——————-
Μαθήτριες του Β’ Γυμνασίου Θηλέων Άρτας χορεύουν το τσάμικο “Κάτω στου Βάλτου τα χωριά” στη κεντρική πλατεία Άρτας. Διακρίνονται Μαρίτσα Ζάχου, Αναστασία Καρρά, Βασιλική Κώτση, Άννα Κωτσαρίνη και άλλες…(Φωτο από αρχείο Α.Γ.Κ.)

——————-
Μαθήτριες του Β’ Γυμνασίου Θηλέων Άρτας χορεύουν το τσάμικο “Κάτω στου Βάλτου τα χωριά” στη κεντρική πλατεία Άρτας. Διακρίνονται Μαρίτσα Ζάχου, Αναστασία Καρρά, Βασιλική Κώτση, Άννα Κωτσαρίνη και άλλες…(Φωτο από αρχείο Α.Γ.Κ.)

——————
Μια όμορφη Αρτινιά φωτογραφίζεται με τη σημαία και τους παίκτες (Φωτο απο Greek State Archives / ΓΑΚ ΑΡΤΗΣ))

—————-
Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο του Πρωτοπρεσβύτερου Δημητρίου Ε. Μασιά – ή Παπα-Μασιά όπως τον θυμούνται όλοι – ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ, Αθήνα, 2006, σελ. 56 – διαπιστώνουμε ότι στην προφορική του τουλάχιστον εκδοχή στην Άρτα, το τραγούδι “Κάτω στου Βάλτου τα χωριά”, διατηρούσε την αυθεντική του μορφή….

—————–
Ο παπα- Δημήτρης Μασιάς σέρνει το καγγελάρι στο Κορφοβούνι Άρτας, υποβασταζόμενος από τον παπα-Σταύρο Παπά, τον παπα-Φώτη Νάτσιο και τον παπα-Γιώργη Μέγα (Η φωτο είναι από το βιβλίο του παπα- Δημήτρη Μασιά “ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ”, Αθήνα, 2006)

1849(?) : Πορτραίτο του άρχοντα Κομπότη σε ελαιογραφία από τον Ν. Μαρίνογλου. H οικογένεια του Κομπότη δεν ήταν κάποια άγνωστη οικογένεια στην περιοχή. Ο Σ. Ξενόπουλος γράφει πως το πρώτο Παρθεναγωγείο της Άρτας στεγάστηκε “….εν τη κατά την συνοικίαν του αγ. Κωσταντίνου κειμένη αρχαία οικία του Πάνου Κομπότη”. Και ο Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του γράφει πως κατά τη μάχη της Άρτας τον Νοέμβριο του 1821, οι Έλληνες έκλεισαν τους Τούρκους στη Ντογάνα ( Τελωνείο), Μαχαλέ και Κομπότη…..Η τελευταία απόγονος Κομπότη, η Ρέα Τσιμπιδάτου- Φτέρη, σύζυγος του συγγραφέα και δημοσιογράφου Γιώργου Φτέρη, χάρισε το 1979 μερικά κειμήλια της οικογένειας Κομπότη, στον Σύλλογο Σκουφά. Περισσότερες πληροφορίες για την οικία του Κομπότη θα βρείτε στο λινκ https://www.facebook.com/doxesagirantestoudespotatou/posts/110508837685235….
(Η φωτογραφία του πορτραίτου είναι από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών)

—————-
Ει τα 1710, Σεπτεμβρίου 7 και 8, εφάνη μέγα πλήθος αηρίδων, κατερχομένων από το βόρειον μέρος και διαβαινουσών πρός την Άρταν, η διάβασίς των άρχισεν από το εσπέρας της 7 του μηνός και διήρκεσεν όλην την 8. ήτον δέ τόσον πυκναί ώστε εσκίαζον τον τύπον όθεν διήρχοντο, κρύπτουσας του ήλιου.(Από αρχείο Ακαδημίας Αθηνών)

——————
Μια απ’ τις πρώτες, αν όχι η πρώτη απόπειρα για εξέγερση στην περιοχή μας, ήταν η εξέγερση εναντίον των Τούρκων το 1585. Το 1581, οι κάτοικοι της Χειμάρας ζήτησαν ενίσχυση από τον Πάπα Γρηγόριο 13ο όπως επίσης και από τον βασιλιά της Νεάπολης, στην υπηρεσία του οποίου ήταν αρκετοί Ηπειρώτες. Ο διάδοχος του Γρηγορίου 13ου, Σίξτος ο 6ος είπε στους Βενετσιάνους ότι πρέπει να βοηθήσουν τους Έλληνες. Έτσι οι Βενετσιάνοι ήρθαν σε συνεννόηση με τους Ηπειρώτες και Ακαρνάνες και το 1585 όλα έδειχναν ότι κάποια εξέγερση ετοιμάζονταν. Μέσα σε μια νύχτα ο αρματωλός της Βόνιτσας και του Λούρου, Θεόδωρος Μπούα Γρίβας έσφαξε όλους τους Τούρκους του κάστρου της Βόνιτσας και του Ξηρόμερου, ενώ οι αρματωλοί Πούλιος Δράκος και Μαλάμος κατέλαβαν με τα παλληκάρια τους την Άρτα και προχωρούσαν στα Γιάννενα, απελευθερώνοντας χωριά της περιοχής.
Οι Τούρκοι κινητοποιήθηκαν αμέσως. Μέσω της Πίνδου έτρεξε από τη Θεσσαλία οθωμανικός στρατός στα Γιάννενα, ενώ άλλες τουρκικές δυνάμεις βάδιζαν στην Άρτα με επικεφαλής τον πασά της Ναυπάκτου. Ο Γρίβας έδωσε μάχες με τα τουρκικά στρατεύματα στις όχθες του Αχελώου (Ασπροπόταμου), πληγώθηκε βαριά και αποσύρθηκε στις κλεισούρες των βουνών της Άρτας. Κατόπι πέρασε στην Ιθάκη όπου και πέθανε απ’ τις λαβωματιές.
Για τους άλλους δύο αρματωλούς διαβάζουμε στο μπλογκ drakotrypa.gr την εκδοχή της Βασιλικής Αποστολίδη που είναι απόγονος της οικογένειας Μαλάμου.
“…… Η οικογένεια του Μαλάμου εγκαταστάθηκε στο Σούλι, όπου δεν υποτάχθηκε ποτέ πολεμώντας τους Τούρκους μαζί με τους άλλους Σουλιώτες ακατάπαυστα. Γνωρίζουμε για το χορό του Ζαλόγγου. Στο χώρο του Ζαλόγγου, σε διαφορετικά σημεία, εγκλωβίστηκαν τρεις οικογένειες. Του Κουτσονίκα, ο οποίος παραδόθηκε αφού πλέον δεν είχε άλλα πολεμοφόδια για να αντισταθεί, του Μπότσαρη που κατάφερε πολεμώντας να διαφύγει με μεγάλες απώλειες, ενώ η οικογένεια του Μαλάμου εγκλωβίστηκε στο Ζάλογγο. Οι γυναίκες που έπεσαν στον γκρεμό ήταν των Μαλαμαίων σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές.
Ο έτερος επαναστάτης Πούλιος Δράκος, κυνηγημένος, κατέφυγε στο χωριό μας, όπου κρυβόταν σε μια σπηλιά από τους Τούρκους. Η σπηλιά αυτή, πιστεύω, πήρε το όνομά της από τον επαναστάτη και γι’ αυτό ονομάστηκε Δρακότρυπα. Με τα χρόνια όμως ξεχάστηκε το γεγονός και η ονομασία της σπηλιάς πέρασε στο θρύλο. Την πεποίθηση μου αυτή ενισχύει το γεγονός ότι και σήμερα υπάρχουν στο χωριό τα επώνυμα τόσο του Πούλιου Δράκου όσο και του Μαλάμου, που το 1583 ξεκίνησαν την πρώτη σημαντική επανάσταση μετά την άλωση του Βυζαντίου, για να απελευθερωθούμε από τους Τούρκους”.
Η Δρακότρυπα είναι χωριό στο δήμο Μουζακίου Καρδίτσας. Όσο για την Άρτα, η πόλη τίμησε τον Πούλιο Δράκο, δίνοντας το όνομά του σε έναν απ’ τους δρόμους της πόλης…την Οδό Πουλίου Δράκου στην περιοχή του Τριγώνου.
Πηγές : Δ. Σ. Σούτσου, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΗΓΕΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑΣ, Αθήνα , 1972,
ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ-ΑΦΙΕΡΩΜΑ, 1971,
ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, τομ. Η’, 1933.
Στη φωτογραφία Έλληνας Αρματωλός. Ελαιογραφία (1825-26) του Richard Parkes Bonnington. Μοναδικό έργο του εξέχοντος Άγγλου εκπροσώπου της ρομαντικής σχολής σε ελληνικό Μουσείο.(Μουσείο Μπενάκη)

————————-
Οδεύοντας προς τα Τζουμέρκα, στην Πλατανούσα (Από τη συλλογή με κονίσματα του Ανδρέα Καρζή)

Φτωχά και ταπεινά είναι τα παλιά εικονίσματα, τα λιγοστά που κοσμούν ακόμα την περιοχή μας. Το καθένα απ’ αυτά είναι μοναδικό κι όχι σαν αυτά τα καινούργια και άχαρα που είναι σαν να βγήκαν όλα απ’ το ίδιο σιδερένιο καλούπι. Φτιαγμένα τις περισσότερες φορές απ΄την ντόπια πέτρα της περιοχής ή ασπρισμένα με ασβέστη. Με τον καιρό όλο και λιγοστεύουν και θα άξιζε τον κόπο κάποιος φορέας να αναλάβει πρωτοβουλία για την συντήρησή τους ….”Είναι απ΄τις πιο χαρακτηριστικές κατασκευές στην Ελληνική ύπαιθρο αλλά και στις πόλεις. Τα χιλιάδες εικονοστάσια στους Ελληνικούς δρόμους εντάσσονται απόλυτα στο φυσικό περιβάλλον όσο ελάχιστες άλλες κατασκευές. Η απίστευτη ποικιλία τους προσθέτει ένα μοναδικό στοιχείο που, πέρα απ’ τον εξοικειωμένο με την ύπαρξή τους Έλληνα, εντυπωσιάζει κυρίως τον ξένο περιηγητή και συνδέεται αναπόσπαστα στη μνήμη του με τις μοναδικές εικόνες της Ελληνικής φύσης” (Κάρολος Τριβιζάς, ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΠΙΟ, Εκδόσεις Καλέντης, Αθήνα, 2005)
“Τα εικονίσματα είχαν και έχουν, σε όποια χωριά υπήρχε η πρόνοια να τα διατηρήσουν, μια θαυμάσια αρχιτεκτονική. Δημιουργούνταν, εξ ολοκλήρου από πέτρα, ήταν ύψους δύο περίπου μέτρων και πάνω στην πέτρινη βάση κτίζονταν τριγωνικά το σπιτάκι μέσα στο οποίο τοποθετούνταν η εικόνα του Αγίου, στον οποίο ήταν αφιερωμένο το εικόνισμα. Τα ευλαβούνταν οι γείτονες, γι’αυτό και επιμελώς τα φρόντιζαν τα βράδια ανάβοντας ανελλιπώς το καντήλι ή τα άσπριζαν και τα καθάριζαν, κυρίως τη Μεγάλη Πέμπτη, όταν φρόντιζαν και τα μνημεία των νεκρών. Ανείπωτης μαγείας ήταν οι εικόνες με τις γιαγιάδες, τα δειλινά, με νωχελικό βηματισμό και το φυτίλι ή το λάδι ανά χείρας να στέκονται μπροστά στην πορτούλα του εικονίσματος και να το φροντίζουν….”(Από το άρθρο του Θοδωρή Γεωργάκη “Η Ναοδομία , τα Λευκαδίτικα εικονίσματα και τα «ντεσίματα» “)
Δεν έχουμε βρει καμιά καταγραφή, αναφορά ή φωτογραφία από τα εικονίσματα της περιοχής μας, οπότε αν υπάρχει κάποιο παλιό εικόνισμα κοντά σας, θα ήταν μια ωραία ιδέα να το φωτογραφήσετε και να μας το στείλετε να το παρουσιάσουμε…..
Στη φωτογραφία ένα παλιό εικόνισμα κάπου στην Ήπειρο 1951-55
