονομάω το χαρτζιλίκι μου άρχισα να πουλάω φυστικιά στον κινηματογράφο, πράγμα που το έκανα μέχρι που τελείωσα το Δημοτικό. Ο κινηματογράφος λέγονταν «ΟΡΦΕΥΣ» και ήταν σαν σπίτι μας που το πονάγαμε πολύ, επειδή από κει και από το περιβόλι ζούσαμε. Ο κινηματογράφος είχε και ζωντανό περιεχόμενο που ήταν, οι Τσολαίοι, οι Κατσανταίοι, οι Ριγγαίοι και οι Μαυρογοναταίοι με επικεφαλής τον αξέχαστο κυρ-Βασίλη και με 2 ανθρώπινα μοσχοβολιστά και ωραία μισάνοιχτα γαρούφαλλα, την Καίτη και το Ράκια. Το Ράκια μάλιστα τον θαύμαζα και τον καμάρωνα επειδή στ’ αλήθεια ήταν ίσως ο πιο όμορφος μαθητής του γυμνασίου ..όμως δυστυχώς η παλιά φρουρά του κινηματογράφου έφυγε, εκτός απ’ το Νίκο, και μείναμε εμείς τα παιδιά [τότε] στο πόδι τους και ο κινηματογράφος το όνειρο, που τον κατεδάφισε ο οικονομικός οδοστρωτήρας, πλέχτηκε για πάντα στην καρδιά μας». (Απόσπασμα από την Πτυχιακή Εργασία του Πολέμαχου Πασχαλίδη με θέμα Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ “ΕΙΚΟΝΑ” ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ [1945 – 1967], Άρτα, 2011 – Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Πασχαλίδη που μας απέστειλε την εργασία του).
Στη φωτο η Αφίσα του Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ από την θεατρική παράσταση ΑΡΡΑΒΩΝΙΑΣΜΑΤΑ που ανέβηκε στην αίθουσα Τιτάνια το 1940 στην οδό Βασιλ. Πύρρου 12.(Πηγή : ΤΟ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, Τ. Βαφιάς, Αθήνα, 1995)
25 Μαρτίου 1939 : Μαθητές και μαθήτριες με τη στολή της ΕΟΝ φωτογραφίζονται μαζί με τους καθηγητές τους στην αυλή του Γυμνασίου Αρρένων. ( Φωτο κ. Κ. Μπανιάς)
OΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΑΝΑΒΕΛΗ : Δεξιά όρθιος ο Δημήτρης Παναβέλης, αργότερα έμπορος με διεθνή βραβεία οινοποιίας σε πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις. Μιλούσε 5 ξένες γλώσσες και έπαιζε 4 μουσικά όργανα. Υπήρξε επίσης Πρόεδρος του Μ/Φ Συλλόγου “ΣΚΟΥΦΑΣ”. Μπροστά ο αδελφός του Βασίλης. Στη μέση η μητέρα τους, πίσω όρθια η Χαρίκλεια Παναβέλη, σύζυγος του Γεράσιμου Μαραγκού και μπροστά η αδελφή τους Ελένη. Το νεοκλασικό σπίτι της οικογένειας Παναβέλη σώζεται μέχρι σήμερα στην οδό Σκουφά. (Φωτο κ έρευνα κ. Κ. Μπανιάς)
Αργυροτυπία 17.5×23.5cm. Yπογεγραμμένη “a. Bon” & με χειρογραφο τίτλο στο passe-partout 32x40cm. O Antoine Bon ηταν Γάλλος αρχαιολόγος, μέλος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών (1924), που εργάστηκε κατά την περίοδο 1924-1931 στην Πελοπόννησο, τη Θάσο και άλλες περιοχές, και ασχολήθηκε με την αναστήλωση κάστρων και μνημείων. Υπήρξε μανιώδης ερασιτέχνης φωτογράφος και φωτογράφιζε όλα τα μέρη που επισκεπτόταν.(Φωτο από οικο δημοπρασιών)
Πολύ πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά οι τρέσες μαλλιών, οι γυναίκες της περιοχής που δεν είχαν πολλά δικά τους μαλλιά για να πλέξουν “κόσες” (κοτσίδες), μάζευαν τα “ξενομάλλια”. Εκεί που χτενίζονταν και έβγαιναν λίγα-λίγα τα μαλλιά, αυτά – τις πιο μακριές τρίχες – τα μάζευαν και τα κράταγαν για πολύ καιρό, 2-3 χρόνια, μέχρι να γίνουν πολλά. Ήθελαν τα δικά τους για να ταιριάζουν, έπαιρναν όμως και από φιλενάδες και γνωστές, αρκεί να ήταν το ίδιο χρώμα. Με μαύρη κλωστή τα έδεναν ματσάκια για να μην μπερδεύονται και έπειτα τα έπλεκαν σε πλεξούδες. Αυτές τις έπλεναν, τις χτένιζαν και τις ένωναν με τα δικά τους μαλλιά και δεν τα ξεχώριζες. Όποτε ήθελαν να τις περιποιηθούν, τις ξεχώριζαν και τις ξανατοποθετούσαν (με κάποιο κορδονάκι ή κορδέλα και φυσικά δεν φαίνονταν καθώς φορούσαν το μαντήλι).Υπήρχαν γυναίκες (όπως η Σοφία τ’ Κακάβα) που είχαν επιδεξιότητα σ’ αυτά. Έφτιαχνε από τα μαλλιά της “κόσες” και τις έδωνε στις φιλενάδες της, δωράκι, ενώ ήταν κι άλλες που τα πουλούσαν. “Μαρτυρία της Αφροδίτης Τσιρώνη, Κυψέλη, 1998 : Ξενομάλλια φόραγαν πολλές, ήταν της μόδας οι κόσες τον καιρό τον δικό μας. Άλλες έκοβαν, με τη θέλησή τους και έδωναν, και άλλες τις πούλαγαν. Όσες έβγαιναν στην τσατσάρα τις μάζωναν ματσάκια, τις έκαναν “λόιδο”, σαν χοντρό σπάγγο, 30-50 πόντους μάκρος, τις έκαναν κλωνάρια και τις έπλεκαν δυο κόσες όπως οι κανονικές. Τις συναρμολόγαγαν με τα δικά τους γατόμαλλα και φαίνονταν σα να ήταν δικές τους. Διατηρούνταν για πολλά χρόνια, έφταναν ως κάτω στη μέση, στη ζώνα τους και με φιόγκο στην άκρη……έκαναν πατατράκ!!! Στο χορό…” (Πηγή : “Η εμφάνιση της γυναίκας”, Άρθρο του Δημήτρη Παππά στο περιοδικό Τζουμερκιώτικα Χρονικά, Ι.Λ.Ε.Τ., τχ. 2008)
Στη φωτο κορδέλες και ξενομάλλια από την ιστοσελίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Μεταξάδων Έβρου (http://metaxadesgr.blogspot.com/p/blog-page_58.html). Είναι η μοναδική φωτογραφία που βρήκαμε και καθώς φαίνεται τα ξενομάλλια ήταν μια γυναικεία συνήθεια σε όλη την Ελλάδα.
ΟΔΟΣ ΣΚΟΥΦΑ – Το παλαιό καφενείο του Κοντοχρήστου. Χαρακτικό – ξυλογραφία 0,48 χ 0,33 του κ. Δημήτριου Τσιρογιάννη (Πηγή : ΑΡΤΙΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ Η ΑΡΤΑ, Έκδοση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Άρτας σε επιμέλεια Κ. Βαίτση, 2005)
Μια ήσυχη επαρχιακή πόλη ήταν η Άρτα του 1940 με όλα εκείνα τα στοιχεία της ηπειρωτικής εκείνης περιοχής που προσπαθεί να παρακολουθήσει τις εξελίξεις της εποχής. Η κοινωνία προσπαθούσε να αντιγράψει την χαλαρότητα και την καλή ζωή των Αθηναίων. Οι Αρτινοί του 1930 – 1940, θεωρούνταν ιδιαίτερα πολιτισμένοι για τα κριτήρια της εποχής, αποτέλεσμα του υψηλού επιπέδου των δημοσίων υπαλλήλων που από την απελευθέρωση του 1881 φρόντισε το Ελληνικό Βασίλειο να διορίσει. Τα καφενεία του παλιού Κρυστάλλη , του Ντέμσια στη Σκουφά, του παραδοσιακού Κακαβά, του κλασικού Μπαικούση , του μπάρμπα Κώστα Τρομπούκη στη Σταματελοπούλου και Σκουφά ήταν τα στέκια, στα οποία σύχναζαν και μεταξύ καφέ και ποτού ανέλυαν τα διεθνή γεγονότα, τοποθετούνταν για τις δράσεις της κυβέρνησης και κατέθεταν τις απόψεις τους για τις ειδήσεις των εφημερίδων. Η Ελλάδα τότε ήταν υπό το καθεστώς της δικτατορίας του Ι. Μεταξά, ενώ βασίλευε ο Γεώργιος ο Β’ και ήδη είχε κορυφωθεί ο περίφημος Τρίτος Ελληνικός Πολιτισμός που πρέσβευαν οι οπαδοί της 4ης Αυγούστου. Στα καφενεία όμως της Άρτας η Δημοκρατία συνέχιζε να υπάρχει και βέβαια η ένταση που επικρατούσε αφορούσε κυρίως τις διαφορές μεταξύ των Βενιζελικών (δημοκρατικών) και των Λαϊκών (φιλομοναρχικών), η οποία ήδη είχε ξεκινήσει από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, αλλά ιδιαιτέρως επί Μεταξά είχε κορυφωθεί ως δείγμα διχασμού της κοινωνίας. Είχε σαφώς αρχίσει να εμφανίζεται και το ΚΚΕ, με δυναμική παρουσία στο χώρο των εργατών, οι οποίοι από χρόνια είχαν αναπτύξει και τις πρώτες τους συνδικαλιστικές οργανώσεις. (Απόσπασμα από το βιβλίο του κ. Κ. Βάγια, Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ Της ΚΑΤΟΧΗΣ, Έκδοση ΣΚΟΥΦΑΣ, Άρτα, 2004)
Στη φωτο το Καφενείο “Η ΕΛΛΑΣ” του κ. Κώστα Τρομπούκη στο Μονοπλιό, γωνία Σκουφά & Σταματελοπούλου από το ίδιο βιβλίο του Κ. Βάγια
Ο Κάρολος Β’ Τόκος ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Άρτας το 1430. Μετά από μερικούς μήνες απεστάλη από τον Σουλτάνο Αμουράδ Β’ ο στρατάρχης Σινάν-Πασσάς, ο επονομαζόμενος Σαραψίας με μεγάλο στρατό για να κυριεύσει την Ήπειρο. Η πόλις των Ιωαννίνων παραδόθηκε στους Οθωμανούς τον Οκτώβριο του 1431, ο δε Κάρολος υποχρεώθηκε να αποδίδει φόρο και να εμφανίζεται στο Σουλτάνο ως υποτελής. Μετά από 19 χρόνια, η πόλις της Άρτας και ολόκληρη η περιοχή της Αμφιλοχίας και Ακαρνανίας παραδόθηκε στον Αρχιναύαρχο του Σουλτάνου Φαΐκ Πασσά. H κατάληψη της Άρτας ήταν αναίμακτη καθώς οι Αρτινοί είχαν κλείσει συμφωνία με τον Σουλτάνο. Έτσι η περιοχή προσαρτήθηκε στην Οθωμανική αυτοκρατορία και ονομάσθηκε Κάρλελι, δηλαδή επικράτεια του Καρόλου, διατηρώντας το όνομα και κατά τους Οθωμανικούς χρόνους. Ο δε Κάρολος Τόκος, εκδιωχθείς, περιορίστηκε στα νησιά Λευκάδα, Ζάκυνθο και Κεφαλλονιά και πλήρωνε φόρους στο Σουλτάνο, ωστόσο διατήρησε τον τίτλο «Κύριος της Άρτης, Δουξ της Λευκάδος και κόμης Παλατίνος Κεφαλληνίας, Ιθάκης και Ζακύνθου», απεβίωσε δε το 1460.Ο Φαΐκ Πασάς, ο οποίος είχε χωριά γύρω από τη Θεσσαλονίκη και τις Σέρρες, καθώς και ακίνητα στη Θεσσαλονίκη, αφιέρωσε τα έσοδα από αυτά στο φτωχοκομείο που έκτισε (imaret) στη “Narda”. Τα οθωμανικά αρχεία επίσης αναφέρουν ότι πριν χτιστεί το γνωστό γεφύρι, ο Φαΐκ πασάς είχε χτίσει γέφυρα για να εξασφαλισθεί η γρήγορη μετάβαση από τη μια πλευρά του Αράχθου στην άλλη, καθώς τότε γινόταν μόνο με πλοιάρια. Επίσης φρόντισε να υπάρχει οδικό δίκτυο που να συνδέει την Άρτα με τα Τρίκαλα.(Πηγές : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλου, 1884 και ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΡΤΑ 1449-1881, Φώτης Βράκας, academia.edu)
Στη φωτο Xαρακτικό του Κάστρου της Άρτας -1686 (View of the castle of Arta, Enderlin Jacob, 1686). http://eng.travelogues.gr/
Χρησιμοποιούμε cookies για την σωστή λειτουργία του ιστότοπου, καθώς και για βελτίωση των υπηρεσιών μας προς εσάς. Με τη χρήση αυτή της ιστοσελίδας, αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου μας.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.